Ռուսաստանն ու Թուրքիան Մոսկվայի ու Կարսի պայմանագրերով բաժանել են Հայաստանը

- in Կարծիք
Arm Rus

Ռուսաստանի Պետդումայի Կոմունիստական կուսակցության խմբակցության պատգամավորներ Վալերի Ռաշկինն ու Սերգեյ Օբուխովը նամակ են հղել Ռուսաստանի նախագահին ու արտգործնախարարին, որում առաջարկում են չեղարկել Մոսկվայի 1921 թ. մարտի 16-ի ռուս-թուրքական բարեկամության ու եղբայրության մասին պայմանագիրը։ Այս նախաձեռնությանն աջակցել է նաեւ Սպրավեդլիվայա Ռոսիա խմբակցությունը:

Նամակում նշվում է, որ «Վրաստանը և Հայաստանը չեն ճանաչում պայմանագրի պայմանները, դրանք անարդարացի համարելով»: 2005 թ. Վրաստանը չեղարկել է Կարսի պայմանագիրը:

Ռուսաստանն ու Թուրքիան Մոսկվայի ու Կարսի պայմանագրերով բաժանել են Հայաստանը եւ Կովկասում հաստատել ռուս-թուրքական «ստատուս-քվո»: Այն ժամանակ երկու պարտված երկրները, գնալով միջազգային իրավունքին հակասող այս «սեպարատ» պայմանագրին, միմյանց օգնելով կարողացան խուսափել փլուզումից: Այդ պայմանագրերով Ռուսաստանը Թուրքիային հանձնեց Կարսի նահանգը, Սուրմալուն: Ղարաբաղն ու Նախիջեւանը հանձնվեցին Ադրբեջանին:

Դժվար է հավատալ, որ կոմունիստների այս նախաձեռնությունը գործնական արդյունք կունենա: Բանն այն է, որ դրանով կխախտվի Կովկասի ռուս-թուրքական 100-ամյա ստատուս-քվոն, եւ երկու երկրների դիրքերն այս տարածաշրջանում էապես կթուլանան:

Հնարավոր է՝ սա ավելի շատ քարոզչական քայլ է՝ մի կողմից հայերին «ոգեւորելու», մյուս կողմից՝ հայերի ողբերգության վրա հերթական մանիպուլյացիաների նպատակով: Ներկայում ռուս-թուրքական հարաբերությունները լարված են, եւ Մոսկվայում կրկին «հիշել» են հայերի խնդիրները:

Մյուս կողմից, տարածաշրջանում տեղի ունեցող փոփոխությունները եւ ստեղծված նոր իրավիճակն այնքան էլ անհավանական չեն դարձնում այս հեռանկարը:Թուրքիան ու Ռուսաստանը ներկայում ենթարկվում են միջազգային կոշտ քաղաքականության ազդեցությանը, ինչը զգալիորեն թուլացրել է նրանց դիրքերը:

Մասնավորապես, նկատելի է, որ Ռուսաստանին միջազգային գործերում փորձում են հարկադրել անվտանգության նոր տրամաբանությունն ու պայմաններն ընդունելուն, ինչը նշանակում է, որ նա կարող է «հեռանալ» իր ավանդական ազդեցության գոտիներից, ավելի ճիշտ՝ այդ գոտիներում ենթարկվել նոր տրամաբանությանը, ինչը նշանակում է լիովին նոր «ստատուս-քվո»:
Նոր աշխարհակարգում նախկին պայմանագրերը դադարեցնելու են իրենց գործունեությունը, եւ դա վերաբերվում է նաեւ վերոհիշյալ պայմանագրին:

1921 թ. Մոսկվայի պայմանագրի չեղարկումը կարող է նշանակել մի բան՝ որ Ռուսաստանը «հեռանում» է Կովկասից, իսկ Թուրքիան «մասնատվում է»: Կգնա՞ն դրան այս պետությունները:

Չպետք է մոռանալ, որ մի քանի տարի առաջ, Մոսկվայի պայմանագրի 90-ամյակի կապակցությամբ Թուրքիան ու Ռուսաստանն իրենց հավատարմությունը հայտնեցին այդ պայմանագրին: Այդ պայմանագիրը Մոսկվայի ու Անկարայի համար հին աշխարհակարգն ու նախկին դիրքերը պահպանելու միակ փաստաթուղթն է:

Spread the love