Serj Sargsyan

Ամենևին զարմանալի չէ, որ 2018 թվականի իշխանության վերաձևման խնդրի հանդեպ հանրային դիտարկումներում գերակշռողը վարչապետի թեկնածության հարցն է, թե՛ ընդհանրապես, թե՛ մասնավորապես Սերժ Սարգսյանի ճակատագրի կամ որոշման համատեքստում:

Սակայն, այդուհանդերձ, 2018 թվականից հետո մենք ունենք մի իրողություն, որտեղ ըստ էության գործ ունենք դե յուրե բազմաբևեռ իշխանության հետ, իշխանական բազմակենտրոն համակարգի հետ: Իսկ դա նշանակում է, որ էական է ոչ միայն վարչապետի հարցը, այլ նաև պաշտպանության նախարարի, արտաքին գործերի նախարարի, իրավապահ կառույցների ղեկավարների, այդ թվում, մասնավորապես, ոստիկանապետի, այդ ամենի, այսպես ասած, կոլեգիալ կառույցի դե ֆակտո դեկարատարման հավակնող անվտանգության խորհրդի ղեկավարի:

Այստեղ, իհարկե, դիտարկման արժանի է երկու հիմնական տարբերակ՝ երբ կա Սերժ Սարգսյան վարչապետ, և երբ Սերժ Սարգսյանը վարչապետի պաշտոնին չէ և զբաղեցնում է միայն ՀՀԿ նախագահի պաշտոնը: Եթե Սերժ Սարգսյանը հաջողում է վարչապետի պաշտոնում նշանակվելու հարցում, ապա այստեղ իհարկե դե յուրե բազմակենտրոն իշխանության համակարգում դե ֆակտո մեծանում է այսպես ասած բրգաձև տրամաբանության շարունակությունը: Սակայն, այդուհանդերձ, դե յուրե բազմակենտրոնությունը, այսինքն՝ մի քանի այլ կառույցներին տրված դե յուրե բավական բարձր իշխանությունը, այսպես ասած, այն «անցքն» է, որը կարող է բերել իշխանության «գերկորստի»՝ հաշվի առնելով այն, որ Հայաստանը փակ համակարգ չէ, և բավական մեծ են արտաքին ազդեցիկ ներգործությունները, որոնք հնարավոր չէ հաշվի չառնել: Իսկ դա նշանակում է, որ դե յուրե իշխանությունը այս կամ այն թևի մոտ կարող է ժամանակի ընթացքում բերել դե ֆակտո ազդեցության աճի, ինչն էլ կանդրադառնա թե՛ ստատուս քվոյի, թե՛ կառավարման արդյունքի վրա:

Ըստ այդմ, անգամ եթե նշանակումները կատարվելու են բրգաձև սկզբունքով՝ Սերժ Սարգսյան գագաթով, ինչպես այժմ, այդուամենայնիվ էական է դառնում, թե ովքեր են հայտնվելու վերը թվարկված դիրքերում: Եթե Սերժ Սարգսյանին չի հաջողվում մնալ վարչապետի պաշտոնում, ապա այստեղ ավելանում է իշխանության «գերկորստի» վտանգը, իսկ դրան զուգահեռ ստեղծվում է մեկ այլ ուշագրավ վիճակ՝ երկու «պոլիտբյուրոների» հարաբերակցությունը՝ ՀՀԿ գործկոմ և Անվտանգության խորհուրդ:

Այստեղ նույնպես առերևույթ առկա է դե ֆակտո և դե յուրե խնդիր, սակայն տրամաբանությունը դարձյալ լինելու է նույնը, և դե յուրե անվտանգության խորհուրդը, որ օժտված է որոշումներ կայացնելու հնարավորությամբ, գործնականում կարող է ժամանակի ընթացքում դուրս գալ բրգաձև իներցիայից՝ արտաքին ազդեցության գործոնների պայմաններում, և փաստորեն դառնալ ՀՀԿ գործկոմի «այլընտրանք»: Համենայն դեպս ակնհայտ է, որ նոր իրավիճակը, սահմանադրական նոր կարգավորումների պարագայում պարունակում է այդ «անցքերը», և իշխանության «գերկորուստների» բարձր տոկոսը դառնում է բավականին հավանական: Այն, ինչով իշխանությունը գործնականում փորձում է հիմնավորել իր կառավարման անարդյունավետությունը ռազմավարական նշանակության տարբեր տիրույթներում, այս դեպքում քաղաքական բումերանգի էֆեկտով կարող է սպառնալ հենց իշխանությանը՝ «գերկորուստ»:

Spread the love