Erazhshtutyun

Հոկտեմբերի 12-ին Ալեքսանդր Սպենդիարյանի տուն-թանգարանի դահլիճում սպասվում է «Աշնանամուտի համերգ» խորագրով երաժշտական-բանաստեղծական երեկո:

Հանրապետական և միջազգային մրցույթների մրցանակակիրներ`Լիլի Սևոյանը (ալտ) և Վալերի Այվազյանը (դաշնամուր) միացել են «Տունթանգարանի հետ…» նոր նախագծին, որը նպատակ ունի ինքնադրսևորման ինտերակտիվ հարթակ տրամադրել շնորհալի երիտասարդ երաժիշտներին, միաժամանակ՝ աջակցել թանգարանի գործունեությանը: Ծրագրում՝ Ֆ. Շոպեն, Ս. Ռախմանինով, Վ. Վայներ, Շ. Ազնավուր, ինչպես նաև հեղինակային կոմպոզիցիաներ: Համերգին ընդառաջ զրուցեցինք միջոցառման մասնակցիների հետ.

-21-րդ դարի երիտասարդություն և դասական երաժշտություն. որքանո±վ են համահունչ այս 2 երևույթները:

Վալերի – Եթե մենք հիմա` 300 տարի անց լսում ենք Բախին, ուրեմն 21-րդ դարն էլ կանցնի, 22-րդն էլ, բայց դասական երաժշտությունը կմնա, որովհետև դա արվեստի ամենամաքուր դրսևորումներից է: Եթե խոսենք այնպիսի երևույթների մասին, ինչպիսին են Աստվածը և Տիեզերքը, ապա սա մարդու հոգեկան կապն է նրանց հետ:

Լիլի – Սա միակ աշխարհն է, որը միշտ հասկանում է ինձ, միշտ ես եմ հասկանում իրեն, և այդ կապն անդադար կա մեր` իմ և դասական երաժշտության միջև: Դրանից դուրս ես ինձ չեմ պատկերացնում:

-Որքանո՞վ եք առնչվել հասարակության լայն զանգվածների կողմից ընկալված լինելու, Ձեր արվեստը տարածելու խնդիրներին:

Վալերի – Լայն զանգվածների կողմից այն չի կարող ընկալված լինել և երբեք չի էլ եղել: Երաժշտությունն արվեստի այն տեսակն է, որը պետք է պարզապես զգալ, և դրա համար անհրաժեշտ է որոշակի մտավոր պատրաստվածություն: Հայաստանում դասական երաժշտության լսարանը մեծ չէ, բայց մեր ունկնդիրները շատ գիտակ են, շատ ավելի դժվար է մեզ մոտ ելույթ ունենալ: Խնդիր կա որպես կատարող առաջ գնալու. եթե անցյալում կար մի Ռիխտեր 100 տարվա համար, այժմ այդ «Ռիխտերները» շատացել են: Վերջին շրջանում շատացել են ասիացի դաշնակահարները, նաև մեծ ուշադրություն է դարձվում շոուի վրա, որն այնքան էլ ճիշտ չեմ համարում մեր ասպարեզում:

-Իսկ կայանալու, ինքնադրսևորվելու համար ի՞նչ դաշտ կա մեր հայրենիքում:

Լիլի – Հայաստանում առաջ գնալը շատ դժվար է: Ես պարբերաբար հրավերներ եմ ստանում արտերկրից` այնտեղ սովորելու և աշխատելու, բայց նախընտրում եմ մնալ: Ինձ ամեն ինչ պահում է այստեղ, անգամ` խնդիրները: Անչափ սիրում եմ համերգային շրջագայությունները, բայց չեմ պատկերացնում, որ կարող եմ ապրել Հայաստանից դուրս:

Վալերի – Ընդունված է ասել` «1 տոկոս տաղանդ, 99 տոկոս աշխատասիրություն»: Այդ հարաբերակցության հետ այնքան էլ համաձայն չեմ, բայց աշխատասիրությունը շատ կարևոր է: Բացի այդ, նկատել եմ, որ գոյություն ունի կարմա երևույթը. երբ շատ ես պարապում, ինքնամոռաց տրվում ես քո գործին, դրա դիմաց կյանքը քեզ փոխահատուցում է:

-Երաժշտական բուհի շրջանավարտ լինելով` արդեն կանգնում ես աշխատանք գտնելու, գումար վաստակելու խնդրի առաջ. ի՞նչ հեռանկարներ կան այդ առումով:

Վալերի – Դա, իհարկե, ամենածանր խնդիրներից մեկն է, բայց ամեն դեպքում, պետք չէ կորցնել էնտուզիազմը: Իհարկե, պետք է ձգտել գումար վաստակել, այդ առումով կան ելույթները որպես մենակատար, որպես նվագակցող, որը համեմատաբար ավելի եկամտաբեր է: «Եթե ինձ չեն վճարում, բեմ դուրս չեմ գալիս» մոտեցումը նույնպես սխալ եմ համարում:

Լիլի – Լարային և փողային գործիքների կատարողների համար այդ հարցը մի փոքր ավելի հեշտ է, քանի որ մեզ համար կան նվագախմբեր և անսամբլներ:

-Այս համերգի ծրագրում ընդգրկել եք լեգենդար կոմպոզիտորների` Շոպենի, Ռախմանինովի ստեղծագործություններից: Ի՞նչ նոր խոսք կարելի է ասել նրանց մեկնաբանելիս:

Վալերի – Մեր ներքին աշխարհը, մեր զգացողությունները կարողանանք փոխանցել Շոպենի կամ Ռախմանինովի երաժշտության միջոցով. կարծում եմ, կատարողի ամենամեծ նպատակը սա է: Իսկ ասելիքը կոմպոզիտորներն իրենք արդեն վաղուց ասել են:

Լիլի – Նախ կուզենայի շնորհակալություն հայտնել նրանց, որ գոյություն են ունեցել և ստեղծել են այդ երաժշտությունը, քանի որ այն, ինչը մենք չենք կարողանում արտահայտել խոսքերով, արտահայտում ենք մեր գործիքներով: Մեր ձեռքբերումը լինում է այն դեպքում, երբ մեր կատարումը հասանելի և հասկանալի է լինում հանդիսատեսին:

-Վալերի, քո ներկայացրած նվագացանկում առանձնանում են Վիլլի Վայների դաշնամուրային պիեսները: Ինչպե՞ս ընտրեցիր դրանք:

Վալերի – Նա իմ ամենասիրելի կոմպոզիտորներից և մտերիմ մարդկանցից մեկն է: Ծանոթացել եմ ֆեյսբուքով. ինձ անհրաժեշտ էր մի ստեղծագործություն` համերգին նվագելու համար: Գրեցի իրեն և խնդրեցի նոտաներ տրամադրել: Գնացի իր մոտ փորձերի, լսեց և առաջարկեց դարձնել ամբողջական շարք: Այստեղ կա ամեն ինչ` բիբլիական թեմաներ, միջնադար, ջազային մոտիվներ, հրեական ազգային տարրեր, անգամ կոմպոզիտորի ինքնակենսագրական դրսևորումներ, և այդ ամենը «համեմում» են երաժշտությունը: Ես շատ եմ ուզում, որպեսզի այս գործերը հաճախ կատարվեն:

-Իսկ Շառլ Ազնավուր, որովհետև…

Վալերի – Կան մարդիկ, որոնց մասին մտածում ես, որ իրենք պետք է հավերժ լինեն: Երբ ինքն արդեն չկա, բայց կա իր երաժշտությունը, կան խոսքերը, երբ նրա ձայնը լսելիս և անգամ իր մասին խոսելիս փշաքաղվում ես. այդպիսին է Ազնավուրն իմ պատկերացմամբ: Նրա «Հավերժական սեր» երգը ես և Լիլին մեր գործիքների համար փոխադրել ենք միասին:

-Ձեզնից յուրաքանչյուրն արդեն ունի հստակ դիրքորոշում և իդեալներ ընտրած գործիքի կատարողական ասպարեզում: Մի փոքր խոսենք դրանց մասին:

Վալերի – Ես սիրած դաշնակահար հասկացություն չունեմ: Բախին լսում եմ Գուլդի կատարմամբ, Բեթհովենին` Շնաբելի կատարմամբ` հարգելով մյուս հանճարներին: Եթե իդեալ, ապա` Ռախմանինովը որպես դաշնակահար: Սա միակ դեպքն է ինձ համար, որ ըստ պահպանված ձայնագրությունների, նա ինչ էլ նվագի, դա կանվանեմ ոչ թե իդեալական, այլ Աստվածային:

-Իսկ խայտաբղետ ոճերին և տեխնիկաներին ինչպե՞ս եք վերաբերում:

Վալերի – Անընդունելի ոչինչ չկա, եթե երևույթը կա, ուրեմն դա որևէ մեկի համար ընդունելի է: Անձամբ ինձ համար անհրաժեշտ է, որ երաժշտության մեջ լինի երաժշտություն: Գործիքից ամեն ձևով ձայն ստանալը դա ինձ համար երաժշտություն չէ: Ռախմանինովի մասին էի խոսում, մեջբերեմ իր խոսքը. «Երաժշտությունը պետք է սրտից փոխանցվի սրտին»:

Լիլի – Իդեալ չունեմ: Ալտի կատարողական ասպարեզում կուռք է համարվում Բաշմետը, բայց կան ստեղծագործություններ, որոնք նույն Բաշմետը կատարում է այնպես, որ ինձ ընդհանրապես դուր չի գալիս, թեպետ ինքը հանճար է: Ամեն գործ ամեն մեկը կատարում է յուրովի:

Ստեղծագործելիս էլ ինձ մոտ երբեք չի ստացվում գրել հատուկ նոր, մոդեռն դիսոնանս երաժշտություն, դա ստացվում է դասականի մեջ:

Վալերի – Ժամանակաշրջանը թելադրում է այն երաժշտությունը, որը պետք է այդ պահին: 21-րդ դարում մենք ձգտում ենք նոր խոսք ասել. չեմ համարում, որ իրական ստեղծագործողի գլխավոր առաքելությունը դա է, մանավանդ, որ այն դառնում է արհեստական:

-Լիլի, դու բացի հեղինակային կոմպոզիցիայից, նաև բանաստեղծական անակնկալ ես պատրաստել համերգին: Երբվանի±ց ես գրում բանաստեղծություններ:

Լիլի –10-12 տարեկանից, սկսել եմ քառատողերից: Հիմա աշխատում եմ արձակ գրքի վրա, որտեղ արտահայտում եմ իմ մտքերը տարբեր իրավիճակների հետ կապված: Իսկ բանաստեղծություններս շատ են, հիմնականում` սիրային, կյանքի զանազան երևույթների վերաբերյալ և մի քանիսն էլ` նվիրված զինվորներին:

-Սիրով միացաք «Տունթանգարանի հետ…» նախագծին:

Վալերի – Հանդիսատեսի հետ անմիջական կապ ստեղծելու հնարավորությունը շատ գրավիչ է և խոստումնալից:

Լիլի – Ժամանակի ընթացքում ցանկացած երաժշտի ներսում հավաքվում է այն, ինչն ինքը ցանկանում է արտահայտել, և նման առաջարկների դեպքում մենք հաճույքով համաձայնում ենք:

Զրուցեց` Հասմիկ Համբարյանը

Հավանեցիք, տարածեք սոցցանցերում ...