• Fri. Apr 23rd, 2021

Ինչ ունեն քննարկելու Պուտինը, Ալիևն ու Փաշինյանը

Հայաստանի ներքաղաքական կյանքի մարտիմեկյան բումը կլանեց ուշադրությունը, դրանից զգալի դուրս թողնելով թերևս Հայաստանի ու ռեգիոնալ քաղաքականության տեսանկյունից բազմակի կարևոր գործընթացի հերթական հանգրվանը:

Խոսքը Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի փոխվարչապետների մասնակցությամբ աշխատանքային խմբի երկրորդ հանդիպման մասին է, որը տեղի ունեցավ դեռևս հունվարի 11-ին Փաշինյան-Պուտին-Ալիև եռակողմ համաձայնությամբ սահմանված ժամանակացույցով: «Աշխատանքային խումբը մինչև 2021 թ. մարտի 1-ը Կողմերի կողմից ամենաբարձր մակարդակով հաստատման կներկայացնի Ադրբեջանի Հանրապետության և Հայաստանի Հանրապետության տարածքով իրականացվող միջազգային փոխադրումների կազմակերպման, իրականացման և անվտանգության ապահովման համար անհրաժեշտ նոր տրանսպորտային ենթակառուցվածքների օբյեկտների վերականգնման և կառուցման միջոցառումների իրականացման ցանկ և ժամանակացույց, նույն կերպ Ադրբեջանի Հանրապետության և Հայաստանի Հանրապետության կողմից իրականացվող փոխադրումների համար, որոնք պահանջում են հատել Ադրբեջանի Հանրապետության և Հայաստանի Հանրապետության տարածքները», ասված էր հունվարի 11-ի մոսկովյան Բարձր մակարդակի եռակողմ հանդիպման արդյունքի հայտարարության չորրորդ կետով:

Խոսքն ըստ էության վերաբերում է Հայաստան-Ադրբեջան ապաշրջափակմանն ու հաղորդուղիների բացմանը, ինչը, բնականաբար, ունի ոչ միայն տնտեսական նշանակություն, այլ ռազմա-քաղաքական երանգներ: Սակայն հարցն այստեղ այն է, որ այդ ամենի ֆոնին ոչ միայն Հայաստանում է բուռն ներքաղաքական պայքար, ճգնաժամ ու փակուղի՝ ռազմական հեղաշրջման անորոշ սինդրոմներով, այլ բավականին նուրբ հանգամանքներ են առկա Հայաստան-Ռուսաստան՝ «Իսկանդերի» պատմությունը, և Ռուսաստան-Ադրբեջան հարաբերություններում, որտեղ Ալիևը հարց է բարձրացնում Մոսկվայի առաջ, թե ինչ նպատակով է Ռուսաստանն արդիականացնում հայկական բանակը: Այդ ֆոնին ի՞նչ առաջարկներ ու կոնկրետ մշակումներ և ի՞նչ ժամանակացույց է ներկայացրել եռակողմ աշխատանքային խումբը:

Այն նուրբ շերտավորված զարգացումները, որ առկա են վերը թվարկված ուղղություններով, արդյո՞ք կարող են կապված լինել հենց հաղորդուղիների հարցում մոտեցումների և դիրքորոշումների էական տարբերությամբ: Եվ արդյո՞ք դա չէ նաև պատճառը, որ օրերս Ալիևը կոշտացրեց դիրքերը ռազմագերիների հարցում՝ նոյեմբերի 9-ի հայտարարության 8-րդ կետ, իսկ Հայաստանի վարչապետն էլ այդ հարցի համար պատասխանատվությունը հավասարաչափ համարեց նաև Ռուսաստանինը: Միևնույն ժամանակ, այդ ֆոնին բավականին դանդաղ լարվածություն է ծավալվում ԱՄՆ նոր վարչակազմի և Թեհրանի միջև:
Ջո Բայդենը հրամայել էր Սիրիայում հարվածներ հասցնել իրանյան դիրքերին և օբյեկտներին, որտեղից, ըստ Վաշինգտոնի՝ պլանավորվում և գրոհներ են կազմակերպվում Իրաքի և ռեգիոնի ամերիկյան բազաների դեմ: Եթե ԱՄՆ-Իրան դիմակայությունը զարգանա հենց այդ լարվածության տրամաբանությամբ, ապա Կովկասի ռեգիոնալ հաղորդուղիների հարցը կարող է սառել, քանի որ կբարձրանա այդ լարվածության՝ Կովկասի վրա որոշակի տաք ազդեցության հավանականությունը: Սա, իհարկե, կլինի Հայաստանի համար բավականին անցանկալի սցենար:
Պետք է հուսալ, որ Բայդենի վարչակազմը կոշտ խոսելով Իրանի հետ, այդուհանդերձ կգերադասի դիտարկել դա ոչ թե իրանյան խնդրի լուծման ճանապարհ, այլ Իրանը դիվանագիտական լուծման դաշտ բերելու ճանապարհ: Եվ պետք է հուսալ նաև, որ Թեհրանը ևս կգնահատի իրավիճակը համարժեք, քանի որ ռեգիոնալ ևս մեկ անկայունությունը կարող է արդեն տարածքներ արժենալ նաև Թեհրանին: