Երևանում անհրաժեշտ է միջոցներ ձեռքառնել․ Փորձագետների արջագանքը օդի ծայրաստիճան աղտոտվածությանը

Ոչ առևտրային կազմակերպությունների, մասնավոր հատվածի ներկայացուցիչների և անհատների մի խումբ նամակ է ուղղել Երևանի քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանին, ՀՀ առողջապահության նախարարությանը և ՀՀ բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմնին՝ մայրաքաղաքում և այլ քաղաքներում օդի աղտոտվածության չափազանց բարձր մակարդակի պայմաններում բնակչության պաշտպանության համար միջոցներ ձեռնարկելու առաջարկներով։

Նախաձեռնությունը մշակվել է վերջերս հասարակական մեծ հնչեղություն ստացած օդի աղտոտվածության ռեկորդային մակարդակի ֆոնին։ Փաստաթուղթը մշակվել է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) միջազգային չափորոշիչների և շրջակա միջավայրի պաշտպանության լավագույն փորձի հիման վրա։ Նամակում ընդգծվում է կազմակերպությունների, ՀԿ-ների, համապատասխան մասնագետների և փորձագետների պատրաստակամությունը համագործակցելու լիազորված պետական ​​մարմինների հետ, այդ թվում՝ տրամադրելով մասնագիտական ​​փորձագիտական և անհրաժեշտ այլ խորհրդատվություն։ Նպատակն է նպաստել շրջակա միջավայրի ներկայիս իրավիճակի բարելավմանն ուղղված արդյունավետ լուծումների մշակմանը և ընդունմանը։ Դիմումում առաջարկվող առաջնահերթ միջոցառումները ներառում են՝

1. Օդի որակի մշտադիտարկման համապարփակ համակարգի ներդրում՝ հիմնական կետերում տեղադրված ժամանակակից սենսորներով և բաց, իրական ժամանակում հանրությանը հասանելի և հասկանալի տվյալների ցուցադրմամբ։

2. Հանրությանը վտանգավոր աղտոտվածության մակարդակի մասին անհապաղ ծանուցման համակարգի մշակում և գործարկում, հատկապես խոցելի խմբերի համար, գործողությունների հստակ առաջարկություններով։

3. Հիմնական աղտոտման աղբյուրներից (տրանսպորտ, արդյունաբերություն և մասնավոր հատված) արտանետումների կարգավորման և վերահսկողության ամրապնդում՝ գիտականորեն հիմնավորված չափորոշիչների հիման վրա։

4. Օդի որակի բարելավման երկարաժամկետ ռազմավարության իրականացում՝ ներառյալ էկոլոգիապես մաքուր տրանսպորտի զարգացման, էներգաարդյունավետության բարձրացման և ավելի մաքուր էներգիայի աղբյուրներին անցնելու միջոցառումներ։

Նամակում ընդգծվում է, որ այս միջոցառումների իրականացումը կարող է անհապաղ ազդեցություն ունենալ՝ մեղմելով շրջակա միջավայրի և հանրային առողջության համար հիմնական ռիսկերը ներկայիս պայմաններում։ Այնուամենայնիվ, խնդրի կայուն լուծումը պահանջում է քաղաքի էկոլոգիական միջավայրը բարելավելու երկարաժամկետ, համապարփակ քայլեր։

«Ecoparsec» բնապահպանական ՀԿ-ի նախագահ Ադրինե Մուղնեցյանի խոսքով. «Օդի որակը իրական գործոն է, որով որոշվում է բնակչության առողջությունը, կյանքի որակը և ամբողջ էկոհամակարգի կայունությունը: Քաղաքային արտանետումներից, աղբավայրերից, սեզոնային այրումներից և կենցաղային աղբյուրներից առաջացող աղտոտումը բացասաբար է անդրադառնում մարդու առողջության վրա և ապակայունացնում է բնական համակարգերը՝ նվազեցնելով ընդհանուր շրջակա միջավայրի հավասարակշռությունը: Մեր առաջարկները նպատակ ունեն ապահովել, որ Երևանը և Հայաստանի մյուս քաղաքները լինեն անվտանգ և համապատասխանեն կյանքի որակի ժամանակակից չափանիշներին»:

Միջազգային ուսումնասիրությունների համաձայն՝ օդի աղտոտվածության գագաթնակետերն ուղեկցվում են շտապօգնության բաժանմունքներ այցելությունների և հոսպիտալացումների աճով: ԱՀԿ-ի տվյալներով՝ օդի աղտոտվածությունը տարեկան հանգեցնում է միլիոնավոր վաղաժամ մահերի և զգալիորեն մեծացնում է քրոնիկ հիվանդությունների, այդ թվում՝ շնչառական և սրտանոթային հիվանդությունների ռիսկը:

Բժշկական գիտությունների թեկնածու, VIVA հիմնադրամի նախագահ Տատյանա Օգանեսյանի խոսքով. «Օդի աղտոտվածության խնդիրը առողջապահական խնդիր է քաղաքի բացարձակապես բոլոր բնակիչների համար՝ առանց բացառության: Հղի կանայք, երեխաները, տարեցները և քրոնիկ հիվանդություններ ունեցող մարդիկ առավել խոցելի են: Այս առումով ժամանակին կանխարգելումը շատ կարևոր է: Օրինակ՝ ասթմայով հիվանդը, տեղյակ լինելով անբարենպաստ իրավիճակի մասին, կարող է նախապես միջոցներ ձեռնարկել և ճշգրտել իր թերապիան՝ նվազեցնելով սրացման ռիսկը: Տվյալների բաց հասանելիություն ունեցող օդի որակի մշտադիտարկման համակարգի ներդրումը հանրային առողջության պահպանման կարևոր գործիք է: VIVA հիմնադրամը պատրաստ է տրամադրել փորձագիտական ​​աջակցություն, մեթոդական առաջարկություններ, կազմակերպել կրթական նախաձեռնություններ և մասնագիտական ​​աջակցություն նման լուծումների իրականացման համար»:

Ներկայումս դիմումը ստորագրել են մի շարք հասարակական կազմակերպություններ, բնապահպաններ, բժիշկներ և քաղաքացիական ակտիվիստներ, որոնք աշխատում են հանրային առողջապահության և շրջակա միջավայրի մշտադիտարկման ոլորտում: Դեկտեմբերի 8-ի դրությամբ առաջարկություններով փաստաթուղթը պաշտոնապես ընդունվել է բոլոր երեք հասցեատերերի՝ Երևանի քաղաքապետարանի, Առողջապահության նախարարության և ՀՀ բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմնի կողմից:

Նախաձեռնության բոլոր նյութերն ու առաջարկները բաց հասանելիություն ունեն. յուրաքանչյուրը կարող է միանալ խմբի աշխատանքներին և աջակցել շրջակա միջավայրի իրավիճակը բարելավելու միջոցառումներին։