Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևն անցյալ շաբաթ ուղերձով դիմել է Բաքվում գումարված «պատմամշակութային ժառանգության պահպանման և վերադարձի իրավունքի» հարցերով «միջազգային գիտաժողովի» մասնակիցներին:
Ալիևը հայտարարել է, որ «բռնատեղահանված ադրբեջանցիները Հայաստան վերադառնալու իրավունք ունեն»: Ադրբեջանի նախագահի հատկապես այս հայտարարությունը Հայաստանում փորձագիտական շրջանակների, մամուլի և սոցիալական հարթակների բուռն արձագանքների առիթ է տվել:
Թեմայի շուրջ ավելի վաղ նկատել ենք, որ Ադրբեջանի նախագահը կամ սեփական հանրությանը «հավսար-զգաստ« վիճակում պահելու, կամ Հայաստանում ներքին լարվածություն սադրելու նպատակ է հետապնդում:
Երկու տարբերակներն էլ հավանական են: Չի բացառված, որ այդ քարոզչությունը փոխկապակցված է, մի կողմից ադրբեջանական հանրությանը ներշնչվում է, որ «Արևմտյան Ադրբեջան նպատակը մոռացված չէ», մյուս կողմից Հայաստանի հանրության նկատմամբ հոգեբանական գորհ է ձեռնարկում այն հաշվարկով, որ Հայաստան «ադրբեջանցիների անխուսափելի վերադարձի» թեման կարող է ներքաղաքական «եղանակ ստեղծել»:
Այդուհանդերձ, Ալիևի «ուղերձում» առկա է մի կարևոր նրբություն: Նա չի կրկնել թեզը, որ «Հայաստան ադրբեջանցիների վերադարձի ապահովումը պարտավորություն է»:
Ավելին, Ալիևը քաղաքական, հանրային, գիտական շրաջանակներին կոչ է արել Հայաստան «ադրբեջանցիների վերադարձի պատմական, մշակութային և քաղաքակրթական հիմանավորումներ ստեղծել և միջազգային հանրությանը ներկայացնել»:
Իհարկե, այս նարատիվը ևս դուրս է Հայաստան-Ադրբեջան վաշինգտոնյան պայմանավորվածությունների շրջանակից: Ալիևը, կարծես, դա ընդունում է, բայց փաստացի անոնսավորում է հայ-ադրբեջանական, եթե կարելի է ասել՝ քաղաքակրթական, սոցիոհոգեբանական բանավեճ, որ կարող է հարաբերությունների կարգավորման վրա ոչ արդյունավետ ազդեցություն ունենալ:
Պետք է, սակայն, նկատի ունենալ, որ Ալիևը հետևողականորեն սրելու է այդ թեման: Քաղաքական առումով Հայաստանի կապիտուլյացիան ոչ միայն չի ստացվել, այլև հետագայում հնարավոր չէ: Մնում է, որ Ալիևը զարգացնի նարատիվը, որ Հայաստանի այսօրվա պետությունը «ստեղծվել է վաղնջական ադրբեջանական հողերի վրա»:
Այս թեզն ըստ էության լուրջ մարտահրավեր է, բայց նաև՝ հնարավորություն: Ալիևը փաստացի միջազգային հանրությանը կոչ է անում հայ-ադրբեջանական էթնաքաղաքակրթական բանավեճում արբիտրի դեր ստանձնել: Իրավաքաղաքական հարթությունում այս վեճի լուծումը վաշինգտոնյան համաձայնություններն են:
Եթե Ալիևը ձգտում է ավելիին, ապա նա, կամա, թե ակամա բացում է «Պանդորայի արկղը»: Այս մրցակցության մեջ, երևի, չի կարելի ապավինել մտայնությանը, որ հայկական ինքնությունը գիտականորն ճանաչված է, մենք այստեղ մտավախություն չպետք է ունենանք:
Հայաստանի բոլոր գիտական հաստատությունները, կենտրոնները, անհատ ուսումնասիրողները պետք է լուրջ կապեր ստեղծեն կամ վերականգնեն միջազգային գիտական, հանրագիտարանային կառույցների հետ:
Լրջագույն մրցակցությունը պարտադրում է համախմբել առկա հնարավորությունները, ներգրավել նորերը: Այդ մրցապայքարում հաղթանակը լրջագույն ռեսուրս կլինի Հայաստանի համար:
Բաց մի թողեք
Օրբանը ցանկանում է իր ոխերիմ թշնամի Մագյարին ներկայացնել որպես Բրյուսելի կողմից վերահսկվող խամաճիկ
Բաքվի համար առնվազն «ընկալելի են» Նախիջևանի հետ հաղորդակցության ոչ էքստերիտորիալության իմաստով
Ալի Խամենեիին սպանելուց հետո Վաշինգտոնում «կարծում են, որ այդ դեպքում իշխանությունը բարեփոխականներին փոխանցելը հեշտ կլինի»