Ադրբեջանի նախագահի արտաքին քաղաքական հարցերով օգնական Հիքմեթ Հաջիեւն օրերս ասել է, որ Բաքուն ակտիվ շփումների մեջ է ազդեցիկ երկրների հետ եւ մտադիր է Կլիմայի հարցերով միջազգային խորհրդաժողովին ընդառաջ բոլոր հակամարտող կողմերին հորդորել, որ հասնեն հրադադարի հաստատման՝ ինչպես դա լինում է օլիմպիական խաղերի ժամանակ:
Առաջին հայացքից բացառապես պոպուլիստական պատկերվող այս հայտարարությունը խորքային ենթատեքստ ունի: Նման նախաձեռնությամբ Բաքուն կարող է հանդես գալ միայն մի դեպքում. եթե մինչ այդ Հայաստանը եւ Ադրբեջանը ստորագրած լինեն կամ խաղաղության համապարփակ պայմանագիր, կամ առնվազն՝ «շրջանակային համաձայնագիր»: Հակառակ դեպքում Ալիեւի պացիֆիզմը պարզապես նոնսենս է:
Երեւանի եւ Բաքվի միջեւ «շրջանակային համաձայնագիր» ստորագրելու հավանականության մասին օրերս արտահայտվել է Բաքվի «Ատլաս» վերլուկան կենտրոնի ղեկավար Շահինօղլուն: Այս առթիվ հայտնի են դառնում ուշագրավ նոր մանրամասնություններ: Մայիսի 2-ին Ադրբեջանի ԿԸՀ նախագահը խոսել է խորհրդարանական արտահերթ ընտրությունների մասին: Փորձագետները կանխատեսում են, որ դրանք «կանցկացվեն հուլիս-օգոստոսին»: Նույն շրջանակներից կարծում են, որ հայ-ադրբեջանական պայմանագիրը «կստորագրվի սեպտեմբերին՝ Ալմաթիում»:
Ադրբեջանում, որպես կանոն, այդ կարգի «եզրահանգումներ» արվում են իշխանության նախաձեռնությամբ: Բանն այն է, որ Ադրբեջանի գործող խորհրդարանի լիազորթյուններն ավարտվում են նոյեմբերին, իսկ այդ ամիս Բաքուն պետք է հյուրընկալի Կլիմայի հարցերով միջազգային խորհրդաժողովը: Նման որոշում կայացվել է կոնսենսուսով, ինչին գրեթե անմիջապես հաջորդեց ռազմագերիների եւ պահվող անձանց փոխանակման հայ-ադրբեջանական համաձայնությունը:
Ըստ երեւույթին, Կլիմայի հարցերով միջազգային խորհրդաժողովը Բաքվում անցկացնելու ոչ հրապարակային նախապայման է մինչ այդ հայ-ադրբեջանական խաղաղության պայմանագրի կամ «շրջանակային համաձայնագրի» ստորագրումը, փաստաթուղթ, որ իրավական ուժ կունենա միայն խորհրդարանական վավերացում անցնելուց հետո:
Ալիեւն, իհարկե, գործող Միլլի մեջլիսի հետ այդ հարցում հազիվ թե խնդիրներ ունենա, բայց, երեւում է, նա ընտրել է «մաքուր էջից նոր դարաշրջան սկսելու» տարբերակը. տեղի են ունեցել նախագահի արտահերթ ընտրություններ, նոր խորհրդարանն էլ, ըստ ծրագրի, կարող է «ամբողջացնել քաղաքակիրթ Ադրբեջանի կերպարը»:
Սա, իհարկե, չափազանց «վարդագույն պատկեր է»: Իրականում կարող են ծագել անհաղթահարելի բարդություններ: Կլիմայի հարցերով խորհրդաժողովին, օրինակ, ենթադրվում է ստեղծել գլոբալ տաքացման դեմ պայքարի միջազգային հիմնադրամ, իսկ տասնյակ երկրներ ներքին եւ արտաքին խնդիրները լուծում են էներգակիրների արդյունահանման եւ արտահանման բազմամիլիարդ գործարքների շնորհիվ:
Իսկ որտեղ՝ տնտեսական շահեր, այնտեղ էլ՝ սուր մրցակցություն: Հայտնի չէ, մասնավորապես, թե Կլիմայի հարցերով միջազգային խորհրդաժողովի նկատմամբ ինչ վերաբերմունք ունի Ռուսաստանը:
Մոսկվան կհամաձայնի՞ Արեւմուտքի հետ մի «սեղանի շուրջ» նստել կամ Արեւմուտքը մտադի՞ր է գլոբալ տաքացման դեմ պայքարի խնդիրները նաեւ Ռուսաստանի հետ քննարկել: Կամ Մոսկվան եւ Կիեւը կհամաձայնե՞ն խորհրդաժողովի ընթացքում հրադադար հաստատելու Բաքվի առաջարկին: Մանավանդ ոչ ոք չի կարող կանխատեսել, թե ռուս-ուկրաինական ճակատում աշնանն ինչ իրավիճակ կլինի կամ ինչ ավարտ կունենա իսրայելա-պաղեստինյան պատերազմը:
Անցած օրերին Ադրբեջանի խորհրդարանում Արեւմուտքի ճնշումներին վերջ տալու առաջարկ է հնչել: Պատգամավորներից մեկի կարծիքով՝ «Փաշինյանին պետք է հրավիրել Կլիմայի հարցերով միջազգային խորհրդաժողովին»:
Սա կարելի էր էքսցենտրիկ անվանել, եթե «Թուրան» գործակալության տնօրենն իր հերթին չնկատեր, որ «COP29-ին Հայաստանի վարչապետի ներկայությունը կշեշտեր հայ-ադրբեջանական խաղաղության համաձայնագրի գլոբալ նշանակությունը՝ գործնականում ազդարարելով տարածաշրջանում կայունության եւ համագործակցության նոր դարաշարջանի սկիզբը»:
Բաքուն միջազգային նման պարտավորություն ունի՞: Որքանո՞վ է Իլհամ Ալիեւը պատրաստ մնալու այդ շրջանակներում: Իսկ եթե շահագրգիռ «խաղացողները» ձախողե՞ն Բաքվի COP 29-ը»:
Բաց մի թողեք
Ալիևի անհավատալի արկածներն Իտալիայում՝ ոչ միայն որպես Ադրբեջանի նախագահ, այլև՝ ՌԴ նախագահի «լիազոր ներկայացուցիչ»
Մոսկվան Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի հետ որեւէ «ոչ պակաս ընդգրկուն» պայմանավորվածությամբ չի հարվածի «թիկունքից»
«Դիմադրության» շարժման «սրբազան» շարունակությունը․ առաջիկա հավաքին իրական շահառուները դուրս կգա՞ն «փարդի հետևից»