ՌԴ ԴԺ Վերին պալատի միջազգային հարաբերությունների կոմիտեի նախագահ Կարասինը ցանկություն է հայտնել, որ մինչեւ այս տարեվերջ Ռուսաստանը Ստեփանակերտում գլխավոր հյուպատոսություն բացի: Նրա խոսքերով՝ դրանով կհաղթահարվի դիվանագիտական ներկայացուցչության «դիսբալանսը»:
Երեւում է, նման հարց ապրիլի 22-ի Պուտին-Ալիեւ հանդիպմանը քննարկվել է: Բաքվի իշխանական մամուլն ընդունում է, որ հյուպատոսական ներկայացուցչություններիա առումով իրոք «դիսբալանս կա». Ադրբեջանը ՌԴ տարածքում երկու գլխավոր հյուպատոսություն ունի՝ Սանկտ –Պետերբուրգում եւ Եկատերինբուրգում, իսկ Ռուսաստանն Ադրբեջանում միայն դեսպանատուն ունի:
Բայց ինչու՞ Ռուսաստանը գլխավոր հյուպատոսություն չի ուզում ունենալ Ադրբեջանի մեծությամբ երկրորդ քաղաք Գյանջայում, այլ հատկապես՝ Ստեփանակերտում,- հարցադրում է անում haqqin.az-ը եւ մատնանշում, որ Ռուսաստանի նախագահի ընտրությունների օրն այդ քաղաքում «ընտրատեղամաս է բացվել»: Նույն օրը ԼՂ-ում գտնվող ռուսաստանցի զինծառայողները քվեարկե՞լ են նախագահի ընտրություններում: Գուցե հրամանատարական կետում կազմակերպվել է, բայց Ստեփանակերտում եւ այլ բնակավայրերում պաշտոնապես ընտրատեղաս չի բացվել:
Իշխանական մամուլի այս դիտարկումից կարելի է ենթադրել, որ Իլհամ Ալիեւը Վլադիմիր Պուտինին փորձել է «ցրել»՝ առաջարկելով, որ Ռուսաստանի գլխավոր հյուպատոսություն բացվի Գյանջայում: Քաղաքը հայնի է նրանով, որ խորհրդային շրջանում այնտեղ դեսանտային դիվիազիա է տեղակայված եղել, բացառված չէ, որ մեկ-երկու տասնյակ ռուսներ մնացել են, նրանցից ոմանք, գուցե, ՌԴ քաղաքացիություն ունեն: Գյանջայում ՌԴ գլխավոր հյուպատոսության բացումը հանրությանը կարելի է ներկայացնել այդ փաթեավորմամբ, ինչը դժվար է Ստեփանակերտի դեպքում:
Բաքվի լրատվամիջոցն ասում է, որ Ստեփանակերտում «ՌԴ քաղաքացիներ չկան, իսկ ռուս խաղաղապահները հեռացել են»: Այսինքն՝ ու՞մ պետք է հյուպատոսկան ծառայություն մատուցի Ստեփանակերտում ՌԴ գլխավոր հյուպատոսությունը: Բայց եթե հարցը ԴԺ Վերին պալատի պրոֆիլային կոմիտեի նախագահի մակարդակով բարձրացվել եւ հրապարակայնացվել է, ուրեմն Մոսկվան «Գյանջայի գլխավոր հյուպատոսության» տարբերակը չի ընդունում եւ, ինչպես ռուսներն են ասում՝ «ցուլին բռնել է պոզերից»:
Մինչեւ այս տարվա վերջ Ստեփանակերտում ՌԴ գլխավոր հյուպատոսություն բացելու մասին Գրիգորի Կարասինի ասածը փաստացի «դիվանագիտական վերջնագիր է»: Հակառակ դեպքում նա կբավարարվեր հարցը քննարկելու առաջարկությամբ: Առկա է շատ ինտրիգային իրավիճակ. արդեն երկրորդ տարին է՝ Թուրքիան խոսում է Շուշիում գլխավոր հյուպատոսություն բացելու մտադրության մասին, բայց երբեք ժամկետներ չեն նշվել: Մոսկվան հստակ նախանշում է «գործարքի կայացման վերջնաժամկետը»:
Վլադիմիր Պուտինին կահաջողի՞ «ոլորել Իլհամ Ալիեւի վիզը»: Դաշնային ժողովի Վերին պալատը հաստատում է ՌԴ ուժային կառույցների եւ արտգործնախարարի թեկնածությունները, դա պետական դուման չէ: Այդ պալատին է վերապահված Զինված ուժերի կիրառման մասին նախագահի հրամանագրի հաստատումը: ԴԺ Վերին պալատը փաստացի նախագահական իշխանության օրենսդրական ապահովման մարմին է: Վլադիմիր Պուտինը պաշտոնական այց է կատարել Մինսկ, պետական՝ Տաշքենդ:
Հետխորհրդային տարածքի ռեինտեգրացիայի ծրագրում Ադրբեջանն ընդգրկված է՝ որքան էլ Բաքուն տեսք է ընդունում թե «սուվերեն արտաքին քաղաքականություն է վարում»: Ըստ երեւույթին, Ստեփանակերտում գլխավոր հյուպատոսություն բացելու Մոսկվայի մտադրությունը խորքով Ադրբեջանի հավատարմության թեսթ է: Մենք ենթադրել էինք, որ հետխորհրդային տարածքում Պուտինի ուղեւորության հաջորդ հասցեն Բաքուն է լինելու:
Եթե Պուտինը «ոլորի Ալիեւի վիզը»-իսկ Ստեփանակերտում ՌԴ գլխավոր հյուպատոսության բացումը կնշանակի Լեռնային Ղարաբաղում ռուսաստանյան ներկայության ֆորմալ երաշխիք, աա Ադրբեջանը լուրջ խնդիրներ կունենա Իրանի եւ, գուցե, Թուրքիայի հետ:
Մայիսի 28-ին, որ Ադրբեջանում պաշտոնապես նշվում է որպես անկախության օր, նախագահ Իլհամ Ալիեւն արարողակարգային որեւէ միջոցառում չի անցկացրել3, տիկնոջ եւ ավագ դսետր ուղեկցությամբ մեկնել է Աղդամ: Ինչպես տեղեկացնում է նրա պաշտոնական կայքը, նա ներկա է գտնվել մի քանի գյուղի «վերականգման հիմնարկքեին»: Ալիեւներն այնուհետեւ եղել են օկուպացված Իվանյան համայնքում, որտեղ «ծանոթացել են վերանորոգված եւ վերականգնված շենքերի բնակարանային պայմաններին»:
Նույն օրը Բաքվի մերձակա Նովխանի ավանում Ադրբեջանի դեմոկրատական հանրապետության «հիմնադիր-հայր» Մամեդ Էմին Ռասուլզադեի հուշարձանի մոտ հանրահավաք է անցկացրել նախ «Մուսավաթ» կուսակցությունը, ապա այսպես կոչված՝ Ժողովրդավարական ուժերի ազգային խորհուրդը: Փաստը, որ Ռասուլզադեի հուշարձանի մոտ «համակարգային ընդդիմությունը» ոչ թե միասնական, այլ առաձին հանրահավաքներ է անցկացրել, վկայում է նրանց միջեւ տարաձայնությունների մասին:
Հանրահավաքի ելույթում «Մուսավաթի» առաջնորդ Իսա Գամբարը կարեւոր է «ղարաբաղյան պատերազմի հաղթանակը»: Միաժամանակ նա ասել է, որ «Մուսավաթը» դեռեւս չի հասել իր նպատակների իրականացմանը, այն է՝ «հաղթահարել մեկ անձի իշխանությունը, հաստատել ժողովրդավարություն եւ սերտացնել Թուրքիա-Ադրբեջան կապը»: Նա հայտարարել է, որ կուսակցությունը շարունակելու է իր նպատակներին հասնելու պայքարը՝ «ճնայած անբարյացկամների քննադատությանը»:
Ակնարկն այս դեպքում շատ թափանցիկ է. Գամբարը «Մուսավաթի» առաջնորդ է վերընտրվե ապրիլին: Ադրբեջանում տպավորություն կա, որ նա քաղաքականություն է վերադարձել, որպեսզի «առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններում իշխանությունից բաժին ստանա»: Գամբարը 1992-93 թվականներին Գերագույն խորհրդի նախագահ էր եւ իր հրաժարականով հարթել է Հեյդար Ալիեւի իշխանության վերադարձի ճանապարհը:
Ժողովրդավարական ուժերի ազգային խորհրդի հանրահավաքում ելույթ է ունեցել Ադրբեջանի ժողովրդական ճակատ կուսակցության առաջնորդ Ալի Քերիմլին: Նա հատկապես շեշտել է, որ անկախ ադրբեջանական պետության հիմնադիրը Մամեդ Էմին Ռասուլզադեն է, նրա ավանդույթները պետք է վերականգնվեն: Քերիմլին հայտարարել է, որ նախօրեին ոստիկանությունը բռնություններ է կիրառել, բայց «կուսակցության հազարավոր համակիրների ներկայությունը վկայում է, որ Ռասուլզադեի, ԱԴՀ իդեալները հնարավոր չէ պոկել ադրբեջանցիների սրտերից»:
Անկախության օրվա արարողակարգային միջոցառումների բացակայությունը հասկանալի է. իշխանության քարոզչությունը Հեյդար Ալիեւին է անվանում անկախ պետականության հիմնադիր եւ համազգային առաջնորդ: Ալիեւը չի կարող հարգել Ռասուլզադեի հիշատակը: Ուշագրավ է, որ «Մուսավաթի» առաջնորդն իր ելույթում իշխանության հասցեին ուղղակի քննադատություն չի հնչեցրել: Ընդհակառակը, Թուրքիա-Ադրբեջան հետագա սերտաճման նրա քարոզչությունը կարող է Ալիեւի համար արտաքին քաղաքական ռեսուրս լինել:
Ակնհայտ է, կարծես, որ Ժողճակատի առաջնորդ Քերիմլին առայժմ ներքաղաքական հնարավոր վերադասավորումներից դուրս է մնում: Հնարավոր է՝ դա մարտավարական քայլ է: Նրա զինակից, Միլլի մեջլիսի նախկին պատգամավոր Գյուլթեքին Հաջիբեյլեւին սոցցանցային գրառում է արել. «Բոյկոտում ենք ընտրությունները՝ մեզ մեղադրում են, ուզում ենք մասնակցել՝ մեզ կապում են իշխանության հետ: Խորհուրդ տվեք՝ ի՞նչ անենք»:
Ադրբեջանում, ամենայն հավանականությամբ, քաղաքական նոր հայտատու չի լինի: Ամեն ինչ վերադառնում է 1990-ական թվականների դասավորությանը: Եթե, իհարկե, Ժողճակատը չդիմի ռադիկալ քայլերի: Բայց այդ հավանականությունը գրեթե զրոյական է. Քերիմլիի ընտանիքն ապրում է Լոնդոնում: Եւ նրա ծախսած ամեն մի ֆունտ ստեռլինգի ծագումն Իլհամ Ալիեւը գերազանց գիտի: Քերիմլիի հակառակորդները երբեմն չափազանց բաց ակնարկում են, որ նրա ընտանիքի լոնդոնյան զվարճությունները վճարում է Socar պետական ընկերությունը:
Բաց մի թողեք
Ալիևի անհավատալի արկածներն Իտալիայում՝ ոչ միայն որպես Ադրբեջանի նախագահ, այլև՝ ՌԴ նախագահի «լիազոր ներկայացուցիչ»
Մոսկվան Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի հետ որեւէ «ոչ պակաս ընդգրկուն» պայմանավորվածությամբ չի հարվածի «թիկունքից»
«Դիմադրության» շարժման «սրբազան» շարունակությունը․ առաջիկա հավաքին իրական շահառուները դուրս կգա՞ն «փարդի հետևից»