Ադրբեջանը սրում է Կրեմլի հետ իր հազվագյուտ դիմակայությունը, քանի որ շարունակվում են ադրբեջանական մարդատար ինքնաթիռի խոցման հետևանքները: Այս ամենն ընդգծում է Ռուսաստանի ազդեցության նվազումը հետխորհրդային տարածքում:
Այս մասին գրում է The Guardian-ը՝ հիշեցնելով, որ դեկտեմբերի 25-ին Ղազախստանի Ակտաու քաղաքի մերձակայքում «Ադրբեջանական ավիաուղիներ»-ին պատկանող ինքնաթիռը Ռուսաստանի հարավից Կասպից ծովով անցնելուց հետո կործանվել էր, 38 մարդ էր զոհվել:
«Միջադեպից հետո Ադրբեջանի ավտորիտար նախագահ Իլհամ Ալիևը մեղադրեց Ռուսաստանին հակաօդային պաշտպանությամբ իր ինքնաթիռը պատահաբար խոցելու համար և քննադատեց Մոսկվային հարցը մի քանի օր «քնեցնելու» համար, ինչը, ըստ նրա, «զարմանք, ափսոսանք և արդարացի վրդովմունք» էր առաջացրել Բաքվում։
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը շուտով եզակի ներողություն խնդրեց «ողբերգական միջադեպի» համար, բայց չընդունեց, որ Ռուսաստանը պատասխանատու կողմն էր:
Հաջորդ շաբաթների ընթացքում Մոսկվան պայքարում էր նավթով հարուստ իր վաղեմի բարեկամ երկրի հետ լարվածությունը թուլացնելու համար:
Նախորդ շաբաթ Ադրբեջանի կառավարության հետ կապված APA լրատվական գործակալությունը հայտնել է, թե Բաքուն պատրաստվում է դիմել «միջազգային դատարան» Ռուսաստանի կողմից ինքնաթիռի ենթադրյալ խոցման կապակցությամբ:
«Փաստեր և ապացույցներ են հավաքվում, և նախապատրաստական աշխատանքներ են տարվում միջազգային դատարան բողոքարկելու համար»,- գրել է ԱՊԱ-ն «պատասխանատվությունից խուսափելու Մոսկվայի փորձերի» կոշտ մեղադրանքներով լի հոդվածում:
«Կրակ բացելու հրաման տվողների և կրակ բացողների ինքնությունը հայտնի է ադրբեջանական կողմին: Ռուսական կողմը մտադիր է ստեղծել «Մալայզիական Boeing-2» իրավիճակ»,- ասվում է ԱՊԱ-ի հոդվածում՝ նկատի ունենալով 2014 թվականին «Malaysia Airlines» ավիաընկերության MH17 ինքնաթիռի վթարի պատասխանատվությունը հերքելու Ռուսաստանի փորձերը:
ԱՊԱ-ն հավելել է, որ եթե Մոսկվան բացահայտ չընդունի մեղքը և չվերցնի պատասխանատվությունը, ապա Բաքուն հետագա քայլեր կձեռնարկի։
Հոդվածը, որը առանց երկմտելու կարող էր հրապարակվել միայն խիստ վերահսկվող Ադրբեջանի տեղական իշխանությունների հավանությամբ, հրապարակվել է մեկ օր անց այն բանից հետո, երբ ղազախ պաշտոնյաներն հայտարարել էին, թե ինքնաթիռը արտաքին վնաս է կրել, և նրա ֆյուզելաժում անցքեր են եղել:
Զեկույցը գրվել է զգույշ և չի պարունակում տեղեկատվություն վնասի պատճառների մասին, այդ թվում՝ ինքնաթիռի կայունացուցիչների, հիդրոտեխնիկայի և հարդարման համակարգերի վնասների մասին։
Ավելի վաղ արևմտյան փորձագետները հայտարարել էին, որ ինքնաթիռը, հավանաբար, գնդակոծվել է ռուսական տարածքից։
Մեկնաբանելով Ղազախստանի զեկույցը՝ Կրեմլը հայտարարել է, որ դեռ վաղ է եզրակացություններ անել։
Մոսկվայի շարունակվող լռությունը հիասթափեցրել է Ադրբեջանի պաշտոնյաներին: «Մենք ակնկալում էինք, որ Ռուսաստանը հրապարակավ կստանձնի խոցված ինքնաթիռի պատասխանատվությունը և փոխհատուցում կվճարի տուժածներին»,- ասել է Ադրբեջանի արտաքին քաղաքական կառույցի աղբյուրը, որը խնդրել է իր անունը չհրապարակել։
«Փոխարենը, Ռուսաստանը պարզապես անտեսում է աղետը՝ հուսալով, որ այն ինքնուրույն կվերանա։ Դա զիջող է, նրանք մեզ վերևից են նայում»,- հավելել է աղբյուրը։
The Guardian-ը ավելացնում է, որ լարվածությունն ավելի սրվել է նախորդ հինգշաբթի օրը, երբ Ադրբեջանը Մոսկվային հրահանգել է փակել Բաքվում գտնվող «Ռուսական տուն» մշակութային կենտրոնը: Վայրը ղեկավարում է «Ռոսսոտրուդնիչեստվոն»՝ ռուսական դաշնային գործակալությունը, որը լայնորեն դիտվում է որպես ռուսական փափուկ ուժի միջոց և հաճախ կասկածվում է որպես լրտեսության և գաղտնի գործողությունների ճակատ օգտագործվելու համար:
Միևնույն ժամանակ, ադրբեջանական պետական լրատվամիջոցները հայտնել են, որ Բաքուն ոչ ռազմական օգնության հազվագյուտ խմբաքանակ է ուղարկել Ուկրաինա:
«Մոսկվայի վեճը Բաքվի հետ տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ Ռուսաստանը սկսում է կորցնել վերահսկողությունը իր նախկին տիրապետության գոտում: Պուտինի ներխուժումն Ուկրաինա մեծացրել է որոշ երկրներում ռուսական ագրեսիայի հանդեպ վախը և ստիպել նույնիսկ իր դաշնակիցներին վերանայել Մոսկվայի՝ որպես կայուն գործընկերոջ դերը:
Թուլացած և զբաղված լինելով ուկրաինական պատերազմով՝ Ռուսաստանը ավելի ու ավելի է դիտվում որպես անհուսալի դաշնակից և անվտանգության անհուսալի երաշխավոր:
Ադրբեջանի վաղեմի մրցակից Հայաստանը հրապարակավ խզեց Կրեմլի հետ կապն այն բանից հետո, երբ ռուսական խաղաղապահ ուժերը չկարողացան կանգնեցնել Ադրբեջանի՝ Լեռնային Ղարաբաղի տարածք զորքերի տեղակայումը:
Հայաստանը դարձավ առաջին երկիրը, որը դուրս եկավ Ռուսաստանի գլխավորած ռազմական դաշինքից՝ Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունից (ՀԱՊԿ)՝ աջակցության համար դիմելով Արևմուտքին և Իրանին։ Անցյալ շաբաթ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նույնիսկ հասկացրեց, որ մտադիր է ձգտել ԵՄ անդամակցությանը»,- գրում է Guardian-ը:
Գործակալությունը հավելել է, որ Կովկասյան մյուս երկրում՝ հարևան Վրաստանում՝ Կովկասի, տասնյակ հազարավոր մարդիկ ամիսներ շարունակ փողոց են դուրս գալիս Մոսկվայի հետ կառավարության ընկալվող մտերմության պատճառով:
Լրատվամիջոցը նկատում է՝ թվում էր, թե երկար ժամանակ Ադրբեջանը հակասում էր այս միտումին Ալիևի և Պուտինի մտերմության պայմաններում, որոնց միավորում էր ավտորիտար և ոչ լիբերալ աշխարհայացքը, սակայն Մոսկվայի արձագանքը ինքնաթիռի միջադեպին «լրջորեն լարել է հարաբերությունները»:
Միևնույն ժամանակ, Ադրբեջանի հաստատակամ հռետորաբանությունն ազդարարում է, որ 2023 թվականին Հայաստանի նկատմամբ տարած հաղթանակով համարձակություն ստացած Բաքուն գնալով պատրաստ է մարտահրավեր նետել Մոսկվային՝ երբեմնի գերիշխող տարածաշրջանային տերությանը:
Ադրբեջանի վստահությանը նպաստում է նաև նրա տնտեսական շահը. Արևմուտքը հեռանում է ռուսական էներգետիկայից, և ԵՄ-ն խնդրել է Ադրբեջանին օգնել նվազեցնել իր կախվածությունը Մոսկվայի հանածո վառելիքից:
Այնուամենայնիվ, Ադրբեջանն ու Ռուսաստանը շարունակում են սերտորեն կապված լինել տնտեսապես և քաղաքականապես, և դիտորդները զգուշացնում են՝ հարաբերություններում վերջնական ընդմիջում չի հաստատվել:
«Վերջին տարիներին Ադրբեջանն ամրապնդել է իր տնտեսական կապերը Ռուսաստանի հետ, և Մոսկվան ավելի ու ավելի է ապավինում Ադրբեջանին՝ որպես կարևոր տարանցիկ հանգույցի: Գտնվելով Կասպից ծովում՝ Ադրբեջանը ծառայում է որպես Մոսկվայի համար որպես կարևոր տարանցիկ հանգույց՝ հեշտացնելով բեռների տեղափոխումը դեպի Իրան և Պարսից ծոցի նավահանգիստներ, քանի որ Ռուսաստանը փնտրում է նոր շուկաներ և ուղիներ՝ շրջանցելու արևմտյան պատժամիջոցները:
Շեշտելով ընդհանուր շահերը՝ ոմանք Մոսկվայում կարծում են, որ օդանավի միջադեպի շուրջ Ռուսաստանի կողմից անկեղծ ներողությունը կարող է թուլացնել լարվածությունը:
Ադրբեջանն ամբողջությամբ գոհ չէ ինքնաթիռի կործանմանը ռուսական իշխանությունների արձագանքից։ Փաստն այն է, որ բացարձակապես ակնհայտ է՝ ինքնաթիռը խոցել է ռուսական հակաօդային պաշտպանությունը, իհարկե, սխալմամբ, բայց, այնուամենայնիվ, խփվել է»,- գրել է The Guardian-ը
Փորձագետներն էլ կարծում են, որ «Ազալ» ինքնաթիռի վթարը միայն պատրվակ ծառայեց Բաքվի՝ Մոսկվայի նկատմամբ նախկինում թաքնված դժգոհությունների սրման համար։
Բաց մի թողեք
Իտալիան ցանկանում է, որ ԵՄ անդամ երկրների մայրաքաղաքները պահպանեն վերահսկողությունը արտաքին քաղաքականության նկատմամբ
Ռումինիայի քաղաքական ճգնաժամում 6-ամսյա զինադադար է հաստատվում՝ նոր կառավարության ձևավորմամբ
AfD-ից Ալիս Վայդելը կներկայացնի ԵՄ-ի կրճատման ծրագիրը. Լուսանկար