Եվրոպացի առաջնորդները սովորում են անտեսել ԱՄՆ նախագահի սադրանքները, այլ ոչ թե փորձել զսպել վնասը։
Հիշեք անցյալ տարի, երբ եվրոպացի առաջնորդները Ատլանտյան օվկիանոսով մեկ վազվզում էին՝ փորձելով վերականգնել ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի և Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու միջև խզված հարաբերությունները։
Օվալաձև սենյակում տեղի ունեցած ծեծկռտուքից հետո, երբ նախատված Զելենսկին հակադարձեց Թրամփին և նրա փոխնախագահին, նախքան Սպիտակ տնից վտարվելը, Մեծ Բրիտանիայի այն ժամանակվա վարչապետ Քեյր Սթարմերը և Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը գլխավորեցին երկուսի միջև հեռախոսազրույց կազմակերպելու ջանքերը, որի ընթացքում Ուկրաինայի նախագահը ափսոսանք հայտնեց հանդիպման համար, բայց չներողություն խնդրեց։
Նմանապես, Թրամփի և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի օգոստոսին Ալյասկայում կայացած գագաթնաժողովից հետո Սթարմերը և նրա անվտանգության հարցերով գլխավոր խորհրդական Ջոնաթան Փաուելը եռանդուն աշխատեցին այլ եվրոպացի առաջնորդների հետ՝ Կիևի և Վաշինգտոնի միջև խզված հարաբերությունները փրկելու համար։ Նրանք նույնիսկ մշակեցին հրադադարի պլան և ստացան ԱՄՆ-ի համաձայնությունը։ ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Մարկ Ռուտտեն նույնպես ծանր աշխատանք կատարեց։
Սակայն այս անգամ, այն բանից հետո, երբ Թրամփը բացահայտեց Ռուսաստանի հետ վիճահարույց դիզելային վառելիքի գործարքը և կրկին կոչ արեց Զելենսկիին հրաժարական տալ, եվրոպական արձագանքը պակաս տենդային էր։ Իհարկե, նրանք Կիևին ուժեղ հռետորական աջակցություն են ցուցաբերել և հայտարարել են Ռուսաստանի նկատմամբ լրացուցիչ պատժամիջոցների մասին, բայց Թրամփին արագ վերականգնման միջնորդելու համար որևէ խելահեղ, խուճապային ջանք չի գործադրվել։
Ինչո՞ւ ոչ
Որովհետև Թրամփի հետ կապված ցնցման էֆեկտը մարում է, կարծում է Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախկին նախարար Դմիտրի Կուլեբան։ «Հիմնական պատասխանն այն է, որ նրանք արդեն սովորել են նրան, — ասել է նա։ — Նրանք բոլորն էլ, այսպես ասած, «պատվաստվել» են նրա դեմ, և այլևս այնքան էլ չեն վախենում, որքան անցյալ տարի»։
«Մեկ այլ պատճառն էլ այն է, որ նրանք խեղդվում են սեփական խնդիրների մեջ, — հավելել է նա։ — Եվ կարծում եմ՝ նախ նրանք փորձում են հասկանալ, թե ինչպես կազդի իրենց վրա այն, ինչ անում է Թրամփը, և թե որքան մեծ կլինի այն «հաշիվը», որը նրանք ստիպված կլինեն վճարել դրա արդյունքում»։
Եվրոպացի առաջնորդներն այլևս խուճապի մեջ չեն ընկնում, ինչպես անցյալ տարի, քանի որ Թրամփը «կորցնում է իր ազդեցության լծակները», — նշում է Լիա Կվարտապելեն՝ Իտալիայի խորհրդարանի պատգամավոր ընդդիմադիր Դեմոկրատական կուսակցությունից, ով նաև խորհրդարանի Արտաքին և եվրոպական հարցերի հանձնաժողովի փոխնախագահն է։ «Մենք հասկանում ենք, որ նրան չի կարելի վստահել, և որ մենք մնացել ենք մենակ», ուստի նրա մոտ լոբբինգ իրականացնելն իմաստ չունի։
Ըստ Financial Times-ի՝ ԵՄ պաշտոնյաները մտադիր են հորդորել Զելենսկուն՝ մեղմել Թրամփի հասցեին հնչող՝ գնալով ավելի կոշտ դարձող արտահայտությունները՝ մտավախություն ունենալով, որ դրանք միայն սրում են իրավիճակը։ Ինչպես չորեքշաբթի օրը Համայնքների պալատում բացատրել է Էնդի Բյուրնհեմը (ով, ըստ էության, հանդես է գալիս որպես Սթարմերի հնարավոր իրավահաջորդ), նա իրեն դիրքավորում է որպես մեկը, ով կարող է «հող նախապատրաստել» հաշտեցման համար։
Այնուամենայնիվ, Թրամփի գործողությունների նկատմամբ ավելի հանգիստ արձագանքն ակնհայտ է, ընդունում է Դենիել Ֆրիդը՝ ԱՄՆ նախկին բարձրաստիճան դիվանագետը, ով ԱՄՆ նախագահ Ջորջ Բուշ կրտսերի օրոք զբաղեցրել է Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով պետքարտուղարի օգնականի պաշտոնը։
«Կարծես թե եվրոպացիները հասկացել են՝ ինչպիսի մարդ է Թրամփը, — ասում է Ֆրիդը։ — Նրանք ցանկանում են խուսափել ամենավատ սցենարից։ Նրանք ուզում են մեղմել վնասները առաջիկա երկու տարվա ընթացքում՝ մինչ Թրամփը պաշտոնավարում է։ Նրանք աշխատում են Թրամփի վարչակազմի այն ներկայացուցիչների հետ, որոնց հետ հնարավոր է գործ ունենալ։ Եվ նման մարդիկ կան»։
Վարշավայից խոսելիս՝ անմիջապես Լեհաստանի մայրաքաղաքում կայացած անվտանգության հարցերին նվիրված համաժողովին մասնակցելուց հետո, նա նշեց, որ եվրոպացիներն այժմ հասկանում են՝ Թրամփի գործողությունների մեծ մասը ցուցադրական բնույթ է կրում և կարճատև է։ Որպես օրինակ նա բերեց ռուսական դիզվառելիքի հետ կապված գործարքը, որի «պիտանելիության ժամկետը» ընդամենը երկու-երեք օր է։ «Վստահ չեմ, որ այս նախաձեռնությունը որևէ արդյունք կտա, քանի որ այն բացարձակապես անիրատեսական է, իրավական տեսանկյունից՝ կասկածելի, բացի այդ՝ պարզ էլ չէ, թե արդյոք ռուսները ֆիզիկապես կարող են մատակարարել այդ վառելիքը», — ասաց նա։ Այլ կերպ ասած՝ ինչո՞ւ անհանգստանալ դրա համար։
Ֆրիդը նշեց, որ եվրոպական առաջնորդների և պաշտոնյաների հետ զրույցներում նկատել է աճող դժգոհություն՝ կապված ամերիկյան դիրքորոշման ընդհանուր անհետևողականության հետ։ «Թրամփը ցանկանում է, որ Եվրոպան ավելին անի ռազմական ոլորտում, սակայն պահանջում է, որ նրանք գնեն ամերիկյան արտադրանքը, — ասաց նա։
— Մինչդեռ մենք չենք կարողանում այն վաճառել եվրոպացիներին՝ մեր սեփական կարիքների պատճառով, ուստի նրանք ստիպված են սպասել, թեև ինքնուրույն արտադրել նույնպես չեն կարող։ Այնուամենայնիվ, նրանք ստիպված են առանց մեզ իրենց ուսերին վերցնել Ուկրաինայի հետ կապված բեռը։ Սա բացարձակապես անհետևողական մոտեցում է, և դա նրանց զայրացնում է»։
Բացի այդ, նրանք պարզապես հոգնել են Թրամփի քմահաճույքներին ենթարկվելուց, հավելեց Ֆրիդը։ «Նրանք փորձում են խուսափել մի իրավիճակից, երբ Թրամփը մատները կտկտացնի, իսկ իրենք անմիջապես կշտապեն նրա մոտ։ Չէ՞ որ այդ դեպքում կստացվի, թե նրանք լիովին կախված են Թրամփի կամքից և հանդես են գալիս որպես խնդրարկուներ, ինչը նրանք չեն ցանկանում։ Բացի այդ, նույնիսկ եթե նրանք գնան և համոզեն նրան ինչ-որ բանի շուրջ, որքա՞ն կտևի այդ պայմանավորվածությունը»։
Իհարկե, եվրոպացիները կարող են նաև մխիթարվել այն հանգամանքով, որ մեծ է հավանականությունը, թե Թրամփը կփոխի իր որոշումը։ «Կա մի օրինաչափություն, — ասաց Կուլեբան։ — Նա նետվում է կտրուկ գրոհի, իսկ հետո նահանջում։ Հենց սա մենք տեսանք անցյալ տարվա փետրվարին։ Սա տեսանք 2025 թվականի նոյեմբերին։ Եվ սա էլ կտեսնենք հիմա»։
Բաց մի թողեք
Մակրոնը ԵՄ առաջնորդներին զգուշացնում է՝ մինչև տարեվերջ պետք է համաձայնության գալ բյուջեի շուրջ
Ֆոն դեր Լեյենը հաջորդը չինական քիմիական նյութերի և մեքենաների սահմանափակումներ է դիտարկում
ԱՄՆ զորքերի կրճատումը Եվրոպայի համար «խնդիր չի առաջացնի»