Ղազար Ղազարյան․ Արաքս համայնքի զարգացման ճանապարհը՝ կատարված աշխատանքներից մինչև առաջիկա ծրագրեր

Համաչափ զարգացում, համայնքային ենթակառուցվածքների արդիականացում, կրթական ու մշակութային միջավայրի բարելավում և քաղաքացիների սպասարկման նոր որակ․ Արաքս համայնքի գործող ղեկավար Ղազար Ղազարյանը ներկայացնում է իր կառավարման տարիների արդյունքներն ու զարգացման առաջնահերթությունները։

Հոկտեմբերի 25-ին Արմավիրի մարզի Արաքս խոշորացված համայնքում տեղի կունենան ավագանու ընտրություններ։ Համայնքի ապագայի վերաբերյալ իրենց մոտեցումներն ու ծրագրերն ընտրողներին ներկայացնում են քաղաքական մրցապայքարին մասնակցող երկու ուժեր՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը և «Արդարություն» կուսակցությունների դաշինքը։

Նախընտրական շրջանում համայնքի բնակիչների համար կարևոր է ոչ միայն ծանոթանալ քաղաքական ուժերի խոստումներին, այլև հասկանալ, թե ինչ աշխատանքներ են կատարվել վերջին տարիներին, ինչ խնդիրներ են դեռ սպասում լուծման, և ինչպիսի զարգացման հեռանկարներ են առաջարկում թեկնածուները։

Այս հարցերի շուրջ զրուցել ենք «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության թեկնածու, 2021 թվականից Արաքս խոշորացված համայնքը ղեկավարող Ղազար Ղազարյանի հետ։ Զրույցի ընթացքում անդրադարձել ենք համայնքի բյուջեին, պետական աջակցության ծրագրերին, ճանապարհների և գազատարների կառուցմանը, կրթական ու մշակութային հաստատությունների վերանորոգմանը, գյուղատնտեսության խնդիրներին, ինչպես նաև համայնքային կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը։

Համաչափ զարգացում՝ որպես կառավարման սկզբունք

Խոշորացված համայնքի կառավարումը ենթադրում է պատասխանատվություն ոչ միայն կենտրոնական բնակավայրի, այլև համայնքի կազմում ընդգրկված բոլոր գյուղերի նկատմամբ։ Յուրաքանչյուր բնակավայր ունի իր առանձնահատկությունները, հրատապ լուծում պահանջող խնդիրներն ու բնակիչների սպասելիքները։ Հետևաբար, համայնքային կառավարման արդյունավետությունը մեծապես պայմանավորված է նրանով, թե որքանով են հնարավորությունները բաշխվում՝ հաշվի առնելով այդ կարիքները։

Ղազար Ղազարյանի ներկայացմամբ՝ իր ղեկավարած համայնքում որդեգրվել է համաչափ զարգացման մոտեցում։ Ըստ նրա՝ նպատակն այն է, որ համայնքի բոլոր բնակավայրերը հնարավորություն ունենան օգտվելու զարգացման ծրագրերից, իսկ ներդրումները չկենտրոնանան միայն մեկ կամ մի քանի գյուղերում։

Այս սկզբունքի իրագործումը պահանջում է ինչպես համայնքային բյուջեի միջոցների նպատակային օգտագործում, այնպես էլ պետական կառույցների հետ համագործակցություն, սուբվենցիոն ծրագրերի ներգրավում և ֆինանսական լրացուցիչ աղբյուրների որոնում։

Համայնքի ղեկավարի խոսքով՝ վերջին տարիներին իրականացված աշխատանքները ներառել են տարբեր ոլորտներ՝ ճանապարհաշինությունից և գազաֆիկացումից մինչև կրթական հաստատությունների բարեկարգում ու գյուղատնտեսական ենթակառուցվածքների զարգացում։

Բյուջե, ֆինանսական պատասխանատվություն և ներդրումներ

Համայնքի զարգացման ծրագրերի հիմքում ֆինանսական միջոցների արդյունավետ կառավարումն է։ Առանց կայուն բյուջեի, եկամուտների հավաքագրման և ծախսերի ճիշտ պլանավորման դժվար է ապահովել երկարաժամկետ ծրագրերի իրականացումը։

Անդրադառնալով համայնքային բյուջեի կատարողականին՝ Ղազար Ղազարյանը նշել է, որ վերջին տարիներին նախատեսված ցուցանիշները կատարվել են, իսկ որոշ դեպքերում՝ գերակատարվել՝ հասնելով 100 տոկոսից ավելի կատարողականի։

Նրա ներկայացմամբ՝ սուբվենցիոն ծրագրերի իրականացման ընթացքում համայնքն իր միջոցներից նույնպես զգալի համաֆինանսավորում է հատկացնում։ Այս մեխանիզմը հնարավորություն է տալիս պետական միջոցները համադրել համայնքային ներդրումների հետ և իրականացնել այնպիսի ծրագրեր, որոնց ֆինանսավորումը միայն տեղական բյուջեի հաշվին կարող էր դժվար լինել։

«Գումարների լավ կառավարում է պետք իրականացնել։ Որտեղից էլ ներդրում լինի, եթե այն ծառայում է համայնքի զարգացմանը, պետք է կարողանանք ներգրավել։ Իսկ խնայված յուրաքանչյուր գումար պետք է ուղղվի համայնքի կարիքներին»,— իր մոտեցումն այսպես է ներկայացրել համայնքի ղեկավարը։

Այս սկզբունքի գործնական նշանակությունը հատկապես ակնհայտ է այն համայնքներում, որտեղ ենթակառուցվածքների զարգացման պահանջները մեծ են, իսկ ֆինանսական հնարավորությունները՝ սահմանափակ։ Միևնույն ժամանակ, բյուջետային կատարողականի և ծրագրերի արդյունավետության ամբողջական գնահատման համար կարևոր են նաև առանձին նախագծերի ծախսերի, ավարտված աշխատանքների որակի և բնակիչների համար դրանց ստեղծած արդյունքների վերաբերյալ հրապարակային տվյալները։

Գազաֆիկացում․ տարիներով սպասված խնդիրների լուծման ճանապարհին

Գազամատակարարումը բնակավայրերի կենսապայմանների բարելավման կարևոր նախապայմաններից է։ Այն անմիջականորեն առնչվում է բնակիչների կենցաղային ծախսերին, բնակարանների ջեռուցմանը և համայնքի ընդհանուր ենթակառուցվածքային զարգացմանը։

Ղազար Ղազարյանի ներկայացմամբ՝ վերջին տարիներին գազաֆիկացման ուղղությամբ աշխատանքներ են իրականացվել Արաքս, Մեծամոր և Հայկաշեն բնակավայրերում։ Մասնավորապես, Հայկաշենում կառուցվել է 3,52 կիլոմետր երկարությամբ նոր գազատար։

Համայնքի ղեկավարի խոսքով՝ այս աշխատանքների արդյունքում լուծվել են տարիներ շարունակ առկա խնդիրներ։ Նոր գազատարների կառուցումը համայնքի ենթակառուցվածքների զարգացման այն ուղղություններից է, որի արդյունքը բնակիչները կարող են զգալ առօրյա կյանքում։

Այդուհանդերձ, գազաֆիկացման ծրագրերի ամբողջական արդյունքը գնահատելիս էական են նաև բնակելի տների փաստացի միացումների, սպասարկման հասանելիության և հետագա ընդլայնման հնարավորությունների վերաբերյալ տվյալները։

Ճանապարհաշինություն․ իրականացված աշխատանքներ և դեռ սպասվող լուծումներ

Ճանապարհային ենթակառուցվածքների վիճակն անմիջական ազդեցություն ունի բնակիչների առօրյայի, տնտեսական ակտիվության, կրթական ու բուժական ծառայությունների հասանելիության վրա։ Հատկապես գյուղական բնակավայրերում ճանապարհի որակը կարող է որոշիչ լինել ինչպես գյուղատնտեսական արտադրանքը շուկա հասցնելու, այնպես էլ դպրոց ու մանկապարտեզ հասնելու համար։

Ղազար Ղազարյանի ներկայացմամբ՝ ճանապարհաշինությունը համայնքի վերջին տարիների աշխատանքների կարևոր ուղղություններից է։ Գրիբոյեդով բնակավայրում ասֆալտապատվել է 960 մետր ճանապարհ։ Իսկ 2026 թվականին Արաքս բնակավայրի Սևակի փողոցում իրականացվել են ավելի քան 62 միլիոն դրամի ասֆալտապատման աշխատանքներ՝ 770 մետր երկարությամբ հատվածում։

Այս ծրագրերը լրացնում են համայնքի ճանապարհային ենթակառուցվածքների բարելավմանն ուղղված քայլերը։ Սակայն աշխատանքների ծավալը ցույց տալուց բացի՝ կարևոր է նաև արձանագրել, թե բնակավայրերի որ հատվածներն են դեռևս կարիք ունենում բարեկարգման։

Համայնքի ղեկավարի խոսքով՝ մի շարք միջբնակավայրային ճանապարհների, ինչպես նաև դեպի դպրոցներ, մանկապարտեզներ ու գերեզմանատներ տանող ճանապարհահատվածների ասֆալտապատման հարցերը գտնվում են տարբեր փուլերում՝ մրցույթների կազմակերպումից մինչև նախագծում և փորձաքննություն։

Այս հանգամանքը ցույց է տալիս, որ ճանապարհաշինության ոլորտում մի շարք խնդիրներ դեռևս լուծման փուլում են։ Դրանց իրականացման ժամկետներն ու ֆինանսավորման աղբյուրները հստակեցնելը հնարավորություն կտա բնակիչներին ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել առաջիկա աշխատանքների մասին։

Առանձին անդրադարձ է կատարվել նաև ուսանողների տրանսպորտային խնդիրներին։ Ղազար Ղազարյանը նշել է, որ աշխատանքներ են տարվում ուսանողների համար անվճար տրանսպորտ ապահովելու ուղղությամբ։ Ծրագրի իրականացումը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ այն ընտանիքների համար, որոնց երեխաները կրթություն են ստանում համայնքից դուրս։

Կրթական միջավայրի բարելավում՝ համայնքի ապագայի համար

Համայնքի երկարաժամկետ զարգացումը դժվար է պատկերացնել առանց կրթական ենթակառուցվածքների բարելավման։ Մանկապարտեզների, դպրոցների և մշակութային հաստատությունների վիճակը ոչ միայն սոցիալական հարց է, այլև բնակավայրերի կենսունակության կարևոր ցուցիչ։

Ղազար Ղազարյանի ներկայացրած տվյալներով՝ Ջրառատի մանկապարտեզը հիմնանորոգվել և ջեռուցվել է։ Ակնաշենում մեկնարկել է նոր մանկապարտեզի կառուցումը, իսկ Մեծամորի և Առատաշենի մանկապարտեզների բակերը բարեկարգվել են։

Այս ծրագրերն ուղղված են նախադպրոցական կրթության պայմանների բարելավմանը։ Մանկապարտեզների պատշաճ ջեռուցումը, անվտանգ տարածքը և համապատասխան շենքային պայմանները կարևոր են թե՛ երեխաների, թե՛ նրանց ծնողների համար։

Դպրոցաշինության ուղղությամբ ևս իրականացվում են աշխատանքներ։ Համայնքի ղեկավարի փոխանցմամբ՝ պետական ծրագրերի շրջանակում նոր դպրոցներ են կառուցվում Ջրարբիում, Ջրառատում և Հայկաշենում, իսկ Մեծամորի դպրոցի շինարարությունն ավարտվել է։

Կրթական հաստատությունների շինարարությունն ու վերակառուցումը երկարաժամկետ ներդրում են համայնքի մարդկային ներուժի զարգացման մեջ։ Դրանց իրական ազդեցությունը, սակայն, պայմանավորված է ոչ միայն շենքերի կառուցմամբ, այլև ուսումնական միջավայրի որակով, անհրաժեշտ գույքի ու տեխնիկական միջոցների առկայությամբ և կրթական գործընթացի պատշաճ կազմակերպմամբ։

Մշակութային կյանք և հանրային տարածքներ

Գյուղական բնակավայրերի զարգացումը չի սահմանափակվում ճանապարհներով, ջրագծերով կամ շենքերի կառուցմամբ։ Կարևոր է նաև, որ մարդիկ ունենան մշակութային կյանքին մասնակցելու, համայնքային միջոցառումներին ներկա լինելու և ազատ ժամանակը բովանդակալից անցկացնելու հնարավորություններ։

Ըստ Ղազար Ղազարյանի՝ վեց բնակավայրերում վերանորոգվում են մշակույթի տները։ Գայում հիմնանորոգվել է համայնքապետարանի շենքը, իսկ Արաքս բնակավայրում բարեկարգվել է մշակույթի տան այգին։

Մշակութային կենտրոնների բարեկարգումը հնարավորություն է ստեղծում ակտիվացնելու համայնքային կյանքը, աջակցելու տեղական նախաձեռնություններին և ապահովելու տարբեր սերունդների մասնակցությունը մշակութային միջոցառումներին։

Հանրային տարածքների բարեկարգումը նույնպես կարևոր է բնակավայրերի արտաքին տեսքի և բնակիչների առօրյա հարմարավետության համար։ Այդ տարածքները կարող են դառնալ հանդիպումների, միջոցառումների և համայնքային նախաձեռնությունների իրականացման վայրեր։

Այս ոլորտում հետագա աշխատանքի արդյունավետությունը կախված կլինի նաև վերանորոգված կառույցների լիարժեք օգտագործումից, միջոցառումների շարունակականությունից և բնակիչների մասնակցության հնարավորություններից։

Գյուղատնտեսություն և ոռոգում․ ներդրում համայնքի տնտեսական հիմքում

Արաքս խոշորացված համայնքի բնակավայրերի համար գյուղատնտեսությունն ունի կարևոր տնտեսական նշանակություն։ Հետևաբար, ոռոգման համակարգերի բարելավումը և ջրային ենթակառուցվածքների արդիականացումը անմիջականորեն առնչվում են գյուղացիների աշխատանքին, բերքի ծավալներին և տնտեսությունների կայունությանը։

Ղազար Ղազարյանի խոսքով՝ Արաքս բնակավայրում մեկնարկել է 94,8 միլիոն դրամ արժողությամբ պոմպակայանի կառուցումը։ Ծրագիրը նպատակ ունի բարելավել ոռոգման հնարավորությունները և նպաստել հողագործությամբ զբաղվող բնակիչների աշխատանքային պայմանների բարելավմանը։ Միաժամանակ, համայնքում արդիականացվել են խմելու և ոռոգման ջրի համակարգերը։

Ոռոգման ենթակառուցվածքների զարգացումը հատկապես կարևոր է այն պայմաններում, երբ գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետությունը մեծապես կախված է ջրի հասանելիությունից։ Պոմպակայանի կառուցման ավարտը և համակարգի գործարկումը կարող են նոր հնարավորություններ ստեղծել գյուղատնտեսական աշխատանքների կազմակերպման համար։

Այստեղ նույնպես կարևոր են ծրագրի ավարտի ժամկետները, սպասարկվող հողատարածքների շրջանակը և ջրի բաշխման արդյունավետությունը։ Այս ցուցանիշները հնարավորություն կտան գնահատել ներդրման գործնական արդյունքը՝ հենց գյուղացիների տեսանկյունից։

Ժամանակակից համայնքային կառավարում․ քաղաքացիների սպասարկման նոր մոտեցում

Համայնքապետարանի աշխատանքը գնահատվում է ոչ միայն իրականացված շինարարական ծրագրերով, այլև նրանով, թե որքան արագ, հասանելի և արդյունավետ են լուծվում քաղաքացիների առօրյա հարցերը։

Այս ուղղությամբ Ղազար Ղազարյանը կարևորել է Կառավարության և Գերմանիայի միջազգային համագործակցության ընկերության՝ GIZ-ի հետ համագործակցությամբ ստեղծված Քաղաքացիների սպասարկման գրասենյակը։

Նրա գնահատմամբ՝ նոր գրասենյակի ստեղծումը փոխել է քաղաքացիների սպասարկման մշակույթը՝ հնարավորություն տալով համայնքի բնակիչներին ավելի ժամանակակից պայմաններում օգտվել համայնքային ծառայություններից։

Քաղաքացիների սպասարկման համակարգի արդիականացումը կարող է կրճատել վարչարարական խոչընդոտները, պարզեցնել փաստաթղթաշրջանառությունը և ավելի հասանելի դարձնել համայնքապետարանի ծառայությունները։

Սակայն արդյունավետ կառավարման կարևորագույն չափանիշներից է նաև բնակիչների հետ մշտական կապը։ Ղազար Ղազարյանի խոսքով՝ համայնքապետարանն ու ղեկավար կազմը բաց են քաղաքացիների համար, իսկ պաշտոնական ընդունելության օր է սահմանված չորեքշաբթին։

Նրա համոզմամբ՝ համայնքի ղեկավարի և բնակիչների միջև անմիջական շփումը պետք է պահպանվի նաև ամենօրյա աշխատանքի ընթացքում, քանի որ տեղական խնդիրների մասին տեղեկանալու և դրանք լուծելու համար կարևոր է լսել մարդկանց։

Նախընտրական հանդիպումներ․ բնակիչների սպասելիքներն ու թեկնածուի գնահատականը

Նախընտրական քարոզարշավի ընթացքում թեկնածուների համար կարևոր է ներկայացնել իրենց ծրագրերը, պատասխանել բնակիչների հարցերին և հասկանալ համայնքի տարբեր հատվածներում առկա առաջնահերթությունները։

Անդրադառնալով քարոզարշավի կազմակերպմանը՝ Ղազար Ղազարյանը նշել է, որ հանդիպումները հիմնականում անցկացվում են շաբաթ և կիրակի օրերին՝ հնարավորինս շատ բնակիչների հետ շփվելու նպատակով։ Նրա խոսքով՝ քարոզարշավը շարունակվում է, իսկ եզրափակիչ հանդիպումը նախատեսված է հոկտեմբերի 23-ին՝ Գայ գյուղում։

Համայնքի ղեկավարը, խոսելով բնակիչների արձագանքների մասին, նշել է, որ հանդիպումների ընթացքում բացասական արձագանքների չի հանդիպել և իր գնահատմամբ՝ մարդիկ վստահում են իրենց փորձին։

«Անկեղծ ասած, գյուղացին այլևս մեզ ոչինչ չի ասում, միայն ասում են՝ մեզանից լավ գիտեք՝ մեզ ինչ է պետք»,— ասել է Ղազար Ղազարյանը՝ ներկայացնելով իր տպավորությունները նախընտրական հանդիպումներից։

Այս խոսքերը արտահայտում են թեկնածուի գնահատականը բնակիչների տրամադրությունների վերաբերյալ։ Միաժամանակ, ընտրողների տարբեր խմբերի դիրքորոշումները հասկանալու համար կարևոր են նաև նրանց մտահոգությունների, չլուծված խնդիրների և այլընտրանքային առաջարկների համակողմանի ներկայացումը։

Ընտրության որոշումը՝ համայնքի բնակիչներին

Անդրադառնալով ընտրական մրցակցությանը և սեփական շանսերին՝ Ղազար Ղազարյանը նշել է, որ վերջնական որոշումը պատկանում է ընտրողներին. «Ժողովուրդն իր խոսքը կասի ամսի 25-ին։ Թող յուրաքանչյուրն իր ծրագիրը ներկայացնի, իսկ բնակիչներն ընտրեն այն տարբերակը, որն առավել կհավանեն»։

Այս դիրքորոշմամբ թեկնածուն ընտրության վերջնական արդյունքը թողնում է քաղաքացիների որոշմանը՝ ընդգծելով, որ յուրաքանչյուր քաղաքական ուժ պետք է ներկայացնի իր ծրագիրը, իսկ ընտրողները՝ կատարեն իրենց ընտրությունը։

Զրույցի ավարտին Ղազար Ղազարյանը կոչ է արել Արաքս համայնքի բնակիչներին մասնակցել հոկտեմբերի 25-ի ընտրություններին՝ կարևորելով յուրաքանչյուր քվեի նշանակությունը համայնքի ապագայի համար։

Արաքս համայնքի զարգացման հաջորդ փուլը

Վերջին տարիներին համայնքում իրականացված աշխատանքների ներկայացված ցանկը ներառում է ճանապարհաշինություն, գազաֆիկացում, դպրոցների ու մանկապարտեզների կառուցում և վերանորոգում, մշակութային ենթակառուցվածքների բարեկարգում, ոռոգման համակարգերի արդիականացում և քաղաքացիների սպասարկման նոր ձևաչափի ներդրում։

Այս ծրագրերի շարունակականությունը, ավարտին չհասած աշխատանքների իրականացումը և նոր խնդիրների լուծումը համայնքային կառավարման առաջիկա փուլի առանցքային հարցերն են։

Համայնքի զարգացման գնահատման համար նշանակություն ունեն ոչ միայն ներդրված գումարներն ու իրականացված աշխատանքների ծավալները, այլև դրանց որակը, բնակիչների համար ստեղծված իրական հնարավորությունները և արդյունքների երկարաժամկետ պահպանությունը։

Հոկտեմբերի 25-ի ընտրություններին Արաքս համայնքի բնակիչները հնարավորություն կունենան գնահատելու ներկայացված ծրագրերը, թեկնածուների փորձը, նրանց առաջարկած զարգացման ուղղություններն ու ապագայի տեսլականը։

Ի վերջո, համայնքի ապագան որոշվում է ոչ միայն նախընտրական հայտարարություններով, այլև ընդունված որոշումներով, իրականացված ծրագրերով և այն արդյունքներով, որոնք տարիների ընթացքում զգալի փոփոխություն են բերում մարդկանց առօրյա կյանքում։

Սիմոն Սարգսյան