ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Մարկ Ռուտտեն, կենտրոնում, ելույթ է ունենում Բրյուսելում գտնվող Եվրախորհրդարանի Անվտանգության և պաշտպանության կոմիտեում։
ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Մարկ Ռուտտեն սուր քննադատության է արժանացել ամբողջ մայրցամաքի կողմից՝ այն արտահայտությունների համար, որոնցում Եվրոպան չի կարող պաշտպանվել առանց ԱՄՆ-ի օգնության: Մինչ եվրոպացիները պնդում են, որ գնահատականը անհիմն է, ԱՄՆ-ի կոնտակտները Euronews-ին ասում են, որ նա պարզապես ասում է այնպես, ինչպես կա։
ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Մարկ Ռուտտեն այս շաբաթ լուրջ եվրոպական արձագանքի է արժանացել այն արտահայտությունների համար, որոնք մեկնաբանվել են որպես մայրցամաքի պաշտպանական կարողությունների արհամարհանք, սակայն ԱՄՆ կոնտակտները Euronews-ին ասել են, որ նրա դատավճիռը ճիշտ է՝ զգուշացնելով, որ Եվրոպան չպետք է զբաղվի «վտանգավոր ֆանտազիաներով»։
Ռուտտեն երեքշաբթի օրը Եվրախորհրդարանում բախվել է օրենսդիրների հետ՝ ասելով. «Եթե որևէ մեկը կարծում է, որ… Եվրոպան կարող է պաշտպանվել առանց ԱՄՆ-ի, շարունակեք երազել: Դուք չեք կարող: Մենք չենք կարող: Մենք միմյանց կարիքն ունենք»։
Մեկնաբանությունները հնչել են տրանսատլանտյան հարաբերություններում հատկապես անկայուն պահին։ Մեկ շաբաթ առաջ եվրոպացի դաշնակիցները կանխատեսում էին ՆԱՏՕ-ի անկումը, եթե Թրամփը կատարի Գրենլանդիան «գրավելու» սպառնալիքը՝ դանիական կիսաինքնավար տարածք, որը գտնվում է ՆԱՏՕ-ի 5-րդ հոդվածի անվտանգության երաշխիքի ներքո։
Չնայած ԵՄ-ի անդամ չլինելուն, Գրենլանդիան նաև ընդգրկված է դաշինքի փոխադարձ օգնության կետում, որը կարող է համերաշխություն կամ աջակցություն պահանջել ԵՄ այլ երկրներից՝ հարձակման կամ հարկադրանքի դեպքում։
Եվրոպացիները շտապեցին դատապարտել Ռուտտեի կտրուկ գնահատականը՝ այն համարելով անհիմն՝ հաշվի առնելով մայրցամաքի պաշտպանական համակարգերը հզորացնելու և ամրապնդելու վերջին ջանքերը։ Նրանք նաև մատնանշեցին Ռուտտեի հաղորդակցման ոչ ավանդական ձևը՝ ասելով, որ նա լավ կանի, եթե ավելի քիչ հարգալից լինի Թրամփի նկատմամբ։
«Ռուտտեն պետք է ավելի լավ խոսի։ Ասելով, որ ՆԱՏՕ-ի կեսը անօգուտ է, Թրամփին կանաչ լույս է տալիս ավելին շորթել ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցներից», – Euronews-ին ասել է ԵԺԿ-ին կից Martens Centre վերլուծական կենտրոնի ավագ հետազոտող Գարվան Վալշը։
«Կարծում եմ՝ մի փոքր անարդար է ասել, որ եվրոպացիները, քանի որ մեծացնում են պաշտպանական բյուջեները և իրականում ձգտում են ավելի պատասխանատու լինել Եվրոպայի պաշտպանության համար, որ երբեք չեն կարողանա դա անել։ Ես հավատում եմ, որ նրանք կկարողանան դա անել», – Euronews-ին ասել է ՆԱՏՕ-ի պաշտպանական ներդրումների գծով նախկին գլխավոր քարտուղարի օգնական Կամիլ Գրանդը։ «Եվրոպան ունի հնարավորություններ՝ և՛ տեխնիկական, և՛ արդյունաբերական, և՛ ռազմական»։
Ռուտտեին «անտեղի սադրանքի» մեջ մեղադրել է «Renew Europe»-ի ֆրանսիացի պատգամավոր Նատալի Լուազոն։
«Նրա առաջնահերթությունը Թրամփին հաճոյանալն էր։ Ինչո՞ւ է Ուկրաինան կարողանում պաշտպանվել առանց ԱՄՆ-ի որևէ վճարի, և կամավորների կոալիցիան միակ օգնություն տրամադրող երկրների խումբն է», – ասել է նա։
Իրականության ստուգում
Մյուսները, սակայն, ասում են, որ Ռուտտեի դիտողությունները, թեև կոշտ են, ճշմարտության մի փոքր մասն են պարունակում։
«Օբյեկտիվորեն Ռուտտեն ճիշտ է։ Եվրոպային երկար ժամանակ է պետք լինելու այս պաշտպանությունը ձեռք բերելու համար», – Euronews-ին ասել է ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի հնարավորություններին ծանոթ ամերիկյան աղբյուրը։
«Հարցն այն է, թե կարո՞ղ է Եվրոպան զսպել Ռուսաստանին առանց ԱՄՆ-ի, և մենք այս պահին չգիտենք դրա պատասխանը», – ասաց Վաշինգտոնում բնակվող պաշտոնյան։
«Զսպման մի մասը հոգեբանական է, մի մասը՝ միջուկային և պաշտպանական կարողությունները. կարո՞ղ է Եվրոպան բավականաչափ վախ սերմանել Ռուսաստանի մեջ, որպեսզի չներխուժի Մոլդովա կամ չփորձարկի 5-րդ հոդվածը»։
ԱՄՆ-ն այլևս զենք չի նվիրաբերում Ուկրաինային՝ Ռուսաստանի լայնածավալ ներխուժման դեմ պայքարում, այժմ մտնելով իր հինգերորդ դժվարին տարին։ Թրամփը փոխեց ԱՄՆ քաղաքականությունը՝ Ուկրաինային զենք փոխանցելով միայն անուղղակիորեն, հիմնականում ՆԱՏՕ-ի Ուկրաինայի առաջնահերթ պահանջների ցանկի միջոցով, որը մեխանիզմ է, որն օգնում է ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցներին աջակցել Ուկրաինայի պաշտպանությանը՝ գնելով ամերիկյան զենք։
Սակայն պաշտոնյան նշեց, որ ԱՄՆ-ն դեռևս թիրախային հետախուզություն է տրամադրում Ուկրաինայում՝ օգնելով ուկրաինացիներին թիրախավորել ռուսական նավթավերամշակման գործարանները և ստանալ կենսական ռազմական առավելություն։
Ռուսաստանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից ի վեր Ուկրաինայի դեմ պատերազմում ավելի շատ կորուստներ է կրում, քան որևէ այլ երկիր՝ հաղորդում
Միևնույն ժամանակ, Կուրտ Վոլքերը, որը Ջորջ Բուշ կրտսերի օրոք եղել է ՆԱՏՕ-ում ԱՄՆ դեսպան և Թրամփի առաջին վարչակազմի օրոք Ուկրաինայի բանակցությունների հարցերով ԱՄՆ հատուկ ներկայացուցիչ, Euronews-ին ասել է, որ չնայած եվրոպացիների կողմից բորբոքված արձագանքը «ցավալի է Ռուտտեի համար», նրա գնահատականը ճիշտ է։
Ռուտտեն զգուշացրել է Եվրոպային չհավատալ «վտանգավոր ֆանտազիաներին» այն մասին, որ բավականաչափ ինքնավար կլինի մայրցամաքը պաշտպանելու համար առանց ԱՄՆ աջակցության, ասել է Վոլքերը Վաշինգտոնից հեռախոսազրույցի ժամանակ։
«Ռուտտեի ասածը իրականում ճիշտ է։ Եվրոպան շատ է կախված մեր կողմից կիսվող հետախուզական տվյալներից, ուստի մինչև նրանք չզարգացնեն իրենց սեփականը, պարզապես չեն կարող պաշտպանվել առանց ԱՄՆ-ի», – ասել է Վոլքերը։
«Նա, հավանաբար, զղջում է դա ասելու համար՝ արձագանքի պատճառով, բայց առնվազն նա զգուշացնում է եվրոպացիներին. մի՛ զբաղվեք վտանգավոր ֆանտազիաներով»։
