Արցախի հարցը փակված չէ: Այս արտահայտությունը Հայաստանում հնարավոր է լսել շատ հաճախ, թե ներքաղաքական նկատառումներով, թե նաեւ պարզապես տարբեր մարդկանց գնահատականների, պատկերացումների, եզրահանգումների, ընդհուպ մարդկային պարզ էմոցիաների համատեքստում հնչող հայտարարարությունների տեսքով: Այդ արտահայտությունն առավել հաճախ հնչեց նախօրեին՝ Արցախի անկախության օրը:
Արտահայտությունը երբեմն ուղեկցվում է իրավա-քաղաքական փաստերով ու փաստարկներով, երբեմն՝ պարզապես ցանկություններով, հնչում հուզական, պաթետիկ: Այստեղ կա իսկապես նուրբ դիլեմա: Հայաստանը, Հայաստանի հանրությունը, հայ ժողովուրդը պետք է պահի՞ Արցախի հարցը «բաց», թե՞ ոչ: Եթե դիտարկենք օրինակ կառավարող մեծամասնության մոտեցումը, ապա այն ըստ էության հետեւյալն է՝ Հայաստանն այսօր չունի դա անելու գործնական կարողություն, խոսելը չի տա որեւէ գործնական օգուտ, բայց կարող է ուժգնացնել արդեն Հայաստանի հանդեպ մարտահրավերները, հետեւաբար պետք է կենտրոնանալ «իրական Հայաստանի» վրա:
Եվ սա ասում է այն կառավարող ուժը, որը մինչեւ 2020 թվականի պատերազմը ըստ էության գերազանցում էր նախկին բոլոր իշխանություններին իր ռազմա-հայրենասիրական հռետորաբանությամբ, պաթոսով եւ արմատականությամբ: Ընդ որում, հնչում են շատ գնահատականներ, որ հենց այդ դիրքորոշումներն էին պատերազմ հասունացնող պատճառները: Սրանք սակայն ավելի շատ պայմանավորված են թերեւս ներքաղաքական հաշվարկներով, քան խնդրի քաղաքական աշխարհաքաղաքական խորքային դիտարկումով: Մինչդեռ, այդ դիտարկումն անհրաժեշտ է ոչ միայն հետագիծը հնարավորինս ամբողջական դիտարկելու համար, այլ նաեւ Արցախի հարցի ապագա որեւէ ուղեգիծ:
Հարցը փակված չէ, սա թերեւս անխոս: Սակայն, բուն խնդիրն այն է, թե ի՞նչ է նշանակում դա: Հարցը փակված չէ գերտերությունների, ուժային կենտրոնների օրակարգերում, ռազմավարություններում, գուցե տակտիկական սցենարներում: Սակայն շատ բարդ է ասել, գնահատել, թե նրանցից որ մեկը, երբ, ինչ շեշտադրումներով կամ ինչ ինտենսիվությամբ կարող է որոշել «դուր բերել» հարցը քաղաքական ասպարեզ եւ կիրառել այս կամ այն նպատակով: Եվ այստեղ բնականաբար Հայաստանը ձեռք կբերի պահանջարկ, որպես հարցը խաղարկելու միջոց: Ե՞րբ կարող է լինել դա, ժամանակային ինչ կտրվածքով, տարինե՞ր, թե՞՞ տասնամյակներ անց, ինչպիսի՞՝ քաղաքակա՞ն, թե՞ ռազմական տրամաբանությամբ զարգացումների հաշվարկով, թերեւս անիմանալի է: Բայց, կարծել, որ Հայաստանը ի վիճակի է լինելու խուսափել առնչությունից եւ ներգրավումից՝ եթե որեւէ ուժային կենտրոն լրջորեն մտածի հարցը առաջ բերելու մասին, կլինի թերեւս միամտություն:
Հետեւաբար, Հայաստանը իր զարգացման մարտավարական ու ռազմավարական սցենարներում, իր սոցիալ-հոգեբանական միջավայրերում պետք է ունենա իրադարձությունների այդպիսի զարգացման նվազագույն պատրաստվածություն: Դա սակայն պահանջում է ոչ թե պաթետիկ կամ հուզական խոսք, ոչ թե ցանկալին իրականության տեղ դնելու խանդավառություն, այլ շատ հետեւողական աշխատանք: Աշխատանք Հայաստանի ամրացման, Հայաստանի ներքին կարողությունների զարգացման, Հայաստանի տնտեսական առողջացման եւ ինքնաբավ հնարավորությունների գործակցի աճի, ինստիտուցիոնալ արդիականացման, քաղաքական կենսունակ, մրցակցային համակարգի ձեւավորման ուղղությամբ: Այդ ամենը թույլ կտա, որ այս կամ այն սցենարի պարագայում, որտեղ Արցախի հարցը կգա ասպարեզ, Հայաստանի լինի ոչ թե գործիք, այլ՝ ըստ էության աշխարհաքաղաքական այդ սցենարի գործընկեր:
Բաց մի թողեք
Թրամփը շարունակում է սրել իր առևտրային սպառնալիքները։ Այս անգամ Եվրոպան չի կծում
Սեուտայի ճգնաժամ. ԵՄ 22 առաջնորդներ միավորվում են Իսպանիայի Սանչեսի դեմ նրա միգրացիոն քաղաքականության պատճառով
Չենք կարող թույլ տալ որևէ մեկին մուտք գործել մեր Միություն՝ առանց մեր կանոնները հարգելու․ Եվրահանձնաժողովի նախագահ. Լուսանկար