Եվրոպական հանձնաժողովի և ԵՄ խորհրդի համատեղ հայտարարության մեջ նշվում է, որ Իրանում տեղի ունեցող զարգացումները «խիստ մտահոգիչ» են և վերահաստատվում է ԵՄ-ի «տարածաշրջանային անվտանգության և կայունության պաշտպանության անսասան հանձնառությունը»։
Եվրոպացի առաջնորդները Իրանի վրա ԱՄՆ-Իսրայելի համատեղ ռազմական հարվածների մասին լուրին արձագանքեցին ինչպես տագնապով, այնպես էլ զգուշությամբ՝ գործողություններ, որոնք Պենտագոնը անվանել է «Էպիկական զայրույթ»՝ նախազգուշացնելով, որ հարձակումը կարող է ընդլայնել հակամարտությունը Մերձավոր Արևելքում։
Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը հարվածները անվանել է «պատերազմի բռնկում», որը «լուրջ հետևանքներ ունի միջազգային խաղաղության և անվտանգության համար»։ Ֆրանսիան, նրա խոսքով, կոչ է անելու ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի «շտապ նիստ» հրավիրել։
Համատեղ հայտարարության մեջ Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը և Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոստան զարգացումները անվանել են «խիստ մտահոգիչ»՝ կոչ անելով բոլոր կողմերին խուսափել այնպիսի քայլերից, որոնք կարող են էլ ավելի սրել լարվածությունը կամ թուլացնել գլոբալ չտարածման շրջանակը։
«Մենք կոչ ենք անում բոլոր կողմերին ցուցաբերել առավելագույն զսպվածություն, պաշտպանել քաղաքացիական անձանց և լիովին հարգել միջազգային իրավունքը», – գրել են ֆոն դեր Լեյենը և Կոստան X-ում հրապարակված հայտարարության մեջ։
Ֆոն դեր Լեյենը երկուշաբթի օրը հայտարարել է, որ հրավիրում է հատուկ անվտանգության կոլեգիա։
ԵՄ գլխավոր դիվանագետ Կայա Կալասը մի փոքր ավելի չափավոր տոնով բնութագրել է իրավիճակը որպես «վտանգավոր»։ Իրանի ռեժիմը, գրել է նա, «սպանել է հազարավոր մարդկանց», և «նրա բալիստիկ հրթիռային և միջուկային ծրագրերը, ինչպես նաև ահաբեկչական խմբավորումներին աջակցությունը, լուրջ սպառնալիք են ներկայացնում համաշխարհային անվտանգության համար»։
Սակայն «քաղաքացիական անձանց և միջազգային մարդասիրական իրավունքի պաշտպանությունը առաջնահերթություն է», – ասել է նա՝ հավելելով, որ ԵՄ «Aspides» ռազմածովային ուժերը մնում են «բարձր պատրաստվածության» մեջ Կարմիր ծովում և «պատրաստ են օգնել ծովային միջանցքը բաց պահել»։
Դիտողությունները հնչել են ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից Իրանի տարածքում լայնածավալ հարվածներ հասցնելուց ընդամենը մի քանի ժամ անց, որոնք, ըստ որոշ տեղեկությունների, թիրախավորել են Թեհրանի կենտրոնում գտնվող մի համալիր, որտեղ, ենթադրաբար, գտնվում է Իրանի 86-ամյա գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեիի նստավայրը։
Գործողության ընթացքում ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը խորհուրդ տվեց իրանցիներին ապաստան գտնել և սոցիալական ցանցերում տարածված տեսանյութում պնդեց, որ Իրանը շարունակում է ընդլայնել իր միջուկային ծրագիրը և ձգտում է կառուցել հրթիռներ, որոնք կարող են հարվածել Միացյալ Նահանգներին։
ԵՄ մի քանի առաջնորդներ մտահոգություն են հայտնում
Վաշինգտոնի և Թեհրանի միջև լարվածությունը կտրուկ սրվել է հինգշաբթի օրը Ժնևում նոր համաձայնագրի կնքմանն ուղղված միջուկային բանակցությունների վերջին փուլից հետո։
Շաբաթ օրը Մակրոնը կոչ արեց Իրանի ռեժիմին «բարի կամքի բանակցություններ սկսել»՝ իր միջուկային և բալիստիկ ծրագրերին վերջ դնելու համար։ «Սա բացարձակապես անհրաժեշտ է Մերձավոր Արևելքում բոլորի անվտանգության համար»։
Եվրամիությունը լայնածավալ պատժամիջոցներ է ընդունել՝ ի պատասխան Իրանի կողմից մարդու իրավունքների խախտումների, Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի ագրեսիային ուղղված պատերազմին երկրի ռազմական աջակցության և միջուկային տարածման գործունեության։
ԱՄՆ-ն և Իսրայելը հարվածներ են հասցրել Իրանին. Ի՞նչ է տեղի ունեցել մինչ այժմ
Անցյալ ամիս դաշինքը նոր պատժամիջոցներ կիրառեց իրանական ռեժիմի անդամների դեմ, այն բանից հետո, երբ ռեժիմի կողմից բողոքի ցույցերի դեմ վերջերս իրականացված բռնությունների հետևանքով հազարավոր մարդիկ սպանվեցին։ Այն նաև որոշեց Իրանի Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (ԻՀՊԿ) ներառել ԵՄ ահաբեկչական ցուցակում։
Շաբաթ օրը Եվրախորհրդարանի նախագահ Ռոբերտա Մետսոլան զգուշացրեց «սրացման պարույրի մասին, որը կարող է սպառնալ Մերձավոր Արևելքին, Եվրոպային և դրանից դուրս»։
Մի քանի եվրոպական արտաքին գործերի նախարարներ նույնպես մտահոգություն հայտնեցին հարվածների վերաբերյալ։
Իսպանիայի արտաքին գործերի նախարար Խոսե Մանուել Ալբարեսը հայտարարեց, որ Իսպանիան հետևում է իրավիճակին և պահանջում է հարգել միջազգային իրավունքը։ «Բռնությունը միայն քաոս է բերում։ Լարվածության թուլացումը և երկխոսությունը խաղաղության և կայունության ուղին են», – գրել է նա։
Նա ասաց, որ տարածաշրջանում Իսպանիայի բոլոր դեսպանատները դեռևս գործում են իրենց քաղաքացիների համար։
Բաց մի թողեք
Հայացք ԵՄ-ից․ Իրանի առաջնորդ Խամենեին սպանվել է շաբաթ առավոտյան Թեհրանի վրա ԱՄՆ-Իսրայելի համատեղ հարվածների արդյունքում
Հայերը եւ ազգային ինքնորոշման վախը
Ֆոն դեր Լայենը մեկնաբանել է Իրանում ստեղծված իրավիճակը