26/02/2026

EU – Armenia

Ադրբեջանը մերժում է Եվրամիությանը

Եվրամիության Հարավային Կովկասի և Վրաստանի ճգնաժամի հարցերով հատուկ ներկայացուցիչ Մագդալենա Գրոնոն օրերս հայտարարել է, որ Բրյուսելը պատրաստ է «Ադրբեջանի հետ համագործակցության նորացված համաձայնագրի ուղղությամբ առաջ շարժվել»:

Ադրբեջանի Միլլի մեջլիսի պատգամավոր Ռասիմ Մուսաբեկովը minval politika-ին հարցազրույցում նման փաստաթղթի մշակումը և նախաստորագրումը «միանգամայն հնարավոր» է գնահատել:

Ադրբեջանցի խորհրդարանականը, սակայն, պարզաբանել է, որ «համաձայնագիրը պետք է նախ հավանություն ստանա Եվրախորհրդարանում, ապա ԵՄ անդամ բոլոր երկրների խորհրդարաններում»:

Մուսաբեկովը պարզաբանել է. «Իսկ մենք գիտենք, թե ինչ տրամադրություններ են գերիշխում Ֆրանսիայի, Նիդեռլանդների, Բելգիայի, Լյուքսենբուրգի խորհրդարաններում: Եվ կասկած չկա, որ փորձ է արվելու փաստաթուղթը ծանրաբեռնել Ադրբեջանի համար բացարձակապես անընդունելի քաղաքական պահանջներով և նախապայմաններով»:

Խոսքն Ադրբեջանի համար «բացարձակապես անընդունելի» ինչ «պահանջների և նախապայմանների» մասին է, դժվար չէ պատկերացնել: Ակնհայտ է, որ պաշտոնական Բաքուն խուսափում է ներքին բարեփոխումների և մարդու իրավունքների ու ազատությունների հարգման որևէ պարտավորություն ստանձնել:

Ադրբեջանցի խորհդարանականի անհանգստությունները, կարծես, ավելի շատ կապված են Արցախում 2023թ. Ադրբեջանի կողմից իրականացված էթնիկ զտումների, ԼՂՀ ռազմաքաղաքական ղեկավարության պատանդառության և նրանց նկատմամբ ապօրինի դատավարության կազմակերպման հարցում Եվրախորհրդարանի և ԵՄ անդամ երկրների խորհրդարանների դիրքորոշման հետ:

Մուաբեկովը գտնում է, որ Ադրբեջանը Եվրամիության հետ «կարող էմիայն պրագմատիկ հարաբերություններ ունենալ» և հատկապես կարևորում էներգետիկ ոլորտը:

Ներկայումս Ադրբեջանը ԵՄ է արտահանում տարեկան շուրջ 12 միլիարդ խորանարդ մետր խողովակաշարային գազ, որ Եվրամիության գազի սպառման ծավալների ընդամենը հինգ տոկոսն է: Այդ իմաստով Բաքուն չի կարող Բրյուսելին «ահաբեկել», իսկ առաջիկայում հնարավոր է, որ Ալիևը կորցնի նաև այդ թույլ լծակը:

Միացյալ Նահանգները Թուրքիային առաջարկում է ապահովել Բոսֆոր-Դարդանելի նեղուցով ԵՄ տարածք ամերիկյան հեղուկ գազի մատակարարումը, իսկ Իսրայելը Միջերկրականի արևելյան հատվածում գազի մեծ պաշարներ է հետախուզել և պատրաստվում է խողովակաշարի կառուցմանը:

Ադրբեջանը Եվրահանձնաժողովի հետ ստորագրած պարգմատիկ համաձայնագրով պարտավորված է եկող տարեսկզբին ԵՄ տարածք արտահանվող խողովակաշարային գազի ծավալները հասցնել տարեկան 20 միլիարդ խորոնարդ մետրի: Ժամանակը կարճ է, Բաքվի ֆինանսական և տեխնոլոգիական հնարավորությունները՝ սուղ:

Իլհամ Ալիևը վերջին երկու տարիներին մի քանի անգամ դժգոհել է, որ Եվրամիությունը և Զարգացման ու վերակառուցման եվրոպական բանկը վարկեր չեն տրամադրում, որպեսզի գազի հանքավայրերում ենթակառուցվածքներն արդիականացվեն, երկրաբանա-հետախուզական նոր ծրագրեր իրականացվեն:

Մեծ է հավանականությունը, որ նա Եվրահանձնաժողովի առջև ստանձնած պարտավորությունը չկատարելու «հիմնավորումներ» է փնտրում: Բայց որքանո՞վ դա ընդունելի կլինի Բրյուսելի համար:

Նորացված համաձայնագրի շուրջ բանակցություններ սկսելու մասին ԵՄ հատուկ ներկայացուցչի առաջարկությանը «ոչ» ասել, երևի, հեշտ է մի փուլում, երբ Ադրբեջանն իրեն զգում է «ձիու վրա», իսկ հիմնավորումներ գտնելու համար Ալիևից, ամենայն հավանականությամբ, մեծ ջանքեր են պահանջվելու:

Մանավանդ որ նա ԵՄ անդամ այն երկրների «բարեկամն» է, որ Բրյուսելի հետ իրենք շատ լուրջ խնդիրներ ունեն: