Վարչապետ Պետերի Օրպոն հայտնել է, որ ԱՄՆ-ն գործում է իր դաշնակիցների դեմ, և զգուշացրել, որ Եվրոպան պետք է միջոց գտնի՝ Ուկրաինային պայքարի մեջ պահելու համար, նույնիսկ եթե դա նշանակում է վերսկսել քննարկումները ռուսական ակտիվների բռնագրավման շուրջ։
ԲՐՅՈՒՍԵԼ — ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վերջին քայլերը՝ Ուկրաինական պատերազմում Ռուսաստանի կողմն անցնելու ուղղությամբ, «ոչ մի տրամաբանություն» չունեն, և նա պետք է հիշի, որ իր իրական դաշնակիցները Եվրոպայում են, հինգշաբթի օրը հայտարարել է Ֆինլանդիայի վարչապետը։
Բացառիկ հարցազրույցում Պետերի Օրպոն արտահայտել է Ուկրաինայի դաշնակիցների շրջանում տիրող ցնցումն ու հիասթափությունը։ Սա տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ Թրամփը հայտարարեց Ռուսաստանի ղեկավար Վլադիմիր Պուտինի հետ դիզելային վառելիքի գործարքի մասին, ինչպես նաև, ըստ տեղեկությունների, սահմանափակումներ մտցրեց Կիևի հասանելիության հարցում այնպիսի ռազմական հետախուզական տվյալների և տեխնոլոգիաների նկատմամբ, որոնք անհրաժեշտ են ռուսական հարձակումներին հակազդելու համար։
«Նրան [Թրամփին] ուղղված իմ ուղերձն այն է, որ մենք դաշնակիցներ ենք, — ասել է Օրպոն Բրյուսելում՝ Եվրոպական խորհրդի գագաթնաժողովի շրջանակներում։ — Մենք ՆԱՏՕ-ի անդամ ենք։ Իսկ ո՞րն է ՆԱՏՕ-ի համար ամենամեծ սպառնալիքը։ Դա Ռուսաստանն է, և հենց այդ պատճառով էլ այստեղ ոչ մի տրամաբանություն չկա։ Ես պատասխաններ չունեմ, փոխարենը ունեմ բազմաթիվ հարցեր»։
Այս շաբաթ Թրամփը մտահոգեց եվրոպացի առաջնորդներին և ցնցեց Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկիին՝ հայտարարելով ռուսական դիզելային վառելիքը շուկա դուրս բերելու գործարքի մասին։ Այս քայլը, ըստ երևույթին, միտված է ամերիկացի սպառողների համար վառելիքի գները նվազեցնելուն։ Ուկրաինայի դաշնակիցները մտավախություն ունեն, որ այս քայլը կավելացնի Ռուսաստանի եկամուտները վառելիքի վաճառքից՝ նրան լրացուցիչ միջոցներ տրամադրելով պատերազմի համար։
Թրամփը նաև հայտարարեց, որ Ուկրաինան պետք է դադարեցնի հարվածները Ռուսաստանի հանածո վառելիքի օբյեկտներին (որպես էներգետիկ ենթակառուցվածքների շուրջ հրադադարի մի մաս), ինչպես նաև պետք է փոխարինի Զելենսկիին։
Ֆինլանդիան Ուկրաինայի եվրոպական դաշնակիցների շարքում ազդեցիկ դեր ունի. այն ԵՄ անդամ երկրներից ունի Ռուսաստանի հետ ամենաերկար ցամաքային սահմանը՝ 1300 կմ։ Ֆինլանդիայի նախագահ Ալեքսանդր Ստուբը, ով նաև տաղանդավոր մարզիկ է, գոլֆի դաշտում արժանացել է Թրամփի հարգանքին, ինչը նրան հնարավորություն է տալիս փորձել ազդել Սպիտակ տան քաղաքականության վրա։
Օրպոն նշեց, որ եթե ինքը լիներ Թրամփի տեղում, «չէր վստահի Պուտինին»։ Զելենսկին հայտարարել է, որ մտավախություն ունի, թե պատերազմում ԱՄՆ-ն կարող է անցնել Ռուսաստանի կողմը՝ զգուշացնելով, որ ամերիկացիներն ու նրանց նախագահը հայտնվել են «պատմության սխալ կողմում»։ Օրպոն համաձայնեց՝ ասելով. «Կարծում եմ՝ նա, և նրանք, իսկապես այդպես են»։
Նրա խոսքով՝ Ուկրաինան այժմ լուրջ վտանգի առջև է կանգնած։ «Ռուսաստանի համար երկինքը բաց է, կան հրթիռներ։ Նրանց ավելի շատ ռազմական աջակցություն է պետք, մասնավորապես՝ հակաօդային պաշտպանություն, — ասաց Օրպոն։ — Բացի այդ, իրավիճակը վտանգավոր է դառնում Թրամփի և Պուտինի միջև կնքված վերջին գործարքի պատճառով»։
Միջանկյալ ընտրությունների ազդեցությունը
Հնարավոր պատճառներից մեկը, թե ինչու Թրամփը դեմ դուրս եկավ Ուկրաինային՝ կապված դիզելային վառելիքի այդ գործարքի հետ, նոյեմբերի 3-ին ԱՄՆ-ում կայանալիք միջանկյալ ընտրություններն են։ «Կարծում եմ՝ պատճառը ներքաղաքական է. ընտրություններ են մոտենում, — ասաց Օրպոն։ — Բայց մենք պետք է նրանց վերադարձնենք [ճիշտ ուղու վրա]»։ Այնուամենայնիվ, նա նշեց, որ ռուսական դիզելային վառելիքի այն ծավալը, որը կարող է վաճառվել ԱՄՆ-ին, չափազանց փոքր է՝ ամերիկացի սպառողների համար որևէ էական փոփոխություն բերելու համար։
Նա ընդգծեց, որ անկախ նրանից՝ կարո՞ղ են արդյոք ապավինել ԱՄՆ-ին, թե՞ ոչ, ԵՄ առաջնորդները պետք է Ուկրաինային ապահովեն զենքով և ֆինանսական միջոցներով։ «Այսօր մենք պետք է լուծում գտնենք, թե ինչպես աջակցել Ուկրաինային, ինչպես ֆինանսավորել նրան ոչ միայն այս ձմռանը, այլև հաջորդ տարի, — ասաց Օրպոն։ — Սա կենսական նշանակություն ունի»։
Ֆինլանդիան և Շվեդիան այն երկրների թվում են, որոնք Եվրոպական հանձնաժողովին հորդորում են վերսկսել բարդ ու վիճահարույց քննարկումները եվրոպական բանկերում (հատկապես Բելգիայում) սառեցված ռուսական ֆինանսական ակտիվների օգտագործման վերաբերյալ։ Հիշեցնենք, որ անցյալ տարի Բելգիան արգելափակել էր այդ միջոցներին հասանելիություն ստանալու գործարքը՝ պատճառաբանելով իրավական մտահոգություններ։
«Լավագույն տարբերակը կլինի սառեցված ակտիվների օգտագործման վերաբերյալ հստակ լուծում գտնելը, — ասաց Օրպոն։ — Մենք պետք է կրկին փորձենք»։
Ֆինլանդիան դիմել է Հանձնաժողովին՝ խնդրելով «շարունակել աշխատանքը Բելգիայի և անդամ մյուս պետությունների հետ՝ լուծում գտնելու նպատակով»։ Նա հույս հայտնեց, որ գագաթնաժողովի ընթացքում Հանձնաժողովից նոր տեղեկություններ կլսի։ «Սա ավելի լավ լուծում է, քան մեր սեփական միջոցների օգտագործումը»։
Բյուջետային մտահոգություններ
Այս շաբաթ եվրոպացի առաջնորդները քննարկում են երկարաժամկետ բյուջեի հարցը, որը Բրյուսելի պաշտոնյաները ցանկանում են վերջնական տեսքի բերել մինչև տարեվերջ։ Շատ դիվանագետներ չեն ակնկալում, որ այս տարի համաձայնություն ձեռք կբերվի, իսկ որոշ առաջնորդներ էլ նշում են, որ չեն շտապում։
Մյուսները, սակայն, ցանկանում են, որ մոտ 2 տրիլիոն եվրո արժողությամբ բյուջեն հաստատվի մինչև դեկտեմբեր։ Նրանք մտավախություն ունեն, որ հաջորդ տարի սպասվող եվրոպական ընտրությունները — հատկապես եթե ծայրահեղ աջ քաղաքական գործիչ Մարին Լը Պենը հաղթի Ֆրանսիայի նախագահական ընտրություններում — կարող են խաթարել բանակցությունները։
«Որքան երկար ձգվեն բյուջետային բանակցությունները, այնքան ավելի շատ դժվարություններ կունենանք, — ասաց Օրպոն։ — Ուստի մենք պետք է աշխատենք՝ այս տարի լուծում գտնելու համար։ Շատ լավ հասկանում եմ, որ դա դժվար է և հսկայական մարտահրավեր է, բայց չեմ պատկերացնում, թե ինչպես կարող է հաջորդ տարի ավելի հեշտ լինել, քանի որ, օրինակ, Ֆրանսիայում ընտրություններ են սպասվում»։
Ֆինլանդիայում նույնպես ընտրություններ են սպասվում՝ 2027 թվականի ապրիլին։ Օրպոյի գլխավորած կենտրոնամետ-աջ «Ազգային կոալիցիա» կուսակցության դիրքերը հարցումներում թույլ են։ «Այս ժամանակահատվածը շատ դժվար էր, — ասաց նա։ — Բայց, ի վերջո, մեր տնտեսությունն աճում է»։
Շվեդիայում Օրպոյի գործընկեր կուսակցությունը՝ «Չափավորները» (Moderates), անցած ամիս կայացած ընտրություններում վերջին պահին զգալի առաջընթաց գրանցեց։ Թեև քիչ հավանական է, որ դա նրանց իշխանության ղեկին կպահի, այնուամենայնիվ, որոշակի հնարավորություն դեռ կա, չնայած շատ մեկնաբաններ դեռ ընտրություններից շատ առաջ նրանց «դուրս էին գրել» քաղաքական ասպարեզից։
«Նրանք հիանալի նախընտրական արշավ անցկացրին, և, ի վերջո, մարդիկ քվեարկում են «Չափավորների» օգտին, այլ ոչ թե պոպուլիստների կամ սոցիալիստների, — նշեց Օրպոն։ — Կցանկանայի, որ նույնը տեղի ունենար նաև Ֆինլանդիայում»։
Բաց մի թողեք
Գերմանիան ճնշում է գործադրում Խորվաթիայի վրա՝ ԵՄ-ին անդամակցելու գործընթացի շրջանակներում Չեռնոգորիայի հետ երկկողմ վեճերը լուծելու համար
Արդյո՞ք պաշտպանությունը առաջնահերթություն է. առաջնորդները քննարկում են այս հարցը ԵՄ բազմամյա ֆինանսական շրջանակի (ԲՖՇ) շուրջ առաջին բանակցություններում
ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցները կհանդիպեն Սև ծովում նավերի վրա անօդաչու թռչող սարքերի հարձակումների վերաբերյալ