Բյուջեից և միգրացիայից մինչև մամուլի սրահում տարածված գարշահոտություն․ ահա մեր ամփոփումը Եվրոպական խորհրդի վերջին նիստի վերաբերյալ։
Ենթադրվում էր, որ սա լինելու է ԵՄ երկարաժամկետ բյուջեին նվիրված գագաթնաժողով։ Սակայն ԵՄ առաջնորդների համար ամեն ինչ երբեք հեշտ չի ընթանում, իսկ համաշխարհային իրադարձություններն էլ, ցավոք, հաճախ են ներխուժում օրակարգ։
Սա նշանակում է, որ Եվրոպական խորհրդի այս նիստի օրակարգը շատ ավելի հագեցած էր, քան նախորդ մի քանի գագաթնաժողովներինը․ քննարկվեցին էներգետիկայի, միգրացիայի, ընդլայնման, Ուկրաինայի և այլ հարցեր, սակայն գործնականում ոչ մի հստակ որոշում չկայացվեց։
Ափսոսո՞ւմ եք, որ այնտեղ չէիք։ Մի՛ անհանգստացեք, մենք կներկայացնենք ամեն ինչ։ Ահա մեր հակիրճ ամփոփումը այն մասին, թե ինչ պարզ դարձավ Եվրոպական խորհրդի նիստում։
1) Էներգետիկայի հարցը հենց սկզբից դարձավ քննարկումների կենտրոնում
Գագաթնաժողովի առաջին լուրջ բախումը տեղի ունեցավ հինգշաբթի առավոտյան․ ԵՄ առաջնորդները տարակարծիք էին էներգակիրների բարձր գների ֆոնին ETS2-ի (ածխածնի գնագոյացման համակարգի երկրորդ փուլի) ներդրումը հետաձգելու հարցում, ինչը հանգեցրեց երեք ժամ տևած լարված քննարկումների։
Իտալիան և Հունաստանը միացան «Վիշեգրադյան քառյակին» (Չեխիա, Հունգարիա, Լեհաստան և Սլովակիա)՝ պահանջելով հետաձգել գործընթացը, սակայն երկրների մեծ մասը դեմ արտահայտվեց այդ առաջարկին։
Բանավեճը ձգձգվեց՝ հետաձգելով ճաշի ժամը (խեղճ սոված առաջնորդներ…) և հանգեցնելով հինգշաբթի երեկոյան նախատեսված մամուլի ասուլիսի չեղարկմանը։
2) Բյուջետային բանակցությունները մարաթոն են…
Ակնկալվում էր, որ ԵՄ-ի հաջորդ երկարաժամկետ բյուջեի շուրջ բանակցությունները կդառնան գագաթնաժողովի ամենավիճահարույց թեմաներից մեկը։ Սակայն դրանք որևէ էական արդյունք չտվեցին. առաջնորդների մեծ մասը պարզապես կրկնեց այն դիրքորոշումները, որոնց հավատարիմ են մնացել ամիսներ շարունակ։ Գագաթնաժողովը նրանց ոչ մի քայլով չմոտեցրեց որևէ բեկումնային լուծման։
Շատ երկրներ, բնականաբար, ցանկանում են ավելի փոքր բյուջե. Շվեդիայի վարչապետ Ուլֆ Քրիստերսոնը լրագրողներին հայտարարեց, որ իր երկիրը «ԵՄ-ի համար բանկոմատ չէ»։
Մինչդեռ Բելգիայի վարչապետ Բարտ դե Վևերն ասաց, որ եվրոպական մակարդակում ստիպված է խնայող լինել՝ նշելով, որ սովոր է «գոտին ձգել» նաև սեփական տանը, քանի որ կինը հոլանդուհի է։ Հիշեք Բարտին, երբ հաջորդ անգամ ձեր հոլանդացի ընկերները խնդրեն վերադարձնել իրենց գումարը՝ խմած սուրճի դիմաց։
3) …և սպրինտ (արագավազք)
Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոշտան, ըստ ԵՄ երկու պաշտոնյաների, դեռ նպատակ ունի մինչև տարեվերջ համաձայնության գալ բյուջեի շուրջ։ Նա հայտարարեց, որ նոյեմբերի վերջին առաջնորդները հատուկ գագաթնաժողով կանցկացնեն՝ առաջընթաց գրանցելու փորձով (նախատեսված է նաև դեկտեմբերյան գագաթնաժողով)։ Սակայն այս ժամանակացույցը նշանակում է, որ մինչև տարեվերջ համաձայնության հասնելու համար նրանք սուղ ժամանակ ունեն։
Կհանդիպենք նոյեմբերի 26-ին։
4) Հաջորդ անգամ ԵՄ առաջնորդներին գուցե հավելյալ ուղեբեռ պետք գա
Եթե առաջնորդներն իսկապես հույս ունեն այս տարի համաձայնության գալ ԵՄ-ի երկարաժամկետ բյուջեի շուրջ, ապա պետք է պատրաստվեն նոյեմբերին և դեկտեմբերին սպասվող երկարատև բանակցություններին։
Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը նշեց, որ նախատոնական (Սուրբ ծննդյան նախօրեի) գագաթնաժողովը կարող է ավելի երկար տևել, քան նախատեսված երկու օրը։ «Դեկտեմբերյան գագաթնաժողովի համար պետք է սովորականից մի քանի վերնաշապիկ ավելի վերցնենք», — ասաց նա։ Օ՜, սարսափելի է։
5) Կիպրոս կատարելիք ձեր հաջորդ հանգիստը կարող է մի փոքր ավելի հեշտ լինել
Կիպրոսի նախագահ Նիկոս Խրիստոդուլիդիսը լրագրողներին հայտնել է, որ հույս ունի՝ դեկտեմբերյան գագաթնաժողովում ԵՄ առաջնորդները կքննարկեն Շենգենյան գոտուն միանալու՝ իր երկրի հայտը։
«Բոլոր տեխնիկական նախապատրաստական աշխատանքներն արդեն ավարտված են, և մենք հույս ունենք, որ դեկտեմբերին համապատասխան խորհուրդը կքննարկի այս հարցը, որպեսզի հնարավոր լինի կայացնել վերջնական քաղաքական որոշումներ», – ասել է նա։
6) Կոստայի պարագայում «վարդագույն ակնոցները» հանվել են
Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոստան առաջացրել է որոշ առաջնորդների զայրույթը՝ էներգակիրների բարձր գները զսպելուն ուղղված բանակցությունները վարելու եղանակի պատճառով։ ԵՄ երեք դիվանագետներ հայտնել են, որ բանակցային գործընթացը վերածվել էր «քաոսի», իսկ ևս երկու դիվանագետ նշել են, որ առաջնորդները զայրացած էին Կոստայի վրա՝ թույլ տալու համար, որ բանակցությունները դուրս գան հունից։
7) Խմեք (մի փոքր) ավելի քիչ գարեջուր՝ Ուկրաինային օգնելու համար
Գագաթնաժողովի նախօրեին Լատվիայի վարչապետ Անդրիս Կուլբերգսը լրագրողներին ասել է, որ Ուկրաինային աջակցելը յուրաքանչյուր եվրոպացու համար արժե տարեկան մեկ գարեջրի արժեքին համարժեք գումար։
«Այդ մեկ գարեջուրը պարզապես ծախս է [ԵՄ քաղաքացիների համար]։ Իսկ այնտեղ՝ դա կյանքի գին է։ Մենք ավելի քիչ ենք խմում, նրանց կյանքերը փրկվում են, – ասել է նա։ – Ահա և ամբողջ պատմությունը»։
Նա չի հստակեցրել՝ խոսքը Ստոկհոլմո՞ւմ, թե՞ Պրահայում գնված գարեջրի մասին է։ Ինչպես գիտի յուրաքանչյուր ոք Բելգիայում, ոչ բոլոր գարեջրերն են հավասարազոր, և ոչ բոլորն ունեն նույն գինը։
8) Եվրախորհրդարանը ցանկանում է, որ իմանաք՝ իրենք նույնպես կարևոր դեր ունեն
ԵՄ բյուջեի հարցերով Եվրախորհրդարանի երկու գլխավոր բանակցողները այցելել են մամուլի սրահ՝ համոզվելու, որ լրագրողները լսել են իրենց տեսակետները։ Զիգֆրիդ Մուրեշանը (Եվրոպական ժողովրդական կուսակցությունից) և Կարլա Տավարեսը («Սոցիալիստներ և 9)
Խոսելով Չինաստանի մասին (առանց Չինաստանը հիշատակելու)
Հինգշաբթի օրը՝ ճաշի ժամանակ, առաջնորդները քննարկեցին առևտրային անհավասարակշռության խնդիրը (կարդացեք՝ Չինաստանը) և ողջունեցին այն համաձայնագիրը, որը Եվրոպական հանձնաժողովը կնքել էր Չինաստանի հետ անցյալ շաբաթ՝ չինական հիբրիդային տրանսպորտային միջոցների ներմուծումը սահմանափակելու նպատակով։ Չեխիայի վարչապետ Անդրեյ Բաբիշն անգամ այդ համաձայնագիրը որակեց որպես «ֆանտաստիկ»։
Ակնկալվում է, որ Եվրոպական հանձնաժողովը կաշխատի առևտրային միջոցառումների ուղղությամբ, որոնք կվերաբերեն քիմիական նյութերի և արդյունաբերական սարքավորումների ներմուծմանը՝ նպատակ ունենալով պաշտպանել եվրոպական արդյունաբերությունը չինական անարդար մրցակցությունից։
10) Նոր «բրոմանս» (մտերիմ ընկերություն) է հասունանում
Գագաթնաժողովի առաջին օրվանից հետո Հունգարիայի վարչապետ Պետեր Մագյարը սոցիալական ցանցերում հրապարակեց ուշ գիշեր արված սելֆի՝ Նիդերլանդների վարչապետ Ռոբ Յետենի հետ։ Երկուսն էլ լայն ժպտում էին և, ինչպես Մագյարն է նշել իր թվիթում՝ «հոգնած էին, բայց ոչ տխուր»։
Արձագանքելով այդ գրառմանը՝ Յետենը լրագրողներին ասել է. «Մենք, կարելի է ասել, նույն սերնդից ենք և մի փոքր ավելի ուղղամիտ ու պրագմատիկ, քան Եվրոպական խորհրդի որոշ այլ գործընկերներ, ուստի մեր միջև փոխըմբռնում կա»։
11) Վերադարձ դեպի ամրոց
Ինչպես հայտնել են ԵՄ երկու դիվանագետներ, Անտոնիու Կոշտան հայտարարել է, որ 2027 թվականի փետրվարին Բելգիայի գյուղական հատվածում գտնվող Ալդեն Բիզեն (Alden Biesen) ամրոցում տեղի կունենա մրցունակությանը նվիրված հերթական գագաթնաժողովը։
ԵՄ առաջնորդներն այս ամրոցում արդեն եղել են ընթացիկ տարվա սկզբին․ ակնհայտ է, որ նրանց այնքան է դուր եկել Բելգիայի գյուղական բնապատկերը, որ ցանկանում են կրկին այցելել (կամ էլ Կոշտան է նրանց ստիպում գնալ)։
12) Դեռևս Սեուտայի ազդեցության տակ
Ուրբաթ օրը կայանալիք բանակցություններից առաջ ԵՄ 16 առաջնորդներ հավաքվել էին նախաճաշի սեղանի շուրջ՝ քննարկելու միգրացիայի հարցը (նախքան ճաշի ժամանակ մյուսների հետ նույն թեմային անդրադառնալը)։
ԵՄ դիվանագետներից մեկի փոխանցմամբ՝ առաջնորդները հիմնականում համաձայնել են, որ ԵՄ-ն պետք է հնարավորություն ունենա կասեցնել ապաստանի հայցերի ընդունումը, երբ բախվում է միգրանտների հանկարծակի հոսքի, որը կարող է նպատակաուղղված կերպով կազմակերպված լինել։ Սակայն արդյո՞ք սա նշանակում է, որ ԵՄ-ն կիրառելու է «հետ մղման» (pushback) գործելակերպը (ինչն արգելված է ԵՄ օրենսդրությամբ)։
13) Դանիան, Իտալիան և Լեհաստանը ցանկանում են ավելի խիստ լինել միգրացիայի հարցում
Երեք առաջնորդները միավորեցին իրենց ուժերը՝ պնդելու համար, որ միգրացիան մտահոգություն է ԵՄ շատ քաղաքացիների համար և նպաստում է հանցագործությունների մակարդակի աճին: Սա հանգեցրեց արդեն իսկ ցնցողորեն երկար գագաթնաժողովի հետաձգմանը։
14) Կային որոշ համաձայնություններ
Իտալիայի Ջորջիա Մելոնին և Իսպանիայի Պեդրո Սանչեսը գագաթնաժողովի շրջանակներում որոշ ժամանակ գտան՝ քննարկելու Հռոմի կողմից Իսպանիայի քաղաքացիների նկատմամբ սահմանված սահմանափակումները, որոնք առաջացել էին Սեուտայի ճգնաժամի պատճառով։
Բացի այդ, Ֆրանսիան և Գերմանիան հայտարարեցին, որ համաձայնության են եկել «Արդյունաբերական արագացուցիչների մասին» օրենքի շրջանակներում եվրոպական արտադրության մեքենաներին նախապատվություն տալու հարցում՝ 2035 թվականի տրանսպորտային միջոցների արտանետումների նպատակը թուլացնելու դիմաց, վերջ դնելով դաշինքի երկու ամենամեծ տնտեսությունների միջև ամիսներ տևած վեճերին։
15) ԵՄ առաջնորդները ստանում են համեղ ուտելիք
Հինգշաբթի օրվա ճաշացանկում ներառված էր «լիարժեք համով բանջարեղենային հյութ»: Ոչ թե քիչ համ, ոչ թե միջին քանակությամբ համ, այլ լիարժեք համ: Ապա ուրբաթ օրը կար «հարուստ հյութ»: Կար նաև շամպայնի սոուս: Միայն լավագույնը մեր առաջնորդների համար։
16) Նույնը չի կարելի ասել լրագրողների մասին
Որոշ լրագրողներ ափսոսում էին Խորհրդի ճաշարանում բուսակերական տարբերակների բացակայության համար: Աղոթեք մեզ համար:
17) ԵՄ-ի կողմից Զելենսկուն ուղղված կոշտ խոսքեր չեն հնչել
Ուրբաթ օրը կեսօրին կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ Վլադիմիր Զելենսկուն հարցրին՝ արդյոք ԵՄ առաջնորդները դժգոհություն են հայտնել ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հասցեին նրա վերջին շրջանի հռետորաբանության կապակցությամբ։ Հարցը հնչեց այն բանից հետո, երբ տեղեկություններ տարածվեցին, թե որոշ մայրաքաղաքներում դժգոհ են նրանից և մտահոգված, որ նա էլ ավելի է գրգռում Սպիտակ տանը։
Սակայն Զելենսկին միայն ջերմություն է զգացել. նա նշեց, որ գագաթնաժողովի սրահում իր հասցեին ոչ մի կոշտ խոսք չի հնչել։ «Ես իմ եվրոպացի գործընկերներից լսել եմ աջակցություն՝ և միայն աջակցություն, ինչի համար շնորհակալ եմ», – ասաց նա։
18) Ֆիցոյին գրկախառնություններ չեն հասել
Երբ Զելենսկին մուտք գործեց Եվրոպական խորհրդի շենք, նա գրկախառնվում և համբուրվում էր այլ առաջնորդների հետ, սակայն բացառություն կար. Սլովակիայի վարչապետ Ռոբերտ Ֆիցոն գրկախառնության չարժանացավ։ Հնարավոր է՝ պատճառն այն է, որ Սլովակիան պատրաստվում է վերականգնել Մոսկվայի հետ համագործակցության՝ ներկայումս սառեցված ձևաչափը։
19) Ռուսաստանի հաղթանակի դեպքում 20 միլիոն ուկրաինացի կարող է փախչել Եվրոպա
Զելենսկին խիստ նախազգուշացում արեց Եվրոպային. եթե Ռուսաստանը հաղթի պատերազմում, մինչև 20 միլիոն ուկրաինացի ստիպված կլինի փախչել Եվրոպա։ Ըստ Eurostat-ի տվյալների՝ արդեն իսկ ավելի քան 4 միլիոն ուկրաինացի է բնակվում ԵՄ երկրներում՝ ժամանակավոր պաշտպանության կարգավիճակով։
20) ԵՄ առաջնորդները մոռացե՞լ են Մեծ Բրիտանիայի մասին… թե՞ ոչ
Այս շաբաթ Լա Մանշի մյուս կողմում շատ էր խոսվում Միացյալ Թագավորության՝ դաշինքին հնարավոր վերադարձի մասին, սակայն գագաթնաժողովում այդ թեման չարծարծվեց, թեև հաջորդ ամիս նախատեսված է ԵՄ-Մեծ Բրիտանիա գագաթնաժողովը։ ԵՄ առաջնորդներն այժմ ավելի հրատապ խնդիրներով են զբաղված։
Այնուամենայնիվ, ոմանք խոսելիք ունեին Միացյալ Թագավորության և ԵՄ-ի հարաբերությունների վերաբերյալ։ Արտաքին քաղաքականության հարցերով պատասխանատու Կայա Կալլասը հայտարարեց, որ «մեր բոլոր բարեկամները կարող են միանալ»՝ նշելով Մեծ Բրիտանիան, ինչպես նաև Կանադան, Նորվեգիան և Իսլանդիան՝ որպես ավելի սերտ կապեր ձգտող գործընկերների։
Լատվիայի վարչապետ Անդրիս Կուլբերգսն առաջարկեց, որ Միացյալ Թագավորությունը «պետք է վերադառնա ընտանիք», թեև նաև նշեց, որ Ռուսաստանը «իր ձեռքն է խառնել Brexit-ին»։
21) Մենք ամենալավը պահում ենք վերջի համար։
Եվրոպական խորհրդի նիստերի լուսաբանումը հաճախ ենթադրում է երկար սպասում, սակայն այս գագաթնաժողովի ընթացքում պայմաններն ավելի բարդ էին. պատճառը լրագրողների շարքում հայտնված «անհայտ գազարձակողն» էր, ովքեր սպասում էին Զելենսկիի մամուլի ասուլիսին։ Մեծ արձագանք գտավ Բրյուսելի դիվանագիտական և լրագրողական շրջանակներում՝ իր ուղիղ բլոգում հրապարակելով այս «ծանրակշիռ» փաստերը։
Թեև այս գագաթնաժողովի օրակարգը հագեցած էր, ի վերջո, շատ կոնկրետ որոշումներ չկայացվեցին։ Ոմանք կարող են ասել, որ գագաթնաժողովն ընդամենը «դատարկ խոսակցություն» էր։
Բաց մի թողեք
ԵՄ բյուջետային վեճը տեղափոխվում է նոյեմբեր. Կոշտան ձգտում է արագ համաձայնության
Կոշտան զայրացնում է ԵՄ առաջնորդներին. գագաթնաժողովն անցնում է տարաձայնությունների մթնոլորտում
Մոդին պատրաստվում է այցելել Բրյուսել՝ ԵՄ-Հնդկաստան առևտրային համաձայնագիրը կնքելու նպատակով