18/01/2026

Հայաստանը, Վրաստանն ու Ադրբեջանը մտահոգված են Իրանում տեղի ունեցող զարգացումներով․ Զեկույց

Վրաստանը, Հայաստանը և Ադրբեջանը լուրջ մտահոգություն են հայտնում Իրանում բողոքի ցույցերի հնարավոր ազդեցության վերաբերյալ, գրում է Հադսոն ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող Լյուկ Քոֆին՝ հղում անելով աղբյուրներին։

Նա տնտեսական կորուստները նշում է որպես հիմնական ռիսկերից մեկը։ Երեք երկրներն էլ տարբեր աստիճաններով պահպանում են առևտրային կապերը Իրանի հետ։

Ադրբեջանը կարևոր տարանցիկ դեր է խաղում Ռուսաստանի և Իրանի միջև, Հայաստանը Իրանը դիտարկում է որպես կարևորագույն տնտեսական ուղի՝ հաշվի առնելով Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ փակ սահմանները, իսկ Վրաստանի առևտուրը Իրանի հետ վերջին տարիներին կայուն աճել է։

Անորոշության լրացուցիչ գործոն է մնում ԱՄՆ-ի կողմից 25% մաքսատուրքեր սահմանելու սպառնալիքը այն երկրների համար, որոնք շարունակում են տնտեսական համագործակցությունը Իսլամական Հանրապետության հետ։ Չնայած պատժամիջոցների անմիջական ազդեցությունը Հարավային Կովկասի տնտեսությունների վրա կարող է սահմանափակ լինել, նման միջոցառումները կարող են մեծացնել ճնշումը տարածաշրջանի վրա ընդհանուր անկայունության պայմաններում։

Մտահոգության մեկ այլ պատճառ է հնարավոր մարդասիրական ճգնաժամը։ Եթե Իրանում իրավիճակը կտրուկ վատթարանա, Հարավային Կովկասի երկրները կարող են բախվել փախստականների հոսքի, ինչը լրացուցիչ ծանրաբեռնվածություն կստեղծի իրենց տնտեսական և սոցիալական համակարգերի վրա։ Հայաստանի և Ադրբեջանի համար, որոնք ցամաքային սահման ունեն Իրանի հետ, էթնիկ փոքրամասնությունների իրավիճակը հատկապես մտահոգիչ է։

Երևանը մտահոգված է Իրանի հայ համայնքի համար հնարավոր ռիսկերով, մինչդեռ Բաքուն ուշադիր հետևում է Իրանի հյուսիսում գտնվող էթնիկ ադրբեջանցիներով խիտ բնակեցված տարածքներում տիրող իրավիճակին։ Մասնագետը նաև նշում է, որ Իրանում անկայունությունը կարող է բացասաբար անդրադառնալ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության գործընթացի վրա։

Ընդհանուր առմամբ, Հարավային Կովկասի երկրները հետաքրքրված են Իրանում կայունության պահպանմամբ, սակայն զարգացումները մնում են անկանխատեսելի։ 2026 թվականի սկիզբն արդեն նշանավորվել է աշխարհաքաղաքական լարվածության աճով, և Իրանի շուրջ ստեղծված իրավիճակը կարող է դառնալ տարածաշրջանային անվտանգության հիմնական գործոն, նշվում է զեկույցում։