Աթենքում Թուրքիան և Հունաստանը չեն լուծել իրենց պատմական հակասությունները

Թուրքիայի և Հունաստանի հարաբերությունների իրական ջերմաստիճանը հաճախ ավելի լավ չափվում է ոչ թե արտգործնախարարությունների հայտարարություններով, այլ այն բանով, թե ինչ են անում նրանց հետախուզությունները։

Աթենքում Թուրքիայի հետախուզության ղեկավար Իբրահիմ Քալընի և Հունաստանի ազգային հետախուզական ծառայության ղեկավար Թեմիստոկլիս Դեմիրիսի հանդիպումն այդ պատճառով սովորական աշխատանքային շփում չէ։

Երկու պատմական մրցակիցների հատուկ ծառայությունները քննարկել են Եգեյանն ու Արևելյան Միջերկրականը, ՆԱՏՕ-ի անվտանգությունը, Սիրիան, Լիբիան, Գազան, Իրանի շուրջ պատերազմական իրավիճակը, միգրացիան և ահաբեկչությունը՝ պայմանավորվելով խորացնել համագործակցությունը։

Սա հաշտություն չէ։ Սա վտանգների նոր հաշվեկշիռ է։ Թուրքիան և Հունաստանը շարունակում են ունենալ խորքային հակասություններ՝ ծովային սահմաններից ու օդային տարածքից մինչև Կիպրոս և էներգետիկ ռեսուրսներ։

Նրանց ռազմական մրցակցությունը տասնամյակներ շարունակ եղել է ՆԱՏՕ-ի ամենատարօրինակ պարադոքսներից մեկը՝ նույն դաշինքի երկու բանակներ պարբերաբար պատրաստվել են հնարավոր հակամարտության միմյանց դեմ։

Բայց աշխարհը նրանց շուրջ փոխվել է։ Մերձավոր Արևելքի պատերազմները, Իրանի շուրջ ճգնաժամը, Սիրիայի անկայունությունը, Լիբիայի բաժանումը, միգրացիոն հոսքերը և կազմակերպված հանցավորությունը ստեղծել են սպառնալիքներ, որոնք չեն ճանաչում թուրք-հունական սահմանները։

Եվ այստեղ գործում է միջազգային քաղաքականության հին օրենքը. պետությունները կարող են չվստահել միմյանց, բայց երբեմն ստիպված են վստահել միմյանց տրամադրած տեղեկատվությանը։ Հենց այդ պատճառով Քալըն–Դեմիրիս շփումը կարևոր է նաև ՆԱՏՕ-ի համար։ Եթե Անկարան և Աթենքը կարողանան մրցակցությունը կառավարել հետախուզական մշտական կապերով, դաշինքի հարավարևելյան թևը ստանում է ճգնաժամերի կանխարգելման լրացուցիչ մեխանիզմ:

Սակայն ավելի հետաքրքիր է Թուրքիայի վարքագիծը։ Անկարան միաժամանակ փորձում է լինել ՆԱՏՕ-ի առանցքային ուժ, ինքնուրույն տարածաշրջանային կենտրոն և Մերձավոր Արևելքի ճգնաժամերի միջնորդ։

Հունաստանի հետ հետախուզական երկխոսությունը այդ բազմաշերտ քաղաքականության մի մասն է՝ մրցակցել այնտեղ, որտեղ շահերը բախվում են, և համագործակցել այնտեղ, որտեղ անկայունության գինը երկուսի համար էլ չափազանց բարձր է։

Սա նաև փոքր պետությունների համար կարևոր դաս է։ Արտաքին քաղաքականության հասունությունը չի չափվում նրանով, թե քանի բարեկամ կամ թշնամի ունես։ Այն չափվում է նրանով, թե կարողանո՞ւմ ես նույնիսկ հակառակորդիդ հետ ստեղծել մեխանիզմներ, որոնք թույլ չեն տալիս մրցակցությանը վերածվել պատերազմի։

Աթենքում Թուրքիան և Հունաստանը չեն լուծել իրենց պատմական հակասությունները։ Նրանք պարզապես սկսել են կառուցել այն հեռախոսագիծը, որը պետք է աշխատի այն օրը, երբ այդ հակասությունները կրկին վտանգավոր դառնան։