Նոր գրքում պնդվում է, որ ԵՄ-ի անվերջ բանակցություններն ու խառնաշփոթ փոխզիջումները կարող են լինել դրա գոյատևման գաղտնիքը:
ԵՄ-ին այնքան հաճախ են «մահացած» հայտարարել, որ դրա մասին գրված «մահախոսականները» գրեթե առանձին գրական ժանրի են վերածվել։
Այնուամենայնիվ, այն չի ցանկանում մահանալ։ Իրենց նոր՝ «Ինչպես է Եվրոպան գոյատևում» (How Europe Survives) գրքում Քեթրին Է. դե Վրիսը և Ալեքսանդրոս Կենտիկելենիսը դիմում են կենսաբանության օրինակներին՝ բացատրելու համար, թե ինչու։
«ԵՄ-ն նման է մի օրգանիզմի, որը հարմարվում է անընդհատ փոփոխվող հանգամանքներին», — ասում է Մադրիդի IE համալսարանի փոխդեկան դե Վրիսը։ — «Դրսից այն կարող է խառնաշփոթ թվալ, բայց իրականում այն բավականին լավ է հարմարվում դժվարին իրավիճակներին»։
Դրսից նայելիս՝ Բրյուսելը կարող է թվալ որպես բանակցությունների, մրցակցող ազգային շահերի և այնպիսի փոխզիջումների անվերջ շղթա, որոնք գրեթե ոչ ոքի չեն բավարարում։ Սա դժվար թե առողջ քաղաքական համակարգի պատկեր լինի։
Հատկապես հաշվի առնելով այն ճգնաժամերը, որոնք Եվրոպան հաղթահարել է վերջին տարիներին․ Եվրագոտու պարտքային ճգնաժամը, Brexit-ը, համավարակը, Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա… և ցանկը կարելի է շարունակել։
Այնուամենայնիվ, երկու գիտնականները պնդում են, որ հենց այս մշտական սակարկություններն են թույլ տալիս ԵՄ-ին հարմարվել։ Բազմաթիվ ինստիտուցիոնալ խոչընդոտները նաև դժվարացնում են որևէ առանձին կառավարության համար արմատապես փոխել միության ընթացքը։
«Սա կարող է ԵՄ-ն պաշտպանել որոշակի քաղաքական էլիտաների կողմից թելադրվող արագ և անկանխատեսելի փոփոխություններից», — ասաց դե Վրիսը Rapporteur-ին։ — «Այն կարող է վահան ծառայել այնպիսի երևույթների դեմ, ինչպիսին տեսնում ենք ԱՄՆ-ում, որտեղ նոր վարչակազմը կարող է չափազանց արագ փոխել համակարգը»։
Թերևս, սա հակասում է սպասելիքներին։ Բայց հենց այն հատկանիշները, որոնք ԵՄ-ին դարձնում են այդքան նյարդայնացնող, կարող են նաև բացատրել, թե ինչու է այն այդքան երկար գոյատևել։
Դե Վրիսը խոստովանում է, որ հարմարվելը ունի իր գինն ու սահմանափակումները․ Եվրոպան որպես կենդանի օրգանիզմ դիտարկելու հետևանքներից մեկն այն է, որ դրա զարգացումը պարտադիր չէ, որ ընթանա մեկ, նախապես որոշված ուղղությամբ։ Գիրքը նաև կասկածի տակ է դնում «ավելի ու ավելի սերտ միության» գաղափարը։
«Բացառությունների նախատեսումը շատ վաղուց ի վեր եվրոպական ինտեգրման անբաժանելի մասն է կազմում», — ասաց դե Վրիսը։
Սկզբնական վեց անդամների թիվը հասել է 27-ի։ Մեծ Բրիտանիան և Դանիան բանակցությունների միջոցով ձեռք են բերել որոշակի պարտավորություններից դուրս մնալու իրավունք։ Շվեդիան մնում է եվրոգոտուց դուրս։ Քանի որ ակնկալվում է, որ ԵՄ-ն կընդլայնվի, դե Վրիսը նշում է, որ ճկունությունը կարող է էլ ավելի կարևոր դառնալ։
«Բրյուսելը պետք է կենտրոնանա անդրազգային խնդիրների վրա, որոնք առանձին երկրները չեն կարող լուծել ինքնուրույն։ Պարտադիր չէ կարգավորել յուրաքանչյուր մանրուք, որը անդամ պետությունը կարող է ինքնուրույն կարգավորել»։
Առողջապահությունը, կրթությունը և ամենօրյա քաղաքականության մշակման մեծ մասը կարող են մնալ ազգային կամ տեղական մակարդակում։ Աշխարհաքաղաքականությունը, կլիմայական հարցերը և տնտեսական մրցակցությունը պահանջում են ավելի հավաքական մոտեցում։ Դե Վրիսն ու Կենտիկելենիսն այս ավելի մեծ մարտահրավերների վրա ազդելու կարողությունն անվանում են «արդյունավետ ինքնիշխանություն»։
«Դուք կարող եք որպես խորհրդարան ունենալ ինքնիշխանություն և ինքնուրույն որոշել ձեր օրենքները։ Սակայն, եթե չեք կարող ազդել ձեր երկրի վրա ազդող անդրազգային խնդիրների վրա, ապա այդ ինքնիշխանությունը դառնում է դատարկ։ Դա ինքնիշխանություն է միայն թղթի վրա», — ասաց նա։
Սա եվրոպական ինտեգրման ավելի գործնական տեսլական է, թեև այն դեռևս բավականաչափ տեղ է թողնում քաղաքական տարաձայնությունների համար՝ կապված այն հարցի հետ, թե ինչ պետք է անի ԵՄ-ն և ինչպես։
«Ժան Մոնեն հայտնի խոսք է ասել, որ Եվրոպան կկերտվի ճգնաժամերի միջոցով։ Սակայն մարդիկ հաճախ մոռանում են այդ մտքի երկրորդ մասը. Եվրոպան լինելու է այն քաղաքական ընտրությունների արդյունքը, որոնք կատարվել են՝ ի պատասխան այդ ճգնաժամերի», — հավելեց նա։
«Սակայն այս տոկունությունն այսօր կրկին պետք է ընտրվի։ Ի վերջո, սա քաղաքական ընտրություն է»։
Բաց մի թողեք
Երկու ընտրություն Բալկաններում՝ մեկ ռուսական երկընտրանք
Լը Պենը մեկնարկում է նախագահական արշավը՝ Ֆրանսիայում տիրող անկարգությունների ֆոնին
Մարին Լը Պենն ընդդեմ Ալիս Վայդելի․ ինչպես են ծայրահեղ աջերը ցանկանում վերափոխել ԵՄ-ն