Շաբաթ օրը ցուցարարների մեծ բազմություն երթով անցավ Կոպենհագենով և Դանիայի այլ քաղաքներով՝ ի պաշտպանություն Գրենլանդիայի ինքնիշխանության՝ ԱՄՆ-ի հետ լարվածության ֆոնին։
Շաբաթ օրը հազարավոր մարդիկ դուրս եկան Դանիայի մայրաքաղաքի փողոցներ՝ բողոքելու ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ Գրենլանդիան բռնակցելու փորձերի դեմ։
Բողոքի ցույցը հաջորդեց Թրամփի ուրբաթ օրվա նախազգուշացմանը, որ նա «կարող է սակագին սահմանել» այն երկրների վրա, որոնք դեմ են Դանիայի ինքնավար տարածք հանդիսացող հանքանյութերով հարուստ Գրենլանդիան բռնակցելու նրա ծրագրերին։
Դրանք նաև համընկան ԱՄՆ Կոնգրեսի երկկուսակցական պատվիրակության Կոպենհագեն կատարած այցի հետ, որը հստակորեն արտահայտեց շատ ամերիկացիների դեմ Թրամփի վարչակազմի սուր ճոճելուն։
Դանիայի և Գրենլանդիայի դրոշները թափահարելով՝ ցուցարարները կարմիր և սպիտակ ծով կազմեցին Կոպենհագենի քաղաքապետարանի դիմաց՝ վանկարկելով «Կալաալիտ Նունաատ»՝ հսկայական արկտիկական կղզու անվանումը գրենլանդերենով։
Հազարավոր մարդիկ սոցիալական ցանցերում հայտարարել էին, որ մասնակցելու են Գրենլանդիայի միությունների կողմից Կոպենհագենում, ինչպես նաև Օրհուսում, Օլբորգում, Օդենսեում և Գրենլանդիայի մայրաքաղաք Նուուկում կազմակերպված երթերին և հանրահավաքներին։
«Նպատակն է հստակ և միասնական ուղերձ հղել Գրենլանդիայի ժողովրդավարության և մարդու հիմնարար իրավունքների նկատմամբ հարգանքի մասին», – իր կայքում հայտարարել է Դանիայում գործող գրենլանդացիների «Ուագուտ» միավորումը։
Գրենլանդիայի մայրաքաղաք Նուուկում նախատեսված էր քույր-ցույց անցկացնել՝ բողոքելու ԱՄՆ-ի «Գրենլանդիան վերահսկողությունը զավթելու անօրինական ծրագրերի» դեմ, ասել են կազմակերպիչները։
Ցուցարարները Գրենլանդիայի դրոշներով երթով կշարժվեն դեպի ԱՄՆ հյուպատոսություն։
Կոպենհագենի հանրահավաքը կանգ է առել Դանիայի մայրաքաղաքում ԱՄՆ դեսպանատան դիմաց։
Պահանջում են հարգանք
«Վերջին իրադարձությունները ճնշման տակ են դրել Գրենլանդիային և Գրենլանդիայի ու Դանիայի բնակիչներին», – AFP-ին տված հայտարարության մեջ ասել է «Ուագուտ»-ի նախագահ Ջուլի Ռադեմախերը՝ կոչ անելով «միասնության»։
«Երբ լարվածությունը մեծանում է, և մարդիկ տագնապի մեջ են ընկնում, մենք ռիսկի ենք դիմում ավելի շատ խնդիրներ ստեղծել, քան լուծումներ մեզ համար և միմյանց համար։ Մենք կոչ ենք անում Գրենլանդիայի և Դանիայի գրենլանդացիներին միասին կանգնել», – ասաց նա։
Գրենլանդիայում ցույցը «ցույց տալու համար, որ մենք գործողություններ ենք ձեռնարկում, որ մենք միասին ենք կանգնած և որ աջակցում ենք մեր քաղաքական գործիչներին, դիվանագետներին և գործընկերներին», – հայտարարության մեջ ասաց կազմակերպիչներից մեկը՝ Քրիստիան Յոհանսենը։
«Մենք պահանջում ենք հարգանք մեր երկրի ինքնորոշման իրավունքի և մեզ՝ որպես ժողովրդի», – ավելացրեց մեկ այլ կազմակերպիչ՝ Ավիջա Ռոզինգ-Օլսենը։
«Մենք պահանջում ենք հարգանք միջազգային իրավունքի և միջազգային իրավական սկզբունքների նկատմամբ։ Սա միայն մեր պայքարը չէ, սա պայքար է, որը վերաբերում է ամբողջ աշխարհին»։
2025 թվականի հունվարին հրապարակված վերջին հարցման համաձայն՝ գրենլանդացիների 85 տոկոսը դեմ է տարածքի Միացյալ Նահանգներին միանալուն։ Միայն վեց տոկոսն էր կողմ։
Անվտանգության սպառնալիք չկա
Ելույթ ունենալով Կոպենհագենում, որտեղ Կոնգրեսի պատվիրակությունը հանդիպել էր դանիացի և գրենլանդացի բարձրաստիճան քաղաքական գործիչների և գործարար առաջնորդների հետ, ԱՄՆ դեմոկրատ սենատոր Քրիս Քունսը պնդեց, որ Գրենլանդիայի համար անվտանգության սպառնալիք չկա, որը կարդարացնի Թրամփի վարչակազմի դիրքորոշումը։
Նա պատասխանեց այն բանից հետո, երբ Թրամփի խորհրդական Սթիվեն Միլլերը Fox News-ին հայտարարեց, որ Դանիան չափազանց փոքր է իր ինքնիշխան արկտիկական տարածքը պաշտպանելու համար։
«Գրենլանդիայի համար անվտանգության լուրջ սպառնալիքներ չկան, բայց մենք իրական մտահոգություն ունենք Արկտիկայի անվտանգության վերաբերյալ առաջիկայում, քանի որ կլիման փոխվում է, քանի որ ծովային սառույցը նահանջում է, քանի որ նավագնացության ուղիները փոխվում են», – մամուլին ասաց Քունսը։
«Մեզ համար կան օրինական պատճառներ՝ ուսումնասիրելու Արկտիկայի անվտանգության մեջ ավելի լավ ներդրումներ կատարելու ուղիները, ինչպես ամերիկյան Արկտիկայում, այնպես էլ մեր ՆԱՏՕ-ի գործընկերների և դաշնակիցների շրջանում», – ասաց Քունսը, որը գլխավորում է ԱՄՆ պատվիրակությունը։ Թրամփը բազմիցս քննադատել է Դանիային՝ ՆԱՏՕ-ի դաշնակցին՝ իր կարծիքով, բավարար ջանքեր չգործադրելու Գրենլանդիայի անվտանգությունն ապահովելու համար։
ԱՄՆ նախագահը շարունակել է այդ փաստարկը, չնայած ռազմավարական առումով տեղակայված Գրենլանդիան՝ որպես Դանիայի մաս, ծածկված է ՆԱՏՕ-ի անվտանգության հովանոցի ներքո։
ՆԱՏՕ-ի եվրոպական անդամները զորքեր են տեղակայում Գրենլանդիայում՝ զորավարժությունների համար, որոնք նախատեսված են աշխարհին, այդ թվում՝ Միացյալ Նահանգներին, ցույց տալու համար, որ նրանք «պաշտպանելու են (իրենց) ինքնիշխանությունը»։
Այս շաբաթ հայտարարել է Ֆրանսիայի զինված ուժերի նախարար Ալիս Ռուֆոն։
Մեծ Բրիտանիան, Ֆինլանդիան, Ֆրանսիան, Գերմանիան, Նիդեռլանդները, Նորվեգիան և Շվեդիան հայտարարել են, որ փոքր թվով զինվորականներ են ուղարկում Արկտիկայում ապագա զորավարժություններին նախապատրաստվելու համար։
Ուրբաթ օրը Դանիան հայտարարել է, որ Միացյալ Նահանգները հրավիրվել է մասնակցելու զորավարժություններին։
Բաց մի թողեք
Հայաստանը, Վրաստանն ու Ադրբեջանը մտահոգված են Իրանում տեղի ունեցող զարգացումներով․ Զեկույց
Կլինե՞ն Իրանում արմատական փոփոխություններ
Հայացք ԵՄ-ից․ Իրանի շահի աքսորյալ որդին ասում է, որ Իսլամական Հանրապետությունը «կընկնի»