Patriot հրթիռների համաշխարհային պակասը ճնշման տակ է դնում ՀՕՊ համակարգերը: Գերմանիայի IRIS-T-ն առաջարկում է մեկ պատասխան, բայց Բեռլինը դեռևս չունի խորը հարվածների համար անհրաժեշտ հեռահար կրակային հզորությունը:
Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա լիարժեք ներխուժման սկսվելուց ի վեր՝ 2022 թվականի փետրվարին, Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին բազմիցս դիմել է Կիևի արևմտյան դաշնակիցներին լրացուցիչ ՀՕՊ համակարգեր տրամադրելու խնդրանքով:
Հրապարակված տեղեկատվության համաձայն՝ Ուկրաինային մինչ օրս խոստացվել կամ մատակարարվել է մոտ ութ Patriot ՀՕՊ համակարգ: Գերմանիան Բունդեսվերի պաշարներից տրամադրել է դրանցից երեքը և խոստացել է ևս երկուսը:
ԱՄՆ-ում արտադրված Patriot համակարգի հետ մեկտեղ, Գերմանիայի կառավարությունը Ուկրաինային մատակարարել է նաև վեց IRIS-T SLM միջին հեռահարության ՀՕՊ համակարգ և վեց IRIS-T SLS կարճ հեռահարության համակարգ:
Երկուսն էլ արտադրվում են գերմանական Diehl Defence պաշտպանական ընկերության կողմից, որը գտնվում է Ուբերլինգենում՝ Կոնստանս լճի ափին: Ի տարբերություն Patriot համակարգի, IRIS-T SLM-ն ունի պտտվող ռադար, այս տարվա Միջազգային աէրոտիեզերական ցուցահանդեսում (ILA) Euronews-ին բացատրել է շտաբի սերժանտ Թոմասը։
Թոմասը, ով աշխատել է համակարգի սպասարկման ոլորտում և ծառայել է Բունդեսվերում 2020 թվականից, ասել է, որ IRIS-T SLM-ի 360 աստիճանի ռադարը թույլ է տալիս հայտնաբերել ցանկացած ուղղությունից մոտեցող թիրախները։
«Քանի որ մեկնարկային տարաները տեղադրված են ուղղահայաց, մենք կարող ենք նաև ապահովել օդային պաշտպանության ծածկույթ բոլոր ուղղություններով։ Կարևոր չէ՝ թիրախը մոտենում է առջևից, հետևից, ձախից, թե աջից», – ասել է Թոմասը։
IRIS-T SLM-ի մեկնարկային տարաները մեծ ուղղահայաց տարաներ են, որոնք պարունակում և արձակում են հրթիռները։ Ի տարբերություն դրա, Patriot համակարգի ռադարը և արձակման համակարգերը կողմնորոշված են հիմնական սպառնալիքի կանխատեսվող ուղղության վրա՝ ենթադրելով, որ մոտեցող թիրախները, ամենայն հավանականությամբ, կմոտենան այդ հատվածից։
IRIS-T SLM-ի ամբողջական մարտկոցը բաղկացած է ռադարային միավորից, հրամանատարական և վերահսկողական կենտրոնից և երեք արձակման համակարգերից։ Չնայած համակարգի բարդ հնարավորություններին, դրա շահագործումը համեմատաբար պարզ է, ըստ շտաբի սերժանտ Թոմասի։
«Գործնականում կա ընդամենը մի քանի կոճակ սեղմելու և մի քանի հաստատման հրահանգների կարիք։ Համակարգը ձեզ կուղեկցի կարգավորման գործընթացով, և դրա մեծ մասը տեղի է ունենում ավտոմատ կերպով», – ասաց նա։
Կարո՞ղ է IRIS-T SLM-ը դառնալ Եվրոպայի պատասխանը Patriot-ի պակասի համար։
Ռուսաստանի պատերազմը Ուկրաինայի դեմ և ԱՄՆ-Իսրայել վերջին հակամարտությունը Իրանի հետ զգալիորեն մեծացրել են Patriot հակաօդային պաշտպանության համակարգերի և հակահրթիռային հրթիռների պահանջարկը։ Հունիսի սկզբին The Guardian-ը հաղորդել էր Patriot հակահրթիռային համակարգերի համաշխարհային պակասի մասին՝ զգուշացնելով, որ պակասը արդեն իսկ խոցելիություններ է ստեղծել Ուկրաինայի հակաօդային պաշտպանության համակարգում։
Անցյալ շաբաթ Financial Times-ը հաղորդել էր, որ Patriot PAC-3 հակահրթիռային հրթիռների պահանջարկը կտրուկ աճել է Իրանի հետ հակամարտության հետևանքով, և որ արտադրող Lockheed Martin-ը ներկայումս չի կարողանում դաշնակիցներին տրամադրել հուսալի մատակարարման ժամկետներ։ Reuters-ի տվյալներով՝ և՛ Պենտագոնը, և՛ Սպիտակ տունը ճնշում են գործադրել պաշտպանական արդյունաբերության վրա՝ ավելացնելու արտադրությունը, քանի որ Ուկրաինային շարունակական աջակցությունը և Մերձավոր Արևելքում ռազմական գործողությունները աճող ճնշում են գործադրում առկա պաշարների վրա։
Քանի որ IRIS-T համակարգը արտադրվում է Գերմանիայում, հարց է առաջանում, թե արդյոք այն կարող է ծառայել որպես Patriot համակարգի այլընտրանք: Սակայն, շտաբի սերժանտ Թոմասը չի տեսնում Գերմանիայում արտադրված համակարգը որպես փոխարինող: «Այն ավելի լավը չէ՝ այն ծառայում է այլ նպատակի», – բացատրեց նա։
Patriot-ի հիմնական առավելությունները կայանում են նրա ավելի մեծ հեռահարության և բալիստիկ հրթիռները որսալու ունակության մեջ: Մինչդեռ IRIS-T SLM-ը կարող է խոցել թիրախներ մինչև 40 կիլոմետր հեռավորության վրա, Patriot համակարգը կարող է հասնել զգալիորեն ավելի հեռու՝ կախված օգտագործվող որսորդական հրթիռից:
Դրանց թվում են PAC-2 GEM-T-ն, որը հիմնականում նախատեսված է ինքնաթիռների և թևավոր հրթիռների դեմ պայքարելու համար, ինչպես նաև ավելի առաջադեմ PAC-3 և PAC-3 MSE որսորդական համակարգերը, որոնք օպտիմիզացված են բալիստիկ հրթիռային սպառնալիքներից պաշտպանվելու համար։
«Քանի որ Patriot-ները կարող են խոցել թիրախներ շատ ավելի մեծ հեռավորությունների վրա, բեկորների բնակեցված տարածքներ ընկնելու ռիսկը նույնպես ցածր է», – ավելացրեց Թոմասը։
Հակաօդային պաշտպանությունից այն կողմ. Գերմանիայի հեռահար բացը
Մինչ Գերմանիան մեծ ներդրումներ է կատարում իր զինված ուժերի վերազինման գործում, Բունդեսվերի զինանոցում բացակայում է մեկ կարևոր հնարավորություն՝ այսպես կոչված խորը հարվածի հնարավորությունները: Այս տերմինը վերաբերում է առաջնագծից հարյուրավոր կամ նույնիսկ հազարավոր կիլոմետրեր հեռու գտնվող բարձրարժեք ռազմական և ենթակառուցվածքային թիրախների դեմ ճշգրիտ հարվածներ հասցնելու ունակությանը։
Այս բացը լրացնելու համար նախկին կանցլեր Օլաֆ Շոլցը և այն ժամանակվա ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը համաձայնեցին, որ Միացյալ Նահանգները 2026 թվականից սկսած Գերմանիայում կտեղակայեն Tomahawk թևավոր հրթիռներ՝ որպես Ռուսաստանի նկատմամբ ՆԱՏՕ-ի զսպման դիրքորոշման մաս: Այնուամենայնիվ, վերջին հաղորդագրությունները ենթադրում են, որ տեղակայումը կարող է այլևս չշարունակվել։
Հունիսի սկզբին հրապարակված հաղորդագրությունների համաձայն, նախատեսված տեղակայումը, ըստ տեղեկությունների, հետաձգվել է: Politico-ն, հղում անելով եվրոպացի և ամերիկացի պաշտոնյաներին, հաղորդել է, որ Թրամփի վարչակազմի անդամները մտահոգված էին, որ Ռուսաստանը կարող է այդ քայլը համարել լարվածության սրացում և համապատասխանաբար արձագանքել: Գերմանիայի համար չեղարկումը կվերացնի իր զսպման և պաշտպանական կարողությունների նախատեսված բարելավման կարևոր տարրը։
Այս ֆոնին, գերմանական պաշտպանական արտադրանքի արտադրող Diehl Defence-ը հայտարարեց ուկրաինական Fire Point զենքի ընկերության հետ իր համագործակցության ընդլայնման մասին ILA ավիաշոուի ժամանակ Financial Times-ին տված հարցազրույցի ժամանակ։ Fire Point-ը արտադրում է Flamingo թևավոր հրթիռը, որը Ուկրաինայում մշակված հեռահար զենք է, որի գործողության շառավիղը կազմում է մինչև 3000 կիլոմետր։
Ըստ ուկրաինացի պաշտոնյաների, FP-5 Flamingo-ն արդեն օգտագործվել է Ռուսաստանի տարածքի խորքում գտնվող թիրախների դեմ հարվածներում։ Դրանց թվում էր Իժևսկ քաղաքում գտնվող ռազմական օբյեկտը, որը, ենթադրաբար, ռուսական ուժերին մատակարարում է անօդաչու թռչող սարքերի և հրթիռների բաղադրիչներ։
Գտնվելով Ուկրաինայի սահմանից մոտ 1300 կիլոմետր հեռավորության վրա՝ Իժևսկը պատերազմի սկզբից ի վեր ուկրաինական զենքի համակարգերի կողմից հասած ամենահեռավոր թիրախներից մեկն է։
Երկու ընկերություններն այժմ ուսումնասիրում են FP-5 Flamingo թևավոր հրթիռը Գերմանիայում արտադրելու հնարավորությունը։ Diehl Defence-ի գործադիր տնօրեն Հելմուտ Ռաուխը լավատեսություն է հայտնել գործընկերության վերաբերյալ, և հետագա քննարկումները, ինչպես սպասվում է, տեղի կունենան առաջիկա շաբաթներին։
Բաց մի թողեք
Գերմանիան և Լեհաստանը պատրաստվում են ընդլայնել իրենց պաշտպանական համագործակցությունը
Լուկաշենկոն ներողություն է խնդրում Զելենսկիից՝ նրան անվանելով «երիտասարդ և անփորձ»
Թրամփը ակնարկում է, որ ԱՄՆ-ն կարող է վերսկսել Ռուսաստանի նկատմամբ նավթային պատժամիջոցները