ԵՄ-ն կոչ է անում Ուկրաինային արագացնել բարեփոխումները և սահմանել անդամակցության ավելի զգույշ ուղի

Բրյուսելը Մոլդովայի համար մշակել է անդամակցության շատ ավելի հավակնոտ ճանապարհային քարտեզ, քան Ուկրաինայի համար։

ԲՐՅՈՒՍԵԼ — Փաստաթղթի համաձայն՝ Եվրոպական հանձնաժողովը պատրաստում է ավելի զգույշ ճանապարհային քարտեզ Ուկրաինայի ԵՄ անդամակցության բանակցությունների համար՝ սահմանելով 2027 թվականի առաջընթացի սահմանափակ նպատակներ՝ միաժամանակ խուսափելով անդամակցության ամսաթվի վերաբերյալ որևէ պարտավորությունից։

Բրյուսելը վաղուց է ձգտում Ուկրաինային ավելի մոտեցնել ԵՄ-ին՝ Ռուսաստանի պատերազմից հետո իր ապագան ապահովելու ավելի լայն ջանքերի շրջանակներում, ընդ որում՝ վերջնական անդամակցությունը դիտվում է որպես Կիևը եվրոպական ինստիտուտներում ամուր կապելու և ռուսական ագրեսիայի վերսկսումը դժվարացնելու միջոց։

Փաստաթղթում Բրյուսելը կոչ է անում Կիևին «անհապաղ և զգալիորեն արագացնել օրենքի գերակայության բարեփոխումների տեմպը»։ Ճանապարհային քարտեզում ասվում է, որ այս ոլորտում հիմնական պահանջների կատարումը 2027 թվականի առաջին կեսին անհրաժեշտ է, նախքան առանձին քաղաքականության ոլորտներում բանակցությունների նախնական ավարտը։

Փաստաթուղթը, որը Հանձնաժողովի՝ չորեքշաբթի օրը ներկայացվելիք ընդլայնման փաթեթի մի մասն է, առանձնացնում է քաղաքականության յոթ ոլորտ, որոնցում Ուկրաինան կարող է հաջորդ տարի նախնական ավարտին հասցնել բանակցությունները։ Այն ընդգծում է, թե որքան երկար ճանապարհ է դեռ մնացել Ուկրաինային՝ մինչև միությանն անդամակցելը, ինչպես նաև այն դժվարությունը, որը կապված է պատերազմի պայմաններում անհրաժեշտ բարեփոխումների իրականացման հետ։

Մոլդովայից տարանջատում

Փաստաթուղթը նաև մատնանշում է Ուկրաինայի և Մոլդովայի միջև աճող տարբերությունները. երկու երկրների անդամակցության հայտերը երկար ժամանակ զուգահեռաբար էին առաջ ընթանում։ Այժմ համարվում է, որ Մոլդովան ավելի արագ առաջընթաց գրանցելու հնարավորություն ունի, ինչը ենթադրում է, որ երկու երկրների անդամակցության գործընթացները փաստացի կտարանջատվեն։

Ըստ փաստաթղթի՝ մինչ Բրյուսելը Ուկրաինայի համար 2027 թվականին առաջընթաց է նախատեսում քաղաքականության յոթ ոլորտներում, Մոլդովան կարող է ավարտին հասցնել բանակցությունները ավելի քան 20 ոլորտում։

Ուկրաինան ԵՄ-ին անդամակցելու հայտ է ներկայացրել 2022 թվականի փետրվարի 28-ին՝ Ռուսաստանի կողմից լայնամասշտաբ ներխուժումը սկսելուց ընդամենը չորս օր անց։ Մոլդովան և Ուկրաինան 2022 թվականի հունիսին միասին ստացան թեկնածուի կարգավիճակ, իսկ 2024 թվականի հունիսին՝ նույն օրը, պաշտոնապես մեկնարկեցին անդամակցության շուրջ բանակցությունները։

Այդ ժամանակվանից ի վեր Կիևն ավարտել է իր օրենսդրության և ԵՄ կանոնների համապատասխանության մանրակրկիտ ուսումնասիրությունը, և բանակցությունները պաշտոնապես մեկնարկել են մի շարք հիմնական ոլորտներում։ Հոկտեմբերին Ուկրաինան և Մոլդովան սկսեցին բանակցություններ, որոնք վերաբերում են ԵՄ ներքին շուկային, մրցունակությանը և տնտեսական աճին։

Դեռ երկար ճանապարհ կա անցնելու

ԵՄ-ին միանալը պահանջում է շատ ավելին, քան պարզապես քաղաքական պարտավորություն։ Թեկնածու երկրները պետք է իրենց օրենքներն ու ինստիտուտները համապատասխանեցնեն ԵՄ չափանիշներին՝ 35 բանակցային ոլորտներում, որոնք Բրյուսելի տերմինաբանությամբ հայտնի են որպես գլուխներ։ Դրանք տատանվում են գյուղատնտեսությունից և սննդի անվտանգությունից մինչև մրցակցային կանոններ, դատական ​​անկախություն և արտաքին քաղաքականություն։

Հանձնաժողովի «ճանապարհային քարտեզը» նշում է միայն յոթ այնպիսի ոլորտներ, որոնցում Ուկրաինան կարող է պայմանականորեն ավարտել բանակցությունները 2027 թվականին։ Կրթությունն ու մշակույթը նախատեսված են տարվա առաջին կեսի համար, որին հաջորդում են մտավոր սեփականությունը, զբաղվածությունը և սոցիալական քաղաքականությունը, արդյունաբերական քաղաքականությունը, հետազոտությունները, արտաքին հարաբերությունները և արտաքին և անվտանգության քաղաքականությունը՝ երկրորդ կեսին։

Հանձնաժողովը ընդունում է, որ փոփոխությունները բարդ են և պահանջում են լայնածավալ խորհրդակցություններ, ժամանակ և ռեսուրսներ։ Ուկրաինային առաջընթաց գրանցելուն օգնելու համար Բրյուսելը ստեղծել է հատուկ աշխատանքային խումբ՝ ուկրաինական իշխանություններին լրացուցիչ աջակցություն ցուցաբերելու համար։

Դժվարությունները սրվում են պատերազմով, որը արտակարգ պահանջներ է ներկայացնում Ուկրաինայի կառավարության և խորհրդարանի համար, քանի որ նրանք ձգտում են ընդունել և իրականացնել ԵՄ անդամակցության համար անհրաժեշտ օրենսդրությունը։

Փաստաթղթում Հանձնաժողովը զգուշավորություն է ցուցաբերում՝ չնշելով Ուկրաինայի անդամակցության բանակցությունների ավարտի հստակ ժամկետ։ Նմանատիպ զգուշավոր մոտեցում է ցուցաբերվում նաև ԵՄ անդամակցության գործընթացում առաջատար դիրքերում գտնվող այլ երկրների, այդ թվում՝ Ալբանիայի և Մոլդովայի նկատմամբ։ Բացառություն է կազմում Չեռնոգորիան, որի դեպքում որպես անդամակցության պայմանագրի ստորագրման թիրախային ժամկետ նախատեսվում է 2027 թվականի հունիսը։

Ուկրաինայի համար նախատեսված «ճանապարհային քարտեզը» բնորոշվում է որպես «կենդանի փաստաթուղթ», որը կարող է թարմացվել բանակցությունների ընթացքին զուգընթաց։ Սա հնարավորություն է տալիս որոշակի ոլորտներում բանակցություններն ավարտել ավելի շուտ, եթե բարեփոխումներն ընթանան սպասվածից ավելի արագ տեմպերով։

Պատերազմի ստվերը

Այս անորոշությունը նաև արտացոլում է ավելի լայն մարտահրավերը՝ կապված այնպիսի երկրի անդամակցության հետ, որը դեռևս գտնվում է գոյաբանական պատերազմի մեջ։

ԵՄ կանոնները ուղղակիորեն չեն արգելում պատերազմող երկրի անդամակցությունը, սակայն Ուկրաինայի միանալը կառաջացնի բարդ հարցեր՝ կապված անվտանգության, տարածքների և այն պարտավորությունների հետ, որոնք ԵՄ անդամ երկրները ստիպված կլինեն ստանձնել միության՝ փոխադարձ օգնության դրույթների համաձայն։

Նույնիսկ խաղաղության հաստատումը ավտոմատ կերպով չի լուծի այդ հարցերը և չի վերացնի բարեփոխումներն ավարտին հասցնելու՝ Ուկրաինայի առջև դրված պահանջը։ Ավելին, առանձին ոլորտներում բանակցությունների ավարտից հետո էլ Կիևի առջև դեռ կմնան անդամակցությանը նախորդող այլ քայլեր, այդ թվում՝ անդամակցության պայմանագրի հաստատումն ու վավերացումը։

Հանձնաժողովը նաև նպատակ ունի, որ մինչև 2026 թվականի ավարտը մեկնարկեն Ուկրաինայի բանակցային գործընթացում դեռևս չբացված երկու խմբերի (կլաստերների) շուրջ քննարկումները։ Խոսքը 4-րդ խմբի մասին է, որն ընդգրկում է «կանաչ օրակարգը» և կայուն կապակցվածությունը, ինչպես նաև 5-րդ խմբի մասին, որը վերաբերում է ռեսուրսներին, գյուղատնտեսությանը և համախմբմանը (cohesion):

Փաստաթղթում նշվում է, որ Հանձնաժողովը համարում է, թե Ուկրաինան կատարել է անհրաժեշտ պայմանները, և կոչ է անում անդամակցության հարցերով խորհրդաժողովին՝ գործադրել բոլոր ջանքերը, որպեսզի մինչև տարեվերջ բացվեն դեռևս չբացված կլաստերները։

Դրանց բացումը Ուկրաինային հնարավորություն կտա առաջ մղել բանակցությունները մնացած ոլորտներում, թեև հետագա առաջընթացի տեմպը կախված կլինի բարեփոխումներից և անդամ երկրների կողմից ընդունվող համապատասխան որոշումներից։