Չեռնոգորիան և Ալբանիան ՆԱՏՕ-ի աջակցությունն են փնտրում ռուսական ապատեղեկատվության դեմ պայքարելու համար

Երբ երկու երկրներն էլ շտապում են անդամակցել ԵՄ-ին, նրանց պաշտպանության նախարարները զգուշացնում են, որ բախվում են ռուսական առցանց միջամտության աճող արշավների։

ՊՈԴԳՈՐԻՑԱ — Չեռնոգորիայի և Ալբանիայի պաշտպանության նախարարները ցանկանում են, որ ՆԱՏՕ-ն փորձագետներ ուղարկի՝ ռուսական ապատեղեկատվության աճող արշավների դեմ պայքարելու համար, քանի որ Մոսկվան ակտիվացնում է հիբրիդային հարձակումները ամբողջ Եվրոպայում։

Առանձին հարցազրույցներում Չեռնոգորիայի պաշտպանության նախարար Դրագան Կրապովիչը և նրա ալբանացի գործընկեր Էրմալ Նուֆին նշել են, որ դաշինքը պետք է մեծացնի իր աջակցությունը, քանի որ նրանք բախվում են սոցիալական ցանցերում արշավների, որոնք, նրանց խոսքով, նպատակ ունեն անկայունացնել Բալկանյան երկրները։

«Ռուսաստանը անընդհատ անցկացնում է… տեղեկատվական արշավներ, որոնք ուղղված են Չեռնոգորիայի և Արևմտյան Բալկանների այլ հասարակությունների խոցելիությանը», – ասել է Կրապովիչը։

Զանգը հնչում է կարևոր ժամանակահատվածում, քանի որ Պոդգորիցան աշխատում է ԵՄ-ին միանալու ուղղությամբ մինչև 2028 թվականը, իսկ Տիրանայում՝ տասնամյակի վերջում։ Չեռնոգորիան նաև խորհրդարանական ընտրություններ է անցկացնելու 2027 թվականի ամռանը, մինչդեռ Ալբանիան մայիսին տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններ կանցկացնի։ Երկու երկրների նախարարներն էլ հստակորեն նշում են, որ իրենց օգնություն է անհրաժեշտ առցանց ազդեցության գործողությունների դեմ պայքարում։

ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցները առաջին անգամ համաձայնեցին ստեղծել հիբրիդային արձագանքման թիմեր 2018 թվականին: ՆԱՏՕ-ի նախկին գլխավոր քարտուղարի օգնականը անվտանգության նոր մարտահրավերների հարցերով, Անտոնիո Միսիրոլին, ասել է, որ թիմը սովորաբար բաղկացած է անդամ կառավարությունների կողմից տրամադրված մոտ մեկ տասնյակ փորձագետներից: Նրանք օգնում են համակարգել արձագանքը, վերահսկել սպառնալիքները և ուղարկել քաղաքական աջակցության ազդանշան:

«Ակնհայտ է, որ մեր կարողությունները սարքավորումների, մարդկային կարողությունների, վարչական կարողությունների, [ռազմավարական հաղորդակցության] կարողությունների արդիականացման առումով զարգացած չեն», – ասել է Չեռնոգորիայի նախարարը:

Նուֆին ասել է, որ ՆԱՏՕ-ն պետք է «ավելի ակտիվ լինի առցանց չարամիտ գործողներին հակազդելու ուղիներ գտնելու, ՆԱՏՕ-ի երկրների ներսում արձանագրություններ սահմանելու և արձագանքման թիմեր ունենալու հարցում՝ կարիքավոր ցանկացած երկրի օգնելու համար»:

Սակայն այս բանավեճը քաղաքականապես լարվել է Ալբանիայում, որտեղ վարչապետ Էդի Ռաման մեղադրել է Ռուսաստանին և Իրանին մայիսից ի վեր երկրում ծավալվող կոռուպցիայի դեմ բողոքի ցույցերը հրահրելու համար:

Նուֆին ասել է, որ վերջին մեկ տարվա ընթացքում Տիրանան նկատել է սոցիալական ցանցերում արշավների աճ, որոնք «սրել են ատելություն և զայրույթ»: Նա հավելել է, որ կան «կազմակերպություններ, որոնք անուղղակիորեն կապված են Ռուսաստանի հետ: Մենք տեսել ենք նրանց փոխազդեցությունները առցանց»:

«ՆԱՏՕ-ն պետք է ավելի ուշադիր զբաղվի այս հարցով», – ասաց նա։

Սակայն հաղորդակցության հարցերով փորձագետ և Տիրանայում գործող SCiDEV վերլուծական կենտրոնի համահիմնադիր Բլերջանա Բինոն նշեց, որ թեև Ալբանիայում արձանագրվել են Ռուսաստանի հետ կապված սոցիալական մեդիա արշավներ այլ հարցերի շուրջ, Ռամայի պնդումը հաստատող որևէ ապացույց չկա։

«Մենք կառավարության այս քայլը դիտարկում ենք որպես քաղաքացիների՝ հիմնավորված հանրային դժգոհությունների լեգիտիմությունը խաթարելու փորձ», – ասաց նա։

Ե՛վ Ռուսաստանը, և՛ Իրանը հերքել են իրենց որևէ մասնակցությունը բողոքի շարժմանը։

Սակայն, ըստ հաղորդակցության փորձագետ Բինոյի, ռուսական ապատեղեկատվությունը դրսևորվել է սոցիալական մեդիա արշավների տեսքով, որոնք ուղղված են եղել ԵՄ-ին անդամակցությանն ու ՆԱՏՕ-ին, ինչպես նաև նպաստել են «մշակութային պատերազմների» հրահրմանը, այդ թվում՝ ԼԳԲՏՔ-ին առնչվող հարցերի շուրջ։ Նա հավելեց, որ տեղական լրատվամիջոցները տարածել և ուժեղացրել են այդ նարատիվներից մի քանիսը։

Արիզոնայի պետական ​​համալսարանի քաղաքագետ և արտաքին ազդեցության հարցերով փորձագետ Լյուբոմիր Ֆիլիպովիչի խոսքով՝ Մոնտենեգրոյում Մոսկվան իրականացնում է տեղեկատվական արշավներ՝ աջակցություն հավաքելու սերբամետ և ռուսամետ ընդդիմադիր կուսակցությունների համար, ինչպես նաև օգտագործում է իր ցանցերը՝ տեղական Սերբ ուղղափառ եկեղեցու միջոցով։

Անցյալ ամիս ոստիկանությունը ձերբակալեց Կրեմլամետ հայտնի ռազմական բլոգեր Միխայիլ Զվինչուկին՝ ռուսական ազդեցությունը տարածելու կասկածանքով։

Կրապովիչը նշեց, որ 2027 թվականին Մոնտենեգրոյում կայանալիք ընտրությունները կարող են ավելի շատ նման մարտահրավերներ բերել։ Նա նաև կոչ արեց ՆԱՏՕ-ի բարձրաստիճան պաշտոնյաներին ավելի հաճախ այցելել երկիր՝ նշելով, որ դա կվկայի դաշինքի համար Մոնտենեգրոյի կարևորության մասին։

«ՆԱՏՕ-ն և ԵՄ-ն պետք է շատ ավելի ակտիվ ներկայություն ունենան… թե՛ գործնական, թե՛ քաղաքական առումով», – ասաց նա։

ՆԱՏՕ-ի նկատմամբ հանրային աջակցությունը կտրուկ տարբերվում է երկու երկրների միջև։ Այս գարնանը անցկացված և ներկայացված ՆԱՏՕ-ի վերջին հարցման համաձայն, ալբանացիների 95%-ը կողմ է դաշինքում մնալուն, համեմատած չեռնոգորցի հարցվածների 52%-ի հետ, ինչը ՆԱՏՕ-ի ցանկացած անդամի մեջ ամենացածր ցուցանիշն է։

Նախկինում դաշինքը 2019 թվականին Չեռնոգորիա և 2021 թվականին Լիտվա էր ուղարկել հիբրիդային արձագանքման խմբեր։ Դաշինքը նաև խումբ էր ուղարկել Ալբանիա 2022 թվականին, այն բանից հետո, երբ իրանական կիբերհարձակումը կաթվածահար արեց կառավարության և քաղաքացիներին ուղղված թվային ծառայությունների կայքերը։

Երկու նախարարների կոչը ընդգծում է Եվրոպայում ռուսական դիվերսիայի և հիբրիդային պատերազմի շուրջ առկա լայնածավալ անհանգստությունը, որը, ըստ դաշինքի պաշտոնյաների, ուղղված է դաշինքի միասնության խաթարմանը և Ուկրաինայի գործընկերներին Կիևին ռազմական աջակցություն ուղարկելուց կանխելուն։

Չնայած խումբ ուղարկելը սովորաբար պահանջում է համաձայնություն ՆԱՏՕ-ի անդամների միջև, ՆԱՏՕ-ի երեք դիվանագետներ, որոնց անանունությունը թույլատրվել է ազատ խոսել, ասել են, որ դաշնակիցները բաց կլինեն քննարկելու այդ տարբերակը։ Սակայն նրանք զգուշացրել են, որ Ալբանիան չպետք է որևէ արձագանք օգտագործի ներքին քաղաքական պատճառներով։

Կազմակերպության անունից ելույթ ունեցող ՆԱՏՕ-ի պաշտոնյան ասել է, որ դաշինքը «կարող է լրացուցիչ աջակցություն տրամադրել, երբ դա պահանջվի»։ Պաշտոնյան հավելել է. «Դաշնակիցները ակտիվացրել են անկայունացնող գործողություններին նախապատրաստվելու, դրանց դեմ պայքարելու և դրանց դեմ պաշտպանվելու աշխատանքները, այդ թվում՝ բարելավելով իրենց կիբերպաշտպանությունը»։