26/10/2026

EU – Armenia

Եվրոպային սպառնում է ԱՄՆ-ի «վնասակար սննդի» ուղին. զգուշացնում է ամերիկացի փորձագետը

ԱՄՆ ծխախոտային ընկերությունները Եվրոպայում ձեռք են բերել սննդի ոլորտի 43 ձեռնարկություն:

Ամերիկացի փորձագետը զգուշացնում է, որ ԱՄՆ-ի փորձը պետք է որպես նախազգուշացում ծառայի Եվրոպայի համար՝ կապված խիստ վերամշակված սննդամթերքի (ultra-processed foods՝ UPF) սպառման հետ, հատկապես երբ Եվրամիությունում աճում են գիրության ցուցանիշները։

«Ես չէի ցանկանա, որ Եվրոպան անցնի այն ամենի միջով, ինչի միջով մենք ենք անցել և շարունակում ենք անցնել՝ կապված մեր սննդային միջավայրի հետ», — նշել է Կալիֆոռնիայի համալսարանի (Սան Ֆրանցիսկո) սննդային համակարգերի և հանրային առողջապահության գծով մասնագետ Լաուրա Շմիդտը։ Նա ելույթ է ունեցել Բրյուսելում՝ «EuroHealthNet»-ի (հանրային առողջապահական կազմակերպությունների ցանց) կողմից կազմակերպված միջոցառման ժամանակ։

Նրա խոսքով՝ ԱՄՆ-ում 1980-ականներից ի վեր գիրության աճող ցուցանիշները չեն կարող բացատրվել գենետիկայով կամ անհատական ​​վարքագծի փոփոխություններով (օրինակ՝ ֆիզիկական ակտիվության մակարդակով)․ դրանք ավելի շուտ արտացոլում են խիստ վերամշակված սննդամթերքի (UPF) հասանելիության աճը։

Ըստ ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության՝ նման մթերքները սովորաբար պատրաստվում են արդյունաբերական գործընթացների միջոցով (օրինակ՝ էքստրուզիա, ձևավորում, նախնական տապակում)՝ դրանք դարձնելով չափազանց գրավիչ համային առումով։

Դրանք հաճախ պարունակում են շաքարի, յուղերի, ճարպերի, աղի և տարբեր հավելումների համադրություններ։

Եվրոպան գիրանում է

Ընդհանուր սննդակարգում խիստ վերամշակված սննդամթերքից և ըմպելիքներից ստացվող կալորիաների մասնաբաժինը՝ ըստ եվրոպական երկրների։

«Սա միայն ԱՄՆ-ի խնդիրը չէ։ ԱՄՆ-ն առաջիններից էր, որ սկսեց լայնորեն սպառել նման մթերքներ, ուստի այս փորձը կարևոր դասեր է պարունակում այլ երկրների համար՝ կանխարգելման տեսանկյունից», — հավելել է Շմիդտը։

Հարկումը՝ որպես գործիք

Շմիդտը նշել է, որ ծխախոտային արդյունաբերության նկատմամբ կիրառվող բարձր հարկերը կարող են արդյունավետ լինել նաև խիստ վերամշակված Ճարպակալումը Միությունում
Մեծահասակների շրջանում ճարպակալման մասնաբաժինը (BMI >= 30), ըստ ԵՄ երկրների, 1980-2023 թվականներին։

Մի շարք եվրոպական երկրներ, ինչպիսին է Ֆրանսիան, նույնպես ուսումնասիրում են որոշ UPF-ների, ինչպիսիք են շաքարային ըմպելիքները, վրա ազգային հարկեր սահմանելու հնարավորությունը։

Հունգարիան 2011 թվականին ներդրեց այսպես կոչված «չիպսերի հարկ», չնայած դրա արդյունավետությունը վիճելի է։ Գերմանիան հաստատեց շաքարային ըմպելիքների վրա հարկ, որը, ինչպես սպասվում է, ուժի մեջ կմտնի 2027 թվականի հուլիսին։

Մինչ Բրյուսելը ձգտում է եկամուտներ ստանալ ԵՄ հաջորդ երկարաժամկետ բյուջեի համար, ԵՄ հանձնակատար Վոպկե Հոեկստրան, որի պորտֆելը ներառում է հարկումը, նույնպես առաջարկել է շաքարի կամ աղի վրա հարկ՝ որպես ֆինանսավորման հնարավոր աղբյուր։

Ծխախոտային արդյունաբերության դերը

Շմիդտը նաև ընդգծեց սննդի և ծխախոտային արդյունաբերությունների միջև կապերը։

«1963-ից 2007 թվականներին ծխախոտային արդյունաբերությունը տիրապետում էր Հյուսիսային Ամերիկայի ամենամեծ սննդի ընկերություններին՝ մեր ճարպակալման համաճարակի սկսվելուց անմիջապես առաջ», – ասաց նա։

Նա մատնանշեց նմանատիպ համեմունքների և հավելումների օգտագործումը երկու ոլորտներում՝ մեջբերելով արհեստական քաղցրացուցիչ սախարինը, որն օգտագործվում է ծխախոտի ծայրերի վրա՝ ծխողներին պահելուն նպաստելու համար։

Շմիդտը և այլ հետազոտողներ աշխատում են մի նախագծի վրա, որն ուսումնասիրում է ծխախոտային բիզնեսի կողմից ձեռք բերված սննդի ընկերությունների համաշխարհային ազդեցությունը և դրանց հնարավոր դերը։

Այս տարվա սկզբին հրապարակված մի ուսումնասիրություն պարզել է, որ ԱՄՆ ծխախոտային ընկերությունները, հիմնականում 1990-ականներին, ձեռք են բերել սննդի արտադրության 43 ընկերություն եվրոպական 25 երկրներում։

Հետազոտողները նշել են, որ «սննդի արդյունաբերության մեջ մուտք գործելը ծխախոտային ընկերություններին հնարավորություն տվեց ծխախոտային բիզնեսում ձեռք բերված գիտելիքները, հմտություններն ու ռազմավարությունները կիրառել գործունեության մեկ այլ ոլորտում՝ գերվերամշակված սննդամթերքի և ըմպելիքների արտադրության մեջ», այդ թվում՝ կիրառելով ագրեսիվ մարքեթինգային մարտավարություններ։