Դատարանի՝ ազգայնականների հետ կապ ունեցող ղեկավարությանը հեռացնելու փորձը հանգեցրեց «պետական հեղաշրջման» մեղադրանքների, ինչպես նաև ցուցարարների և ոստիկանության միջև բախումների՝ Վարշավայում։
Ուրբաթ երեկոյան Լեհաստանի Սահմանադրական դատարանում իրավիճակը լարվեց. դատավորները, որոնց արգելված էր գործեր քննել, փորձեցին հեռացնել հաստատության՝ ազգայնականների հետ կապ ունեցող ղեկավարությանը։ Սա հանգեցրեց «պետական հեղաշրջման» մեղադրանքների և լարված բողոքի ակցիաների։
Դատարանի դատավոր Աննա Կորվին-Պիոտրովսկան կարգադրեց մեկ ամսով կասեցնել դատարանի նախագահ Բոգդան Շվենչկովսկու և նրա տեղակալի լիազորությունները՝ հայտարարելով, որ ինքն է ստանձնում ղեկավարումը։ Շվենչկովսկին չճանաչեց նրա լիազորությունները՝ տեղի ունեցողը որակելով որպես «պետական հեղաշրջում», իսկ նրա տեղակալին թույլ չտվեցին մուտք գործել շենք։
Այս առճակատումը նշանավորում է վարչապետ Դոնալդ Տուսկի պայքարի սրումը՝ ուղղված նախկին իշխող՝ ազգայնական «Օրենք և արդարություն» (PiS) կուսակցության կողմից իրականացված դատական բարեփոխումների չեղարկմանը։ Իշխանության ղեկին գտնվելու ութ տարիների ընթացքում PiS-ը Սահմանադրական դատարանը համալրել էր իր նշանակած անձանցով (այդ թվում՝ Շվենչկովսկիով և նրա տեղակալով)՝ դարձնելով այն Լեհաստանի և Բրյուսելի միջև՝ օրենքի գերակայության շուրջ ծավալված հակամարտության կիզակետը։
Դատարանի շենքի մոտ ցուցարարները բախվեցին ոստիկանության հետ։ Ոստիկանության տվյալներով՝ ցուցարարները առարկաներ են նետել իրավապահների ուղղությամբ, իսկ երեք հոգի ձերբակալվել են դատարանի ցանկապատը հաղթահարելուց հետո։ Ոստիկանությունը հայտնեց, որ ուժեր է կենտրոնացրել անվտանգությունն ապահովելու նպատակով՝ դատավորներին և աշխատակազմին ուղղված սպառնալիքների մասին նախազգուշացումներից հետո, սակայն շենքի ներս չի մտել։
«Օրենք և արդարություն» (PiS) կուսակցության առաջնորդ Յարոսլավ Կաչինսկին մասնակցեց բողոքի ակցիային և փորձեց ուժով մուտք գործել դատարանի շենք։ Նա Տուսկին մեղադրեց դատարանի դեմ «պետական հեղաշրջում» կազմակերպելու և Լեհաստանը «ոստիկանական պետության» վերածելու մեջ՝ պահանջելով նախագահի միջամտությունը։
Նախագահ Կարոլ Նավրոցկին՝ «Օրենք և արդարություն» (PiS) կուսակցության դաշնակիցն ու Տուսկի մրցակիցը, ընդհատեց իր պաշտոնական այցը Սենեգալ՝ հայտարարելով. «Նման պահին նախագահը պետք է լինի Լեհաստանում»։
Տուսկը վճռական էր տրամադրված։ «Օրենքի գերակայության վերականգնումը մեր պարտականությունն է, — գրեց նա X սոցիալական ցանցում։ — PiS-ի տարիների անօրինականությունից հետո սա դժվարին, երբեմն նույնիսկ ցավոտ գործընթաց է, որը պահանջում է վճռական գործողություններ։ Այլ ճանապարհ չկա»։
Այս ատյանը, որն իրավասու է չեղարկել օրենսդրական ակտերը, PiS-ի իշխանության օրոք նպաստեց աբորտների գրեթե լիակատար արգելքի սահմանմանը և վիճարկեց ԵՄ իրավունքի գերակայությունը։ Անցյալ տարվա դեկտեմբերին ԵՄ բարձրագույն դատարանը վճռեց, որ այն չի համապատասխանում դատական անկախության եվրոպական չափանիշներին։
Սակայն դատարանի կազմը փոխելու փորձերը դիմադրության հանդիպեցին։ Նավրոցկին հրաժարվեց երդմնակալության արարողություն անցկացնել Տուսկի խորհրդարանական մեծամասնության կողմից ընտրված հինգ դատավորների համար։ Վերջիններս երդում տվեցին խորհրդարանում, սակայն Շվիեչկովսկին արգելեց նրանց քննել գործերը։
Արդարադատության նախարար Վալդեմար Ժուրեկը ստեղծված իրավիճակի համար մեղադրեց Շվիեչկովսկուն՝ պնդելով, որ վերջինս հաստատությունը վերածել է իր «սեփական կալվածքի» և խոչընդոտում է նորընտիր դատավորներին կատարել իրենց աշխատանքը։
«Եվ ահա, դատավորներն իրենց խոսքն ասացին», — նշեց Ժուրեկը։
Ժուրեկը, ով նաև զբաղեցնում է Լեհաստանի գլխավոր դատախազի պաշտոնը, հայտնեց, որ Շվիեչկովսկու և նրա տեղակալի անձեռնմխելիությունը վերացնելու վերաբերյալ հինգ միջնորդություն է ներկայացրել՝ հիմնվելով գործի նյութերի 50 հատորի վրա։ Նա պաշտպանեց Կորվին-Պյոտրովսկայայի քայլը՝ որակելով այն որպես օրինական կարգով նշանակված դատավորի որոշում, և պնդեց, որ կառավարությունը դրա հետ որևէ կապ չունի։
Բաց մի թողեք
Լեհաստանում «պետական հեղաշրջում» է սկսվել
Լատվիան և Նիդերլանդները կհյուրընկալեն անօդաչու թռչող սարքերի (ԱԹՍ) տեխնոլոգիաների նոր եվրոպական կենտրոններ
Քարնին ասում է, որ առևտրային համաձայնագրի համար կարող է սպասել, մինչև Թրամփի պաշտոնավարումն ավարտվի