ԱՄՆ Կոնգրեսը մեկուկես տարի ձգված քննարկումներից հետո Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների նոր փաթեթը հասցրեց Դոնալդ Թրամփի սեղանին։ Ներկայացուցիչների պալատը սեպտեմբերի 16-ին օրինագիծն ընդունեց 262 կողմ, 159 դեմ հարաբերակցությամբ։
Օգոստոսին Սենատն այն հաստատել էր 86 կողմ, 11 դեմ ձայներով։ Սպիտակ տունը դեռ հուլիսին պաշտոնապես աջակցել էր նախագծին և հայտարարել, որ նախագահի խորհրդականները խորհուրդ կտան ստորագրել այն։
Օրինագիծը կրում է հուլիսին մահացած հանրապետական սենատոր Լինդսի Գրեհեմի անունը։ Նա ավելի քան մեկ տարի աշխատել էր դրա շուրջ։ Վերջնական տարբերակը պատժամիջոցներ է նախատեսում ռուս պաշտոնյաների, ֆինանսական հաստատությունների, Ռուսաստանի պատժամիջոցները շրջանցելուն աջակցող օտարերկրյա անձանց և ռուսական «ստվերային նավատորմի» նկատմամբ։
Սակայն այս օրենքի քաղաքական կշիռը դրանից շատ ավելի հեռու է գնում։ Կոնգրեսը նախագահի ձեռքում նոր գործիք է դնում Ռուսաստանի էներգետիկ առևտրի դեմ։ Օրենքը թույլ է տալիս մինչև 100 տոկոս մաքսատուրք սահմանել այն երկրների ապրանքների նկատմամբ, որոնք ռուսական նավթի կամ բնական գազի հինգ խոշորագույն գնորդների շարքում են, ինչպես նաև ռուսական նավթի նկատմամբ գործող սահմանափակումների շրջանցմանը առավել ակտիվորեն նպաստող երկրների նկատմամբ։ Ռուսաստանի տարածքից ԱՄՆ ներմուծվող ապրանքների համար առանձին դրույթով նախատեսվում է մինչև 500 տոկոս մաքսատուրքի հնարավորություն։
Այսպիսով Վաշինգտոնը պատժամիջոցների շառավիղը տարածում է Ռուսաստանի առևտրային գործընկերների վրա։ Ըստ օրինագծի՝ ռուսական նավթի վաճառքից ստացվող եկամուտը շարունակում է ֆինանսավորել Ռուսաստանի պետական բյուջեն։ Այդ նավթի խոշոր գնորդը հիմա ստիպված է իր հաշվարկներում հաշվի առնել նաև ամերիկյան շուկայի հասանելիությունը։ Չինաստանն ու Հնդկաստանը այս քննարկման կենտրոնում են՝ որպես ռուսական վառելիքի խոշոր գնորդներ։
Սա պատժամիջոցների աշխարհագրության ընդլայնում է։ Ռուսաստանի հետ տնտեսական կապն արդեն կարող է ծախս առաջացնել երրորդ երկրի համար՝ հենց Միացյալ Նահանգների հետ նրա առևտրում։ Ամերիկյան պատժամիջոցների պատմության մեջ մեխանիզմը ծանոթ է։ Իրանի նկատմամբ տարիներ շարունակ կիրառված երկրորդային պատժամիջոցները նույնպես գործել են երրորդ երկրների բանկերի, ընկերությունների և առևտրային գործընկերների հաշվարկների վրա։ Նոր օրինագիծը նույնիսկ նույն փաթեթում հինգ տարով երկարացնում է 1996 թվականի Իրանի պատժամիջոցների մասին օրենքը։
Ժամանակակից պատժամիջոցը օղակ է։ Այն սահմանափակում է թիրախավորված պետության ընտրությունը և փոխում նրա գործընկերների տնտեսական հաշվարկները։ Սակայն այս օրինագծի ամենազգայուն մասը նախագահի ստացած լայն մաքսային լիազորությունն է։ Դոնալդ Թրամփը կարող է որոշել կիրառվող սակագնի չափը՝ մինչև 100 տոկոս, իսկ վարչակազմը նաև լայն հնարավորություն է ստանում բացառություններ սահմանելու և խաղաղության համաձայնագրից հետո որոշ պատժամիջոցներ դադարեցնելու համար։ Սպիտակ տունը հենց այդ ճկունությունը ներկայացրել է որպես նախագահի բանակցային դիրքն ուժեղացնող գործիք։
Այս կետն էլ ձևավորեց Կոնգրեսում անսովոր բաժանումը։ Ներկայացուցիչների պալատի դեմոկրատ առաջնորդ Հաքիմ Ջեֆրիսը դեմ քվեարկեց։ Նրա հիմնական առարկությունը նախագահի մաքսային նոր լիազորություններն էին և օրենքում առկա բացառությունների հնարավորությունը։ Ջեֆրիսի գնահատմամբ՝ այդ կառուցվածքը կարող է վարչակազմին չափազանց մեծ ազատություն տալ կիրառման հարցում։ 58 դեմոկրատներ, այնուամենայնիվ, միացան հանրապետականների մեծամասնությանը և աջակցեցին նախագծին, իսկ յոթ հանրապետականներ քվեարկեցին դեմ։
Այս բաժանումը շատ բան է ասում օրինագծի բնույթի մասին։ Ռուսաստանի նկատմամբ պատժամիջոցների հարցը խառնվել է Միացյալ Նահանգներում նախագահի մաքսային իշխանության շուրջ ավելի լայն վեճին։ Օրենքի կողմնակիցների փաստարկը կապված է ռուսական էներգետիկ եկամուտների կրճատման և Մոսկվայի նկատմամբ բանակցային ճնշման ուժեղացման հետ։ Սենատոր Ռիչարդ Բլումենթալը և այլ հեղինակներ այդ մեխանիզմը կապում են պատերազմի դադարեցման բանակցությունների հետ։ Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկին ակտիվորեն աջակցել է նախաձեռնությանը։
Քննադատների մտահոգությունը մաքսատուրքերի հնարավոր տնտեսական տարածումն է։ Նրանց գնահատմամբ՝ լայն կիրառման դեպքում այդ գործիքը կարող է հասնել նաև Միացյալ Նահանգների գործընկեր երկրներին և ազդեցություն ունենալ ամերիկյան ներմուծողների ու սպառողների վրա։
Հետևաբար Կոնգրեսի քվեարկությունը վերջնական պատասխանը դեռ չի տալիս։ Իրական տնտեսական ազդեցության ծավալը կախված է նախագահի որոշումներից, մաքսատուրքերի չափերից, բացառություններից և դրանց կիրառման աշխարհագրությունից։
Բայց մեկ փոփոխություն արդեն արձանագրված է։ Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի պատերազմի ֆինանսավորման շուրջ ամերիկյան քաղաքականությունը մտնում է նոր փուլ։ Ռուսական նավթ գնող խոշոր տնտեսությունները այժմ կարող են հայտնվել նույն պատժամիջոցային հաշվարկի ներսում։ Վաշինգտոնը իր շուկայի հասանելիությունը դարձնում է այդ քաղաքականության հիմնական գործիքներից մեկը։
Այդ պատճառով նոր օրենքի իրական հասցեատերերի շրջանակը Մոսկվայով չի սահմանափակվում։ Այն հասնում է այն մայրաքաղաքներին, որոնց համար ռուսական էներգիայի գինն այսուհետ կարող է ունենալ նաև ամերիկյան հավելավճար։
Բաց մի թողեք
Ճանապարհը խաղաղություն չի ստեղծում ինքն իրեն
Այլևս ապառիկով փոշեկուլ ու հեռուստացույց ձեռք չեք բերում, այլ ավելացնում եք ձեր գույքը․ Գառնիկ Դանիելյան
Բա որ քո հետից գոռան «նարկոշ» կամ «բառիգ» Արթուր