Գերմանիայի կանցլերի ներքին քաղաքական հակառակորդները ոգևորված են նրա քաղաքական դիրքերի թուլացմամբ, սակայն Բրյուսելում այլ տրամադրություններ են տիրում։
ԵՄ-ն այլևս չի կարող անտեսել Ֆրիդրիխ Մերցի խնդրահարույց վիճակը։ Ընտրություններում կրած մի շարք նվաստացուցիչ պարտություններից հետո (որոնց ընթացքում ծայրահեղ աջերը պատմական հաջողություններ են գրանցել), ինչպես նաև սոցիալական խնամքի քաղաքականության շուրջ սեփական կոալիցիայի հետ ունեցած ներքին տարաձայնությունների ֆոնին, ԵՄ գործընկերները սկսել են դիտարկել այն հավանականությունը, որ գերմանացի կանցլերը կարող է պաշտոնանկ արվել կամ առնվազն շեղվել իր հիմնական գործառույթներից առաջիկա վճռորոշ ամիսներին։ Այս մասին հայտնել են հինգ դիվանագետներ և պաշտոնյաներ, որոնք ցանկացել են անանուն մնալ՝ զգայուն թեմայի շուրջ քննարկումներ վարելու պատճառով։
Քննարկումներին տեղյակ երկու անձանց փոխանցմամբ՝ եվրոպական երկու կառավարություններ նույնիսկ ներքին խորհրդակցություններ են անցկացրել՝ վերլուծելու համար, թե ինչ հետևանքներ կունենա Մերցի կանցլերության ավարտը ԵՄ քաղաքականության մշակման գործընթացի վրա։
Սա այնպիսի հարց չէ, որին նրանք թեթևամտորեն են մոտենում։ Մերցը գլխավորում է ԵՄ խոշորագույն տնտեսությունը և հանդիսանում է այն հարուստ երկրների գլխավոր բանակցողը, որոնք ձգտում են սահմանափակել ծախսերը ԵՄ-ի՝ 2 տրիլիոն եվրո կազմող յոթնամյա բյուջեի նախագծում։ Նա նաև առանցքային դերակատար է ծանր արդյունաբերությունը փրկելուն ուղղված ԵՄ ջանքերում։
«Գերմանիայի կանցլերի շուրջ ծավալվող ցանկացած բանավեճ թուլացնում է Գերմանիայի դերը ԵՄ-ում և աշխարհում», – նշել է Բունդեսթագի անդամ և Մերցի ղեկավարած ՔԴՄ (CDU) կուսակցության պաշտոնյա Վիլհելմ Գեբհարդը։
Մինչ Ֆրանսիան բախվում է ծայրահեղ աջերի ազդեցության աճին և հաջորդ տարի սպասվող նախագահական ընտրություններին, որոնք կարող են իշխանությունը հանձնել եվրոսկեպտիկ Մարին Լը Պենին, Բրյուսելում քչերն են ցանկանում տեսնել, թե ինչպես է Գերմանիան՝ ԵՄ-ի մյուս խոշոր դերակատարը, կենտրոնանում ներքին խնդիրների վրա կամ խաթարում կարևոր բանակցությունները։
Իրավիճակի վերաբերյալ պաշտոնյաների և դիվանագետների կողմից իրականացվող այս նախապատրաստական աշխատանքները հաջորդում են Բեռլինից ստացվող հակասական ազդանշաններին, որոնք վերաբերում են ԵՄ քաղաքականությանը, այդ թվում՝ ավտոմեքենաների արտանետումների և երեխաների համար սոցիալական ցանցերի արգելքի նախագծին։ Նույնիսկ եթե Մերցը պահպանի պաշտոնը, քաղաքական անկայունությունն արդեն իսկ բարդացնում է Բեռլինի աշխատանքը ԵՄ-ի ամենակարևոր օրակարգային հարցերի շուրջ։
Բրյուսելի համար ամենավատ սցենարը կլիներ առանց ղեկավարի մնացած կամ ծայրահեղ աջ կառավարություն ունեցող Գերմանիան։ Սակայն կարճաժամկետ հեռանկարում դա գործնականում անհնար է համարվում, քանի որ հիմնական քաղաքական ուժերից ոչ մեկը չի ձգտում նոր ընտրությունների, մինչդեռ հարցումներում առաջատար է ծայրահեղ աջ «Այլընտրանք Գերմանիայի համար» (AfD) կուսակցությունը։
«Կոալիցիոն բոլոր գործընկերները գիտակցում են, որ արտահերթ ընտրությունների դեպքում շատ բան կկորցնեն», — նշել է ընդդիմադիր «Կանաչների» կուսակցությունից Եվրախորհրդարանի պատգամավոր Հաննա Նոյմանը, ով անդամակցում է Եվրախորհրդարանի անվտանգության և արտաքին գործերի հանձնաժողովներին։ — «Ուստի ակնկալում եմ, որ նրանք կպահպանեն միասնությունը և կշարունակեն աշխատել՝ հաղթահարելով դժվարությունները»։
Թեև Մերցը կարող է ստիպված լինել հրաժարական տալ՝ իր նկատմամբ հանրային աջակցության նվազման պատճառով, նրան անմիջապես կփոխարինի իրավահաջորդը՝ կա՛մ կենտրոնամետ-աջ CDU կուսակցությունից, կա՛մ կոալիցիոն գործընկեր կենտրոնամետ-ձախ SPD-ից։ Դա Բրյուսելին վստահություն կներշնչի, որ «ղեկավարումը միշտ ապահովված կլինի», — նշել է դիվանագետներից մեկը։
Հաղթանակի որոնումներում
Նրան ճանաչողները պնդում են, որ Մերցը չի շեղվի ԵՄ-ի հետ կապված հարցերից։
«Այլ քաղաքական գործիչներ կարող էին ասել՝ «լավ, ես ավելի քիչ կկենտրոնանամ ԵՄ քաղաքականության վրա»։ Նրա դեպքում ամեն ինչ հակառակն է. սա լրացուցիչ խթան է՝ Եվրոպայում առաջնորդություն դրսևորելու համար», — նշել է կանցլերի մտածելակերպին քաջատեղյակ մի անձնավորություն։
Կարճաժամկետ հեռանկարում ներքին քաղաքական դաշտում Մերցի թուլությունը կարող է բարդացնել ԵՄ-ի հաջորդ յոթնամյա բյուջեի շուրջ փոխզիջման հասնելու գործընթացը՝ ստիպելով նրան հաղթանակ ապահովելու նպատակով ավելի կոշտացնել Բեռլինի դիրքորոշումը. այս մասին զգուշացրել են ևս երկու դիվանագետներ։
Որպես ԵՄ բյուջեի կրճատման կողմնակից երկրների առաջատար ձայն (որի շուրջ առաջնորդները հույս ունեն համաձայնության գալ մինչև տարեվերջ)՝ Մերցը կոչ է արել կրճատումներ իրականացնել «հարյուրավոր միլիարդավոր եվրոների» չափով։ Գերմանիան, Շվեդիան, Ֆինլանդիան, Դանիան, Ավստրիան և Նիդերլանդները պնդում են ընդհանուր կրճատումների անհրաժեշտությունը, մինչդեռ միջոցներ ստացող երկրները, ինչպիսիք են Լեհաստանն ու Ռումինիան, ցանկանում են պաշտպանել իրենց բաժինը։
Ոչ ոք, ով կարող է փոխարինել նրան կանցլերի պաշտոնում, «ի վիճակի չի լինի ավելի ճկուն գտնվել, քան Մերցն է», — ասել է դիվանագետներից մեկը, սակայն «ռիսկն այն է, որ նա ստիպված կլինի Բրյուսելում դրսևորել իր պատկերացրած առաջնորդությունը՝ հուսալով, որ դա կամրապնդի իր դիրքերը Գերմանիայում»։
Մեկ այլ երկրի դիվանագետ նշել է. «Ներքին քաղաքականության մեջ նա թույլ դիրքերում է (ինչը նշանակում է, որ նա չի կարող փոխզիջումների գնալ)», ուստի նրան անհրաժեշտ է հաղթանակ արձանագրել՝ հնարավորինս կրճատելով բյուջեն։
Սակայն Մերցի դաշնակիցները պնդում են, որ միջազգային ասպարեզում նրա մղած պայքարն իմաստ ունի միայն այն դեպքում, եթե կոալիցիոն գործընկերները նույնպես աջակցեն նրան՝ կուլիսների հետևում։
«Ուժը գալիս է ոչ միայն Բրյուսելում ցուցադրական ելույթներից, այլև, առաջին հերթին, կայունությունից, վստահելիությունից և երկրի ներսում որոշումներ կյանքի կոչելու կարողությունից։ Հենց սա էլ պակասում է ներկայումս», — ասել է Բունդեսթագում ՔԴՄ-ի (CDU) պատգամավոր Ֆաբիան Գրամլինգը։ — «Եվրոպայում Գերմանիայի ազդեցությունը կախված է նաև նրանից, թե որքան միասնական և գործունակ է դաշնային կառավարությունը երկրի ներսում»։
Ներքին պայքար և անվճռականություն
Քրիստոնեա-դեմոկրատական միության և սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության միջև լարված հարաբերություններն արդեն իսկ խաթարել են Բեռլինի դիրքորոշումը կարևորագույն ազգային կարևորության հարցերի վերաբերյալ։
2025 թվականի ընթացքում, երբ Բրյուսելը վերանայում էր այրման շարժիչով մեքենաների փուլային դուրսբերման պլանը, Գերմանիայի ազդեցիկ ավտոմոբիլային ոլորտի բուռն լոբբինգի ֆոնին, գերմանացի պաշտոնյաներն ու դիվանագետները չէին կարողանում հստակ դիրքորոշում արտահայտել. կենտրոնամետ աջ նախարարները ցանկանում էին հրաժարվել կանաչ քաղաքականությունից, իսկ նրանց կենտրոնամետ ձախ գործընկերները պնդում էին այն պահպանելու վրա։
Ի վերջո, Բրյուսելում Մերցի գերմանացի պահպանողական գործընկերները՝ Հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը և Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության ղեկավար Մանֆրեդ Վեբերը, միջամտեցին՝ վերջին պահին մերժելով առաջարկը։
Մեկ այլ կարևոր քաղաքականության ոլորտ, որտեղ կոալիցիան դժվարանում էր համաձայնության գալ, այն էր, թե արդյոք երեխաներին պետք է արգելվի մուտք գործել սոցիալական ցանցեր, որը ֆոն դեր Լեյենի կողմից ներկայացված ԵՄ-ի համար կարևորագույն առաջարկ էր։ Մինչ Մերցը տարվա սկզբին անձամբ էր աջակցում այդ գաղափարին, նա և իր քաղաքական դաշնակիցները ավելի քան վեց ամիս պայքարել են որոշակի տարիքային սահմանաչափի հասնելու համար, որը լոբբինգի համար կօգտագործվի, երբ ֆոն դեր Լեյենը խորհրդակցում է գործընկերների հետ, ըստ բանակցություններին մասնակցող պաշտոնյաների և դիվանագետների։
Նույնիսկ վերջին ճգնաժամից առաջ Մերցի ներքին խնդիրները ամենաբարձր մակարդակով թափանցում էին Բրյուսել։ Անցյալ տարի նա զարմացրեց ԵՄ գործընկեր առաջնորդներին՝ պահանջելով, որ աշխարհաքաղաքականության և այլ քաղաքականության հարցերին անդրադառնալու համար նախատեսված գագաթնաժողովը, փոխարենը, կենտրոնանա եվրոպական ծանր արդյունաբերությունը ԱՄՆ-ի և Չինաստանի հետ մրցակցությունից փրկելու վրա։
EY-ի վերլուծության համաձայն՝ անցյալ տարի Գերմանիան կորցրել է արդյունաբերության ոլորտում շուրջ 124 100 աշխատատեղ. կառավարությունն անհանգստացած է, որ ապաարդյունաբերականացումը նպաստում է Մերցի՝ ծայրահեղ աջ և ծայրահեղ ձախ քաղաքական ուժերի ներկայացուցիչ մրցակիցների հանդեպ աջակցության աճին։ Այլ մայրաքաղաքներում ևս կիսում են նրա մտահոգությունները, սակայն Մերցը պնդում է, որ արդյունաբերության հարցը պետք է առաջնային տեղ զբաղեցնի ապագա գագաթնաժողովների օրակարգում։
Սակայն նույնիսկ կանցլերի ղեկավարած ՔԴՄ-ի (CDU) ներսում նրան չի հաջողվել համաձայնության գալ այն հարցի շուրջ, թե ինչ քայլեր պետք է ձեռնարկել։ Մինչ Եվրահանձնաժողովը ծրագրում է պայքարել չինական առևտրային անարդար պրակտիկաների դեմ, Մերցի կուսակցական գործընկեր և արտաքին գործերի նախարար Կատարինա Ռայխեն ավելի զգուշավոր դիրքորոշում է որդեգրում Պեկինի հետ հարաբերությունների, ինչպես նաև Չինաստանի հետ առևտուր իրականացնող գերմանական արդյունաբերական հսկաների՝ Volkswagen-ի և BASF-ի հարցում։
Հինգշաբթի օրը՝ Գերմանիայի վերամիավորման (Բեռլինի պատի փլուզման և կոմունիստական Արևելյան Գերմանիայի կազմալուծման) 36-ամյակին նվիրված ելույթի ժամանակ ԵՄ-ում Գերմանիայի դեսպան Թոմաս Օսովսկին դիվանագետներին և պաշտոնյաներին ասել է. «Երբ մենք նշում ենք գերմանական միասնությունը, մենք նշում ենք նաև եվրոպական միասնությունը։ Եվ այդ միասնությունը մեզ անհրաժեշտ է [այժմ] առավել քան երբևէ»։
Բաց մի թողեք
Եվրոպական երկրները պայմանավորվել են «վճռական» պատասխան տալ դիզվառելիքի հարցում ԱՄՆ-ի գործադրած ճնշմանը
Թրամփի դիզելային վառելիքի սպառնալիքը կարող է վնասել եվրոպացի բեռնատարների վարորդներին և բարձրացնել սպառողների գները
Լավ է՝ չեն ասում՝ մարդ է սպանել, չնայած՝ ոչ մեկ չի մեռել. Էդգար Ղազարյան. Տեսանյութ