02/10/2026

EU – Armenia

ԵՄ նախարարները քննարկում են արտակարգ միգրացիայի վերաբերյալ նոր միջոցառումներ

Աթենքը առաջարկում է ժամանակավորապես կասեցնել ապաստանի դիմումները արտակարգ իրավիճակներում, և այս գաղափարը աջակցություն է ստացել Բեռլինից և Վիեննայից։

Ամռանը Սեուտա միգրանտների զանգվածային հոսքը ԵՄ նախարարների օրակարգում է դրել վիճահարույց միգրացիոն միջոցառում։

Հուլիսին ավելի քան 70,000 միգրանտների հանկարծակի ժամանումը Իսպանիայի հյուսիսաֆրիկյան փոքր տարածք քաոս առաջացրեց, հենց այն ժամանակ, երբ ԵՄ-ն իրականացնում էր լայնածավալ միգրացիոն բարեփոխումներ՝ իր արտաքին սահմանները ապահովելու համար։ Մի քանի երկրներ պնդում են, որ նոր արտակարգ ընթացակարգի շրջանակներում հնարավոր է ժամանակավորապես կասեցնել ապաստանի դիմումները այս մասշտաբի ճգնաժամերի դեպքում։

«Եթե մեկ օրում ժամանում է 70,000 մարդ՝ հիմնականում երիտասարդ տղամարդիկ, ապա դա ակնհայտորեն կապ չունի ապաստանի հետ», – հինգշաբթի օրը հայտարարեց Ավստրիայի ներքին գործերի նախարար Գերհարդ Կարները։ «Եվ եթե դա այդպես է, ապա գործող կանոնակարգերը բավարար չեն դա կարգավորելու համար»։

Այս շաբաթվա սկզբին միգրացիայի հարցերով հանձնակատար Մագնուս Բրուները ներկայացրեց ծրագրեր՝ կանխելու և լուծելու դաշինքի սահմաններին հանկարծակի զանգվածային ժամանումները, որոնք կարող են մշակվել և զենքի վերածվել այլ երկրների կողմից, այդ թվում՝ սահմանային գործակալության՝ Frontex-ի դերի ուժեղացումը։

Նախագիծը ներառում էր նաև եվրոպական արտակարգ իրավիճակներին արձագանքման շրջանակ, որը Հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը ներառել էր անցյալ ամիս իր «Միության վիճակի մասին» ելույթում։

«Մենք պետք է կարողանանք արագ արձագանքել նման արտակարգ իրավիճակներին, երբ դրանք առաջանան», – ասաց Բրուները հինգշաբթի օրը։ Նա հավելեց, որ ԵՄ առաջնորդները կշարունակեն քննարկումները այս ամսվա վերջին կայանալիք հանդիպման ժամանակ, և որ Հանձնաժողովը կներկայացնի առաջարկ «այդ հիմքի վրա»։

Քանի որ հինգշաբթի օրը կայացած բանակցությունները դեռևս չեն կենտրոնացել եվրոպական արտակարգ իրավիճակներին արձագանքման շրջանակի վերաբերյալ կոնկրետ առաջարկների վրա, մի քանի երկրներ սպասողական ռեժիմի մեջ էին։

Աթենքը առաջարկել է ժամանակավորապես կասեցնել ապաստանի դիմումները արտակարգ իրավիճակներում, իսկ Գերմանիայի և Ավստրիայի նախարարները իրենց աջակցությունն են հայտնել այդ գաղափարին։

Երեք այլ երկրների դիվանագետներն ու նախարարները հայտարարել են, որ դիրքորոշում հայտնելուց առաջ կսպասեն Հանձնաժողովի առաջարկին։ Դիվանագետները նաև մտահոգություններ հայտնեցին ապաստանի դիմումների կասեցման՝ հիմնարար իրավունքների վրա ազդեցության վերաբերյալ, որը կարող է արդյունավետորեն հանգեցնել միջազգային իրավունքով արգելված լայնածավալ հետհետ մղումների, սակայն համաձայնեցին, որ ԵՄ-ն պետք է քննարկի այն։

«Ակնհայտ է, որ լարվածություն կա ապաստան ստանալու իրավունքի և, օրինակ, Սեուտայի ​​սահմանին հայտնված 80 000 մարդու առկայության միջև», — հինգշաբթի կայանալիք նախարարական հանդիպումից առաջ ասել է ԵՄ դիվանագետներից մեկը՝ պայմանով, որ իր անունը չի հրապարակվի։ Դիվանագետի խոսքով՝ ԵՄ-ն պետք է նաև քննարկի, թե «ինչ կարելի է և ինչ չի կարելի անել» արտակարգ իրավիճակում՝ առանց մարդկանց իրավունքները խախտելու։ «Սա բարդ խնդիր է»։

«Նման արտակարգ գործիքների անհրաժեշտությունը մեզ համար բավականին պարզ է։ Քննարկման առարկան այն է, թե արդյոք դա պետք է իրականացվի ԵՄ մակարդակով, թե ավելի շատ՝ ազգային մակարդակով», — ասել է Շվեդիայի միգրացիայի հարցերով նախարար Յոհան Ֆորսելը։

«Եթե ստեղծվի ԵՄ մեխանիզմ, չափազանց կարևոր է, որ այն խնդիրներ չստեղծի» այնպիսի երկրների համար, ինչպիսիք են Ֆինլանդիան և Լեհաստանը, որոնք արդեն իսկ կիրառում են պաշտպանական միջոցառումներ, — նշել է նա։ — «Հակառակ դեպքում ԵՄ մակարդակով արձագանք ունենալն իմաստ չունի»։

Այս քննարկումը ԵՄ միգրացիոն քաղաքականության շուրջ բանավեճը տեղափոխում է նոր հարթություն, ինչն անխուսափելիորեն հակասություններ կառաջացնի՝ հատկապես այն բանից հետո, երբ նախարարներն ընդունեցին մեկ այլ վիճահարույց բարեփոխում։ Վերջինս անդամ երկրներին թույլ է տալիս ապաստան ստանալու մերժում ստացած անձանց ուղարկել արտաքսման կենտրոններ, որոնք գտնվում են միության սահմաններից դուրս։

Քաղաքացիական հասարակության խմբերը քննադատել են այսպես կոչված վերադարձի կենտրոնները՝ որակելով դրանք որպես «իրավական սև խոռոչներ», սակայն Ավստրիայի, Գերմանիայի, Դանիայի, Իտալիայի և Հունաստանի ներկայացուցիչներից կազմված խումբը պարբերաբար հանդիպումներ է անցկացնում՝ նման կենտրոնների ստեղծման հիմքերը նախապատրաստելու նպատակով։

Իսպանիան միակ երկիրն էր, որը դեմ քվեարկեց բարեփոխմանը, իսկ Բելգիան ձեռնպահ մնաց։ Իռլանդիան և Դանիան ունեն ԵՄ արդարադատության ոլորտի որոշումներից դուրս մնալու իրավունք (opt-out) և չմասնակցեցին քվեարկությանը։