Կինոյի այնպիսի մի հրաշք, որի հայացքում միաժամանակ ապրում են կրակն ու խոցելիությունը

Այսօր ծնվել է կինոյի այնպիսի մի հրաշք, որի հայացքում միաժամանակ ապրում են կրակն ու խոցելիությունը, ցանկությունն ու հիշողությունը՝ Պենելոպե Քրուսը։

Նա պարզապես դերասանուհի չէ․ նա կինո է՝ մարմնավորված կնոջ տեսքով։ Նրա յուրաքանչյուր շարժում հիշեցնում է Pedro Almodóvar-ի ստեղծած աշխարհների պուլսը՝ գունագեղ, հակասական, զգայական ու անթաքույց կենդանի։

Երբ նա հայտնվում է «Վերադարձ»-ում, նա դառնում է վերադարձի մարմնավորում՝ մի կին, որի լռության մեջ թաքնված են անցյալի ծանր շշուկները։ Նրա հերոսուհին՝ ուժեղ, բայց ներսից փխրուն, քայլում է կյանքի ու ցավի սահմանագծով՝ կրելով մայրության, մեղքի ու սիրո ողջ բեռը։

Իսկ «Վիկի Քրիստինա Բարսելոնա»-ում նա մոլեգնող կրք է՝ անկանխատեսելի, փոթորկուն, վտանգավորորեն գեղեցիկ։ Նրա Մարիա Էլենան սերն է, երբ այն վերածվում է խենթության, և խենթությունն է, երբ այն դեռևս սիրո վերջին ճիչն է։ Նրա ձայնը՝ կրակոտ, շարժումները՝ սուր ու ազատ, ասես իսպանական արևի տակ ծնված փոթորիկ լինեն։

Իսկ իմ շատ սիրելի կինոռեժիսոր Պեդրա Ալմադովարի «Ցավ և փառք-ում նա դառնում է հիշողություն՝ նուրբ, ջերմ, գրեթե անհասանելի։ Այստեղ նա այլևս կրքոտ փոթորիկ չէ, այլ մեղմ լույս, որը լուսավորում է մարդու ներսում թաքնված մանկությունը։

Պենելոպեն կրում է իսպանական հոգու ամբողջ շքեղությունը․ նա կին է, որը չի վախենում լինել միաժամանակ ցանկալի և խոցելի, ուժեղ և փափուկ, իրական և երազային։ Նրա խաղը երբեք պարզապես դեր չէ․ դա մարմնավորված զգացմունք է, որը շնչում է, ապրում ու այրվում է էկրանին։

Իհարկե․ Պենելոպե Քրուսի և Պեդրո Ալմադովարի ստեղծագործական միությունը ոչ թե պարզապես համագործակցություն է, այլ՝ կինոյի ներսում ծնված մի յուրահատուկ, գրեթե ինտիմ երկխոսություն։ Ալմադովարի աշխարհում կինը միշտ կենտրոնում է, իսկ Քրուսը դառնում է այդ աշխարհի ամենազգայական, ամենախոցելի ու ամենակենդանի մարմնավորումը։

«Կենդանի մարմին»-ում նրա ներկայությունը դեռևս կարճ է, բայց արդեն ունի այն խորհրդանշական լիցքը, որը հետագայում կբացվի ամբողջությամբ․ նա այնտեղ մայրության նախազգացում է՝ կյանքը կրող ու միաժամանակ ցավի հետ կապված կերպար։

Իսկ «Ամեն ինչ իմ մոր մասին-ում նա արդեն մտնում է Ալմադովարյան ողբերգական կանանց շարքը։ Նրա Ռոսան՝ միանձնուհի, թվում է՝ լույսի ու մաքրության մարմնավորում է, բայց իրականում կրում է աշխարհի ողջ հակասությունը՝ հավատ ու մեղք, անմեղություն ու ցավ։ Նա սիրո զոհ է, բայց նաև սիրո ապացույցը։

Սակայն նրանց ստեղծագործական միության գագաթներից մեկը «Վերադարձ»-ն է։ Այստեղ Քրուսը վերածվում է իսպանական դասական կնոջ՝ Ռայմունդայի, որի մեջ կա Սոֆի Լորենի հզոր շունչը, բայց նաև ժամանակակից կնոջ ներքին պայքարը։ Նա միաժամանակ մարմնավորում է կենսականություն և թաքնված ողբերգություն։

Նրա քայլերը ծանր են անցյալի գաղտնիքներից, բայց նրա հայացքը՝ վճռական է, գրեթե անխախտ։ Ալմադովարը նրան նկարահանում է այնպես, որ յուրաքանչյուր ժեստ դառնում է պատմություն․ խոհանոցում աշխատող նրա ձեռքերը նույնքան դրամատիկ են, որքան ցանկացած մոնոլոգ։

«Կոտրված գրկախառնություններ»-ում նա արդեն դառնում է կինոյի ներսում կինո․ Լենան՝ ցանկության ու կորստի մարմնավորում։ Նա գեղեցկություն է, որը վտանգավոր է իր իսկ կրքի պատճառով։ Նրա կերպարը հիշեցնում է դասական ֆատալ կանանց, բայց Ալմադովարի մոտ նա երբեք սոսկ գայթակղություն չէ․ նա նաև զոհ է՝ իր իսկ ընտրությունների, իր սիրո, իր ճակատագրի։

Իսկ «Ցավ և փառք»-ում Քրուսը հայտնվում է որպես հիշողության լույս։ Նա այստեղ ոչ թե կրքոտ կին է, այլ մայրական ջերմություն, որը փափուկ կերպով ձևավորում է տղամարդու ներաշխարհը։ Նրա կերպարը՝ Ժակինտան, գրեթե անիրական է իր մաքրությամբ․ նա հիշողություն է, որը չի մարում, այլ շարունակում է ապրել ներսում՝ որպես սեր, որպես կորուստ, որպես արմատ։

Այս բոլոր դերերում Քրուսը Ալմադովարի համար դառնում է ոչ միայն դերասանուհի, այլ՝ կինոյի լեզու։ Նա խոսում է մարմնով, լռությամբ, աչքերի թեթև դողով։ Նրա հերոսուհիները երբեք պարզ չեն․ նրանք հակասական են, կրքոտ, երբեմն վտանգավոր, բայց միշտ՝ կենդանի։

Եվ հենց այդտեղ է նրանց համագործակցության կախարդանքը․ Ալմադովարը ստեղծում է կանանց աշխարհներ, իսկ Պենելոպե Քրուսը դրանց տալիս է սիրտ, շունչ և այրվող հոգի։

Պենելոպե Քրուսի կյանքում կինոն երբեք միայն էկրանով չի սահմանափակվել․ այն շարունակվել է նաև իրականության մեջ՝ սիրո, զուգընկերության ու ստեղծագործական լռության մեջ։ Նրա կյանքի այդ կարևոր ներկայությունը՝ Ջավիեր Բարդեմն է։

Նրանց պատմությունը սկսվում է դեռ երիտասարդ տարիներին՝ «Խամոն Խամոն»-ի նկարահանման հրապարակում։ Այնտեղ, արևի տակ տաքացած իսպանական հողի վրա, նրանք դեռ պարզապես գործընկերներ էին՝ կրքոտ, ազատ, դեռևս անանուն ապագայով։ Բայց ժամանակը, ինչպես հաճախ լինում է Ալմադովարյան պատմություններում, իր շրջադարձը ունի։

Տարիներ անց նրանք կրկին հանդիպում են՝ արդեն հասունացած, ձևավորված, իրենց ներսում կրելով անցյալի փորձն ու ներքին փոթորիկները։ «Վիկի Քրիստինա Բարսելոնա»-ում նրանց միջև եղած քիմիան այլևս պարզապես դերասանական խաղ չէ․ դա լուռ ճանաչում է, հին կրակի վերածնունդ։ Վուդի Ալլենի ֆիլմում նրանց կերպարները՝ Խուանը և Մարիա Էլենան, սիրո բարդ, երբեմն կործանարար, բայց անկեղծ դրսևորումն են։ Հետաքրքիր է, թե ինչպես իրական կյանքն ու կինոն այստեղ գրեթե ձուլվում են։

Ջավիեր Բարդեմն՝ իր ծանր, մագնիսական ներկայությամբ, և Պենելոպե Քրուսը՝ իր կրքոտ, փխրուն ուժով, միասին ստեղծում են հազվադեպ հանդիպող ներդաշնակություն։ Նրանք չեն ձգտում լինել ցուցադրական զույգ․ նրանց սերը ավելի շատ լռության մեջ է, քան վերնագրերում։ Նրանք պահպանում են իրենց աշխարհը՝ փակ, գրեթե անձեռնմխելի, որտեղ առաջնայինը ոչ թե փառքն է, այլ ընտանիքը։

Երկուսն էլ Academy Awards մրցանակակիրներ են, երկուսն էլ համաշխարհային կինոյի դեմքեր, բայց նրանց հարաբերության մեջ չկա մրցակցություն․ կա փոխադարձ հարգանք և խոր հասկացողություն։ Նրանք կարծես երկու տարբեր էներգիաներ լինեն՝ նա՝ կրակ, նա՝ քար, և հենց այդ հակադրության մեջ է ծնվում հավասարակշռությունը։

Նրանց սիրո պատմությունը բարձրաձայն դրամատիզմ չունի, բայց ունի այն, ինչ ավելի հազվադեպ է՝ հասունություն։ Դա այն սերն է, որը չի պահանջում ապացույցներ, որովհետև արդեն ապրել է ժամանակի փորձությունը։

Պենելոպեն և Խավիերը միասին հիշեցնում են մի ֆիլմ, որը չի կառուցվում միայն կրքի գագաթնակետերով, այլ՝ մանր, իրական պահերով․ հայացք, լռություն, ձեռքերի հպում։ Եվ գուցե հենց այդտեղ է նրանց պատմության ամենագեղեցիկ գաղտնիքը։

Այսօր մենք նշում ենք ոչ միայն դերասանուհու ծնունդը, այլ մի ամբողջ էպոխայի շարունակությունը, որտեղ կինն ունի ձայն, կրք ու պատմություն։

Ծնունդդ շնորհավոր, իմ կրքոտ սեր Պենելոպե։ Դու կինո ես, որը երբեք չի ավարտվում։

Սիմոն Սարգսյան