Կայա Կալլաս․ Իրանի դեմ նոր պատժամիջոցներ կկիրառվեն

Առաջարկվող պատժամիջոցները կներառեն վերջին ճնշումներին մասնակցած նոր անձանց ակտիվների սառեցումը, որոնք, ըստ որոշ տեղեկությունների, հարյուրավոր կյանքեր են խլել Իրանում մոտ երկու շաբաթ առաջ սկսված բողոքի ցույցերից հետո։

ԵՄ դեսպանները կքննարկեն Նիդեռլանդների առաջարկը՝ Իրանի դեմ նոր պատժամիջոցների փաթեթի վերաբերյալ՝ երկրի կողմից ցուցարարների նկատմամբ ճնշումներից հետո, ՄԻՏՔ.am-ին հայտնել են երկու դիվանագետներ։

Առաջարկվող պատժամիջոցները կընկնեն Իրանի դեմ ԵՄ-ի կողմից մարդու իրավունքների պատժամիջոցների ռեժիմի մեջ և կգումարվեն արդեն իսկ գործող մի շարք ճանապարհորդական արգելքների և ակտիվների սառեցման հետ։

«Դրանք կներառեն նոր անձանց ակտիվների սառեցումը», – ասել է դիվանագետներից մեկը՝ հավելելով, որ հարցը կքննարկվի արդեն այսօր, երբ Բրյուսելում կհանդիպեն Քաղաքական և անվտանգության կոմիտեի 27 դեսպանները։

ԵՄ արտաքին քաղաքականության ղեկավար Կայա Կալլասն արդեն իսկ ազդարարել է, որ դաշինքը պատրաստ է պնդել Իրանի դեմ նոր պատժամիջոցների կիրառման վրա՝ մոտ երկու շաբաթ առաջ սկսված բողոքի ցույցերի ճնշումներից հետո, որոնք, ըստ որոշ տեղեկությունների, հարյուրավոր կյանքեր են խլել։

Բողոքի ցույցերի զոհերի թիվը շարունակում է աճել: Երկուշաբթի օրը Նորվեգիայում գործող Իրանի մարդու իրավունքների պաշտպան խումբը հայտարարեց, որ Իրանի անվտանգության ուժերի կողմից սպանվել է առնվազն 648 ցուցարար։

ԵՄ նոր պատժամիջոցների ընդունումը կներկայացնի արևմտյան առաջնորդների կողմից իրանական ռեժիմին ուղղված քննադատության ալիքի կոնկրետ շարունակությունը։

Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը դատապարտեց այն, ինչն անվանեց իրանցի ցուցարարների նկատմամբ ուղղված «պետական ​​բռնություն», մինչդեռ Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը հայտարարեց, որ Իրանի կողմից «անհամաչափ և դաժան բռնության» կիրառումը «թուլության նշան» է։

Նոր միջոցառումները կլրացնեն Իրանի նկատմամբ արդեն իսկ կիրառված լայնածավալ պատժամիջոցների ռեժիմը, որը հիմնականում ներառում է ճանապարհորդության արգելքներ և ակտիվների սառեցում՝ ի պատասխան մարդու իրավունքների լուրջ խախտումների, միջուկային զենքի տարածման գործունեության և Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինայի դեմ ագրեսիայի պատերազմին ռազմական աջակցության։

ԵՄ-ն պատժամիջոցներ է կիրառել ավելի քան 230 իրանցիների նկատմամբ, այդ թվում՝ երկրի ներքին գործերի նախարար Ահմադ Վահիդիի, Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի անդամների և ավելի քան 40 այլ կազմակերպությունների նկատմամբ։

Այնուամենայնիվ, ԵՄ-ի մոտեցումը ներկայիս ճգնաժամին կտրուկ հակադրվում է ԱՄՆ ռազմական սպառնալիքներին։

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը վերջերս հայտարարել էր, որ «շատ ուժեղ կհարվածի նրանց», եթե Իրանի առաջնորդները սպանեն ցուցարարներին։ Չնայած, ըստ որոշ տեղեկությունների, որոշում դեռևս չի կայացվել, ամերիկյան լրատվամիջոցները հայտնում են, որ ԱՄՆ նախագահը տեղեկացվում է երկրում ռազմական հարվածների նոր տարբերակների մասին։

Եվրոպական առաջնորդները ևս խոստանում են պատժամիջոցներ կիրառել Իրանի նկատմամբ

Ռեժիմի կողմից ցուցարարների սպանությունից հետո: Եվրոպական խորհրդարանի նախագահ Ռոբերտա Մեցոլան ասում է, որ դաշինքը չպետք է հետաձգի, քանի որ Եվրոպական հանձնաժողովի ղեկավար Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը խոստանում է գործել։

Քաղաքական առաջնորդները պահանջել են ԵՄ-ի կողմից Իրանի ռեժիմի դեմ նոր պատժամիջոցներ կիրառել՝ ի պատասխան երկրում զանգվածային բողոքի ցույցերի բռնի ճնշման։

«Եվրոպան պետք է գործի՝ և արագ», – ասել է Եվրախորհրդարանի նախագահ Ռոբերտա Մեցոլան։ «Մենք կաջակցենք ԵՄ մակարդակով ապագայում ձեռնարկվող ցանկացած միջոցառման»։

Մեցոլան, Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը և Իռլանդիայի վարչապետ Միխաել Մարտինը նրանց թվում են, ովքեր ցանկանում են, որ Բրյուսելը խստացնի Թեհրանի դեմ պատժամիջոցները։ Բրյուսելում ԵՄ գործադիր մարմինը վերանայում է տարբերակները և խոստացել է ներկայացնել ծրագիր: Քննարկվող առաջարկների թվում են Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը ահաբեկչական կազմակերպություն ճանաչելը և բռնության համար պատասխանատու ռեժիմի դեմ ավելի խիստ միջոցներ ձեռնարկելը։

Թեհրանի իշխանությունները փորձել են ճնշել ապստամբությունը, որը դեկտեմբերի 28-ից տարածվել է Իրանի ավելի քան 100 քաղաքներում և գյուղերում: Բողոքի ցույցերը սկսվել են որպես ծանր տնտեսական իրավիճակի դեմ ցույցեր, որոնց հետևանքով առաջացել է ահագնացող գնաճ և արժույթի անկում, որը միլիոնավոր իրանցիների համար առօրյա կյանքը գրեթե անհնար է դարձնում։

Սակայն դրանք արագորեն վերածվել են համազգային ապստամբության, որը շատ դեպքերում պահանջում է այաթոլլաների ավտորիտար ռեժիմի տապալումը։

Ճշգրիտ տվյալները դժվար է ստուգել այն բանից հետո, երբ ռեժիմը անջատեց ինտերնետային կապը, սակայն իրանցի պաշտոնյան պնդում է, որ մոտ 2000 մարդ, այդ թվում՝ անվտանգության աշխատակիցներ, կարող է սպանվել, ըստ Reuters-ի: Հազարավոր ցուցարարներ ձերբակալվել են։

«Քաղաքական ազդանշանները, աջակցությունը և համերաշխությունը կարևոր են, բայց մենք պետք է ցույց տանք, որ լուրջ ենք», – ասել է Մետսոլան։ ԵՄ-ն պետք է ցույց տա, որ հետևում է ճգնաժամի զարգացմանը, լսում է ռեժիմի դեմ ցույց անողների կոչերը և ամենակարևորը՝ «գործում է», – հավելել է նա: «Եթե մենք չկանգնենք և չբողոքենք այս անարդարությունների մասին, մենք կթողնենք, որ Իրանում արդարադատության համար երթով զբաղվող այս բոլոր քաջարի մարդիկ ընկնեն: Մենք չենք կարող թույլ տալ, որ սա տեղի ունենա»:

Մետսոլան հայտարարել է, որ արգելում է բոլոր իրանցի դիվանագետներին և պաշտոնյաներին մուտք գործել Եվրախորհրդարանի որևէ շենք կամ գրասենյակ: Այնուհետև նա ներկայացրել է նոր պատժամիջոցների չափանիշները:

«Միջոցառումները պետք է լինեն արդյունավետ և նպատակային՝ ապահովելով, որ պատասխանատուները՝ քաղաքական, ռազմական կամ դատական ​​առումով, պատասխանատվության ենթարկվեն», – ասել է Մետսոլան: «Մենք պետք է համոզվենք, որ այս պատժամիջոցները հեռահար և ծանր են՝ ուղարկելով անսխալ ուղերձ, որ մարդու իրավունքների խախտումները չեն հանդուրժվի»:

Գերմանիայի կանցլերը նաև նշել է, որ իր թիմը աշխատում է ԵՄ պատժամիջոցների նոր փաթեթի վրա: «Ռեժիմի բռնությունը սեփական ժողովրդի նկատմամբ ուժի նշան չէ, այլ թուլության: Այն պետք է անհապաղ դադարեցվի», – գրել է Մերցը X-ում: «Այս ուղերձն ընդգծելու համար մենք աշխատում ենք ԵՄ հետագա պատժամիջոցների վրա»:

Եվրոպական հանձնաժողովը քննարկում է հետագա գործողությունները: Երեքշաբթի օրը Հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը խոստացավ, որ շուտով կհայտնվեն պատժամիջոցների նոր ալիքի ծրագրեր:

«Իրանում զոհերի թվի աճը սարսափելի է», – գրել է նա X-ում: «Արագ կառաջարկվեն բռնաճնշումների համար պատասխանատուների նկատմամբ հետագա պատժամիջոցներ: Մենք կանգնած ենք Իրանի ժողովրդի կողքին, որը քաջաբար երթ է անում իր ազատության համար»:

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարեց, որ Իրանի հետ գործարք կնքող ցանկացած երկիր կբախվի 25 տոկոս ամերիկյան մաքսատուրքի: Նա խոստացել է օգնության հասնել ցուցարարներին և քննարկում է տարբերակներ, այդ թվում՝ հնարավոր ռազմական հարվածներ: