Թվում էր՝ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսի՝ Հայաստան եւ Ադրբեջան կատարած այցը, որն ուղեկցվում էր երկու երկրներում էլ շքեղ ելույթներով, երկար ժամանակ կդառնար բազմաթիվ քննարկումների առարկա այս երկրների տարբեր շահագրգիռ կողմերի շրջանում:
Հիմնականում բոլորն արդեն խոսել են: Ամենայն հավանականությամբ՝ նրանք Վենսի հայտարարությունները հարմարեցրել են իրենց սեփական երազանքներին կամ մտահոգություններին: Մնում է միայն հետեւել զարգացումներին եւ մեկնաբանել դրանք նույն ոգով։
Սակայն կան այլ հարցեր: Օրինակ՝ ի՞նչ կապ ունի այս այցը Հարավային Կովկասում խաղաղության հարցի հետ: Պատահեց այնպես, որ հարցի միջուկը՝ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ խաղաղությունը, սերտորեն կապված է ահաբեկչության դեմ պայքարում եւ տարածաշրջանում ռազմավարական նշանակություն ունեցող հաղորդակցությունների ապահովման խնդրում ԱՄՆ քաղաքականության հետ:
Վենսը Բաքվում արած մյուս շքեղ հայտարարությունների թվում արտասանեց «օդա ադրբեջանցի զինվորին»՝ գործնականում ամերիկացի բանակայինների «զինակից եղբորը»:
Ահաբեկչության դեմ պայքարում ԱՄՆ-ի՝ Ադրբեջանի հետ համագործակցելու մտադրությունը պաշտոնապես փաստաթղթավորվեց: Եվ ադրբեջանական բանակին ամերիկյան ժամանակակից զենք մատակարարելու մտադրությունը դարձավ բոլոր քննարկումների կենտրոնը։
Այս ֆոնի վրա Հայաստանում հայտարարվեց, որ Միացյալ նահանգները, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ միասին, պետք է քննարկեն, թե ինչպես անցնել խաղաղության ապահովման երկրորդ փուլին:
Չտրվեցին որեւէ խոստումներ՝ երաշխավորելու ՀՀ-ի անվտանգությունը կամ մատակարարելու զենք՝ նույն ծավալով, ինչ Ադրբեջանին: Խոստացվեց միայն խաղաղ զարգացման խրախուսում: Հստակ չասվեց, թե ինչ է պահանջվում Փաշինյանից՝ խաղաղության շարունակությունն ապահովելու համար։
Այնուամենայնիվ՝ առայժմ մենք կարող ենք խոսել միայն գնահատականների եւ տրված խոստումների մասին: Ժամանակը ցույց կտա, թե իրականում ինչ կլինի: Առայժմ մենք կարող ենք քննարկել միայն Հարավային Կովկասում եւ նրա շուրջ գործոնների ու դիրքերի հավասարակշռության ենթադրական պատկերը:
Նախ՝ երկու հիմնական հանգամանք. Վենսի այցը տեղի ունեցավ տարածաշրջանում ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի լայնածավալ կենտրոնացման եւ Իրանին հարվածելու սպառնալիքի հենքին:
Ավելին՝ Սիրիայում քրդական ռազմական գործոնը արագ վերացվեց: Պաշտոնապես հայտարարվեց, որ այլեւս պետք չէ պայքարել ISIS-ի (ահաբեկչական կազմակերպություն) դեմ. այս պայքարի նախկին առաջամարտիկ քրդերը կարող են տուն գնալ: Չմոռանանք, որ PKK-ն զինաթափվեց ավելի վաղ. քրդական պետություն ստեղծելու համար պայքարը հայտարարվեց անտեղի: Այժմ, ինչպես հայտնի է, Իրանի ԻՀՊԿ-ն ճանաչվել է որպես ահաբեկիչ։
Ինչ վերաբերում է Հարավային Կովկասի տարածաշրջանին, կարելի է նշել միայն մեկ կարեւոր փաստ։ Աշխարհագրական առումով տարածաշրջանը բաժանված է երկու մասի։ Ադրբեջանը զբաղվում է տարածաշրջանից դուրս ահաբեկչության դեմ պայքարի իր հայտարարած քաղաքականությամբ, մինչդեռ Հայաստանն ու Վրաստանը շարունակում են մնալ Ադրբեջանին՝ իր պարտավորությունները կատարելու համար լոգիստիկ պաշարամիջոցներ տրամադրողների դերում։ Այս երկու երկրների լրացուցիչ գործառույթը տարածաշրջանում իր ազդեցությունը պահպանելու՝ Ռուսաստանի հնարավոր ջանքերը զսպելն է։
Վրաստանը գնալու տեղ չունի։ Արեւմուտքը նրան աշխարհաքաղաքական փակուղի է մտցրել՝ Ռուսաստանի դեմ պատերազմելուց հրաժարվելու պատճառով։ Այս փակուղուց դուրս գալու ելք դեռեւս չկա։ Գոյատեւման նվազագույն պայմանները մնում են Ադրբեջանից Թուրքիա եւ Սեւ ծով տարանցիկ հաղորդակցություններից ստացված եկամուտների շրջանակներում։
Հայաստանին խոստանում են «ոսկե լեռներ»՝ բարձր տեխնոլոգիաների եւ ատոմակայանի տեսքով։ Ավելին՝ բարձր տրամադրությունը պահպանվում է քրիստոնեական համերաշխության քարոզով։ Ռուսաստանը արտաքուստ նյարդային է, բայց իրականում ստեղծված իրավիճակում տեսնում է լիովին ընդունելի դասավորություն, որը շեղում է տարածաշրջանի երկրների ուշադրությունը Ուկրաինայի պատերազմին միջամտելուց։
Եթե բոլորը գոհ լինեն առաջարկվող միջազգային դերերի ձեւավորվող դասավորությունից, կարող են աննկատելիորեն կատարել դրանք: Հնարավոր է՝ ինչ-որ մեկը բախտավոր լինի եւ անցնի այս «աշխարհաքաղաքական միջանցքով»՝ որոշակի օգուտով կամ առանց կորուստների: Միակ մտահոգիչ գործոնը քրդերի ճակատագրի կրկնության հեռանկարն է: Այնուամենայնիվ՝ Թրամփի «խաղաղություն ուժի միջոցով» փիլիսոփայությունը շատ ցինիկ է:
Եվ տարածաշրջանի երկրները դեռ հնարավորություն ունեն բոլորին ստիպելու հաշվի առնել իրենց: Անկախ արդյունքից՝ Հայաստանը, Վրաստանը, Բուլղարիան եւ Հունաստանը կարող են գիտակցել, որ իրենք վերահսկում են տարածաշրջանի բոլոր լոգիստիկ պաշարամիջոցներն արեւելք-արեւմուտք առանցքի երկայնքով:
Սակայն Ադրբեջանը այս առումով փակուղի մտնող երկիր է: Սա ներկայացնում է կարեւոր քաղաքական ռեսուրս՝ համատեղ դաշինք եւ միասնական ռազմավարություն ապահովելու համար:
Մանվել Սարգսյան
Բաց մի թողեք
Համապետական ընտրություններին մենք պետք է ընտրենք ոչ թե անհատի, այլ՝ քաղաքական այնպիսի թիմի
Ամբոխը ատում է ուժեղին, քանի որ ուժեղը նրան հիշեցնում է իր թուլությունը
Սերժ Սարգսյանն իր՝ «ռագատկի քար»-ով փորձելու է ուշադրություն հրավիրել ԱԺ ընտրություններից առաջ