Բրյուսելը նաև ցանկանում է, որ գործակալությունը պատրաստ լինի 24 ժամվա ընթացքում արձագանքել սահմանային ճգնաժամերին՝ հաշվի առնելով Սեուտայի դեպքերից քաղած դասերը։
ԲՐՅՈՒՍԵԼ — Եվրոպական հանձնաժողովը հոկտեմբերի 27-ին կներկայացնի ԵՄ սահմանային գործակալության՝ Frontex-ի արմատական վերափոխման ծրագիրը՝ այն վերածելով լիարժեք «Եվրոպական վերադարձի գործակալության»։ Այս մասին հայտնում են ԵՄ երկու պաշտոնյաներ, որոնք ծանոթ են առաջարկին։
Օրենսդրական նախաձեռնությունը, որը կվերանայի Վարշավայում տեղակայված գործակալության մանդատը, կկենտրոնանա երեք հիմնական ուղղությունների վրա․ արտաքսման գործընթացներում դերի ամրապնդում, սահմանային ճգնաժամերը կանխատեսելու և դրանց արձագանքելու կարողությունների բարելավում, ինչպես նաև գործառնական կարողությունների ընդլայնում՝ առանց անդամ երկրների սահմանապահ ծառայություններից կադրեր ներգրավելու։
Բարեփոխման առանցքում Frontex-ին ավելի նշանակալի դեր տալն է՝ ԵՄ-ում մնալու իրավական հիմք չունեցող անձանց վերադարձի գործընթացում։ Ըստ պաշտոնյաների (ովքեր ցանկացել են անանուն մնալ՝ քննարկելով դեռևս չհրապարակված տեղեկատվությունը), գործակալությունը կստանա նաև նոր լիազորություններ՝ վերադարձի գործողություններ իրականացնելու ԵՄ տարածքից դուրս։
Այս քայլը տեղի է ունենում ԵՄ օրենսդիրների կողմից նոր «վերադարձի կանոնակարգի» հաստատումից ընդամենը մի քանի ամիս անց, որը նպատակ ուներ արագացնել արտաքսումները և թույլ տալ անդամ երկրներին ստեղծել վիճահարույց արտաքսման կենտրոններ ԵՄ-ից դուրս։
Իրավական շրջանակի մեծ մասամբ համաձայնեցված լինելուց հետո, Բրյուսելն այժմ իր ուշադրությունը սևեռում է կիրառման վրա՝ և այն գործակալության վրա, որը, ինչպես ակնկալվում է, կօգնի նոր կանոնների գործնականում կիրառմանը։
Քաղաքական ճնշումը նույնպես մեծանում է։ Հունիսին ԵՄ 19 երկրների ղեկավարները կոչ արեցին Հանձնաժողովին աջակցել դաշինքից դուրս վերադարձի կենտրոնների ստեղծմանը, այդ թվում՝ ԵՄ ֆինանսավորման միջոցով։
Frontex-ի առաջարկվող վերանայումը, որը գտնվում է Հանձնակատարների կոլեգիայի օրակարգում և սպասվում է, որ ԵՄ գործադիր մարմինը կհաստատի այն հոկտեմբերի 27-ին, կնպաստի այդ ավելի լայն փոփոխության իրականացմանը՝ գործակալությանը տալով ավելի շատ ռեսուրսներ, ավելի մեծ գործառնական ճկունություն և ընդլայնված դեր ԵՄ սահմաններից դուրս վերադարձներ իրականացնելու գործում, ներառյալ երրորդ երկրների միջև փոխանցումները։
Արտակարգ իրավիճակներին արձագանք
Սակայն արտաքսումները հավասարման միայն մի մասն են։ Հանձնաժողովը նաև ցանկանում է Frontex-ը վերածել ուժի, որը կարող է միջամտել սահմանային արտակարգ իրավիճակներին 24 ժամվա ընթացքում, ըստ երկու պաշտոնյաների։
Այս ձգտումը մասամբ բխում է Սեուտայի միգրացիոն ճգնաժամի դասերից, որը բացահայտեց Եվրոպայի՝ իր արտաքին սահմաններում հանկարծակի ճնշումներին կանխատեսելու և արձագանքելու ունակության մեջ առկա բացթողումները։
Բրյուսելը ցանկանում է երաշխավորել, որ նմանատիպ ճգնաժամը կրկին անակնկալի չբերի ԵՄ-ին։ Ըստ նախատեսվող ծրագրերի՝ Frontex-ը կստանա ավելի ընդլայնված մանդատ՝ հնարավոր լարվածության օջախները (հատկապես սոցիալական մեդիայում) վերահսկելու, վաղ ազդարարման համակարգերն ուժեղացնելու և ի հայտ եկող սպառնալիքները դեռևս դրանց սրվելուց առաջ բացահայտելու համար։
Գործակալությունը նաև ավելի լավ պատրաստված կլինի ճգնաժամի դեպքում արագ արձագանքելու համար՝ ունենալով անձնակազմ և սարքավորումներ, որոնք կարող են կարճ ժամկետում տեղակայվել՝ առանց բացառապես ապավինելու ազգային կառավարությունների հետ ձեռք բերված գործող պայմանավորվածություններին։
Անձնակազմի համալրման հարցեր
Մեկ այլ առանցքային հարց է այն, թե որքան պետք է մեծանա Frontex-ը։ 2026 թվականի սկզբին գործակալության մշտական կազմում (Standing Corps) կար մոտ 7800 աշխատակից, իսկ մինչև 2027 թվականը նախատեսվում է հասնել 10 000-ի։ Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը նախկինում առաջարկել էր եռապատկել այդ թիվը՝ հասցնելով այն 30 000 եվրոպական սահմանապահների և առափնյա պահպանության ծառայողների։
Ակնկալվում է, որ Հանձնաժողովի առաջարկը կփորձի փոխզիջում գտնել ընդլայնման վերաբերյալ հավակնությունների և ազգային կառավարությունների առջև ծառացած գործնական սահմանափակումների միջև։
Փոխանակ ամբողջությամբ ապավինելու զգալիորեն ավելի մեծ մշտական ուժերի՝ Բրյուսելը դիտարկում է զգալի պահեստային ուժերի ստեղծման տարբերակը, որոնք, ըստ պաշտոնյաների, կարող են մոբիլիզացվել անհրաժեշտության դեպքում։ Սա կօգնի փարատել երկրների այն մտահոգությունները, թե ԵՄ մակարդակով գործող ուժերի ընդլայնումը կարող է իրենցից «խլել» սահմանապահներին այնպիսի ժամանակահատվածում, երբ ազգային իշխանություններն արդեն իսկ մեծ ճնշման տակ են։
Այս մոտեցումը թույլ կտա Frontex-ին մեծացնել իր տեղակայման հնարավորությունները՝ միաժամանակ ապահովելով, որ անձնակազմի մի մասը հասանելի մնա ազգային խնդիրների կատարման համար, երբ նրանք չեն պահանջվում եվրոպական գործողությունների շրջանակում։
Բացի անձնակազմի համալրումից, նշված երկու անձինք ակնկալում են, որ Հանձնաժողովը միջոցներ կառաջարկի՝ գործակալությունն ավելի լավ սարքավորումներով և ավելի ճկուն գործառնական ընթացակարգերով ապահովելու համար, հատկապես՝ արտաքսումների մասով։
Բարեփոխումը, հավանաբար, նաև կվերսկսի քննարկումները գործակալության հաշվետվողականության, ինչպես նաև միգրանտների և ապաստան հայցողների մարդու իրավունքների վերաբերյալ՝ հատկապես հաշվի առնելով, որ ԵՄ-ն ընթանում է դեպի երրորդ երկրներ իրականացվող արտաքսումների ավելացման ուղղությամբ։
Բաց մի թողեք
ԱՄՆ-ն սպառնում է վերսկսել Airbus-ի և Boeing-ի միջև առևտրային պատերազմը
Ծխախոտային լոբբին ուժեղացնում է Բրյուսելի ճնշումը, քանի որ ԵՄ-ն վերանայում է կանոնները
ԵՄ խորհուրդը 4,7 միլիարդ եվրո է հատկացնում Ուկրաինային տրամադրված ռազմական օգնության ծախսերը փոխհատուցելու համար