20/11/2026

EU – Armenia

Ուկրաինան Ֆրանսիայի ընտրությունների հետ կապված խնդիր ունի

Նախագահի առաջատար թեկնածուներ Ժան-Լյուկ Մելանշոնը և Մարին Լը Պենը, հավանաբար, կփոխեն Ֆրանսիայի դիրքորոշումը Ուկրաինայի նկատմամբ, եթե ընտրվեն։

Ֆրանսիայի նախագահական ընտրությունները վերածվում են պոպուլիստների պայքարի, որոնք կկրճատեն երկրի աջակցությունը Ուկրաինային։

Հարցումները ավելի ու ավելի են ցույց տալիս, որ ծայրահեղ աջակողմյան առաջատար Մարին Լը Պենը և ծայրահեղ ձախակողմյան թեկնածու Ժան-Լյուկ Մելանշոնը հաջորդ գարնանը նախագահ Էմանուել Մակրոնին հաջորդելու համար երկրորդ փուլ անցնելու ճանապարհին են։ Երկուսն էլ ՆԱՏՕ-ի քննադատներ են և իրենց մրցակիցների կողմից մեղադրվում են Ուկրաինայում պատերազմի վերաբերյալ Կրեմլի խոսակցությունները կրկնելու մեջ։

Լը Պենը, որը վիճում է Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու հետ հնարավոր հանդիպման վայրի շուրջ, բազմիցս ասել է, որ Ֆրանսիայի ծանր ֆինանսական հեռանկարը նշանակում է, որ այն այլևս չի կարող իրեն թույլ տալ ֆինանսական օգնություն ուղարկել Կիևին։ Մելանշոնը դեմ է Ուկրաինայի կողմից Ռուսաստանի տարածքի խորքում հարվածներին։ Նրան նաև խիստ քննադատության ենթարկեցին Դոնբասում հանրաքվե անցկացնելուն աջակցելու համար, որը թույլ կտար նրա բնակիչներին որոշել՝ արդյոք ցանկանում են լինել Ռուսաստանի, թե՞ Ուկրաինայի մաս, հաշվի առնելով, որ նման քվեարկությունը չէր կարող ազատ կամ արդարացիորեն անցկացվել այն տարածքում, որը մեծ մասամբ գտնվում է Ռուսաստանի օկուպացիայի տակ։

«Շատերը շատ ուշադիր հետևում են [ֆրանսիական] քարոզարշավին և թեկնածուների դիրքորոշումներին, քանի որ արդյունքը կարող է խորը ազդեցություն ունենալ մեր ամբողջ դաշինքի և եվրոպական անվտանգության ապագայի վրա», – ասաց Էստոնիայի խորհրդարանի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Մարկո Միհկելսոնը՝ արտահայտելով Բալթյան և Սկանդինավյան երկրների մայրաքաղաքներում տարածված մտահոգությունը։

Ուկրաինային ցուցաբերվող աջակցության նվազեցումը Փարիզի կողմից էական շրջադարձ կլինի։ Ֆրանսիան՝ ԵՄ-ի միակ միջուկային զենք ունեցող պետությունը, համաղեկավարում է «կամավորների կոալիցիան», որը հինգշաբթի օրը հավաքվել էր Բեռլինում՝ քննարկելու Կիևին եվրոպական աջակցության հարցը։ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը միացել է այդ հանդիպմանը և կոշտ քննադատության ենթարկել Կիևին ռազմական աջակցություն տրամադրելու համար շարունակվող ծախսերը։

Փարիզը նաև առանցքային դերակատար է Ռուսաստանի «ստվերային նավատորմի» դեմ պայքարում. վերջինս զբաղվում է նավթի փոխադրմամբ և վաճառքով՝ խախտելով ԵՄ պատժամիջոցները։

Կարծես թե Ուկրաինային տրամադրվող ապագա ֆինանսական օգնությունը Լը Պենի հնարավոր ազդեցությունից պաշտպանելու նպատակով՝ Գերմանիայի կանցլերի թեկնածու Ֆրիդրիխ Մերցը նախաձեռնել է Ուկրաինայի համար ֆինանսավորման կայուն մեխանիզմի ամրագրումը ԵՄ-ի հաջորդ երկարաժամկետ բյուջեում։ Նրա առաջարկի համաձայն՝ նման որոշումներ ընդունելու համար կպահանջվի ոչ թե միաձայնություն, այլ՝ որակյալ մեծամասնություն։

Եվրոպայում և Ուկրաինայում գտնվող ութ օրենսդիրներից ու դիվանագետներից, նրանցից շատերը ցանկացել են անանուն մնալ՝ այլ երկրի նախընտրական արշավի վերաբերյալ ազատորեն արտահայտվելու համար, մոտ կեսը կիսել է Միխկելսոնի մտահոգությունը, որ Լը Պենի կամ Մելանշոնի՝ նախագահ ընտրվելու դեպքում կթուլանա Ռուսաստանին դիմակայելու եվրոպական վճռականությունը։

Մյուսները կարծում են, որ ընտրվելու դեպքում այդ երկու թեկնածուներն էլ կհետևեն Կիևի հարցում ձևավորված եվրոպական կոնսենսուսին։

Նախընտրական արշավի ընթացքում Լը Պենը փորձել է հանգստացնել Ուկրաինային՝ այս շաբաթվա սկզբին Ֆրանսիայում Ուկրաինայի դեսպանի հետ հանդիպելով փակ դռների հետևում։ Իսկ Մելանշոնը պնդում է, որ սրտացավ է ուկրաինացի ժողովրդի շահերի նկատմամբ։

Զելենսկին նույնպես նվազեցնում է ռիսկերի նշանակությունը։

«Մենք կաշխատենք նրա հետ, ում կընտրի ֆրանսիացի ժողովուրդը։ Ի վերջո, Եվրոպական միությունը 27 երկիր է, ոչ թե միայն մեկը», — ասել է նա՝ անցյալ շաբաթ լրագրողների փոքր խմբի հետ հանդիպման ժամանակ։ «Մենք արդեն տեսել ենք, թե ինչպիսին են նախընտրական արշավները և ինչ է տեղի ունենում դրանցից հետո», — նշել է նա։

Քաղաքական առաջնորդության կորուստ

Ուկրաինային տրամադրվող ռազմական օգնության հարցում Ֆրանսիան զիջում է այնպիսի երկրների, ինչպիսիք են Շվեդիան կամ Գերմանիան։ Սակայն, ինչպես նշում են երեք եվրոպացի դիվանագետներ, Մակրոնի ներդրումը կայանում է ուժեղ քաղաքական առաջնորդության մեջ։ Այս առաջնորդությունը կարող է ավարտվել, եթե նախագահի պաշտոնը ստանձնեն Լը Պենը կամ Մելանշոնը։

Ուկրաինացի պաշտոնյաներից մեկի խոսքով՝ ամենամեծ ռիսկերը վերաբերում են Ֆրանսիայի ստանձնած պարտավորություններին՝ կապված «կամավորների կոալիցիայի» (coalition of the willing), անվտանգության երաշխիքների և ԵՄ-ի կողմից ապագա ֆինանսավորման հետ։

«Ֆինանսական աջակցության առումով Ֆրանսիան երբեք չի եղել առաջատար տասնյակում, — ասաց պաշտոնյան։ — Սակայն Եվրոպայում ձևավորված կոնսենսուսը խաթարելու տեսանկյունից սա լուրջ մարտահրավեր կլինի»։

ՆԱՏՕ-ի դիվանագետներից մեկը մատնանշեց ևս մեկ ռիսկ՝ սպառնալիքը եվրոպական միասնությանը խաղաղ բանակցությունների հարցում, որոնցում ֆրանսիական կողմը մեծ դեր է խաղում։

«Երբ քննարկվում է եվրոպական անվտանգության հարցը, Ֆրանսիան առանցքային դեր ունի. առանց նրա դժվար կլինի ընդհանուր դիրքորոշում գտնել», — նշեց նա։

Փարիզը կարևոր դեր է խաղացել ուկրաինացի զինվորականներին աջակցելու, ինչպես նաև հետպատերազմյան շրջանում ռազմական տեղակայումների պլանավորման գործում։ «Կամավորների կոալիցիայի» շտաբը, որը հիմնադրվել է անցյալ տարի, գտնվում է Ֆրանսիայում, թեև ակնկալվում է, որ առաջիկա ամիսներին այն կտեղափոխվի Միացյալ Թագավորություն։

««Կամավորների կոալիցիան» մերը չէ», — հայտարարեց Լը Պենի «Ազգային միավորում» (National Rally) կուսակցության ներկայացուցիչը՝ պարզաբանելով, որ կուսակցությունը նպատակ ունի կենտրոնանալ համաշխարհային ասպարեզում Ֆրանսիայի ինքնուրույն ձայնի վերականգնման վրա։

Այն բանից հետո, երբ Radio France Internationale-ը հաղորդեց, որ ֆրանսիացի զինվորականները գտնվել են Ուկրաինայի տարածքում՝ վարժանքներ անցկացնելու նպատակով, Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը հայտարարեց, որ դա հավասարազոր է հակամարտությանը «ուղղակի մասնակցությանը»։

Ֆրանսիայի պաշտպանության նախարարի տեղակալ Ալիս Ռուֆոն հերքեց այդ մեղադրանքը։ Այնուամենայնիվ, և՛ Ժան-Լյուկ Մելանշոնը, և՛ «Ազգային միավորում» կուսակցության խոսնակ Լորան Ժակոբելին կրկնեցին Լավրովի ձևակերպումները՝ զգուշացնելով այն ռիսկերի մասին, որ Ֆրանսիան կարող է դառնալ պատերազմի «համամասնակից կողմ»։

Այս տարաձայնությունը Կիևի առջև երկընտրանք է դնում. ինչպե՞ս աշխատել այն թեկնածուների հետ, ովքեր հնարավոր է՝ շուտով իշխանության գան, սակայն բացահայտորեն հակասում են Ուկրաինայի հարցում գործող կառավարության որդեգրած քաղաքականությանը։

Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Գեորգի Տիխին հայտնեց, որ դեսպանները կապ են հաստատում տեղի քաղաքական գործիչների հետ, և որ Ֆրանսիայի նախագահի բոլոր թեկնածուները կարող են այցելել պատերազմից տուժած երկիր՝ իրավիճակին անձամբ ծանոթանալու համար։

Ուկրաինայի խորհրդարանի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ, Վլադիմիր Զելենսկու կուսակցության անդամ Ալեքսանդր Մերեժկոն նշեց, որ հարաբերությունների հաստատման ռազմավարությունը կարող է ներառել նաև «ոչ պաշտոնական հանդիպումներ՝ իրավիճակը շոշափելու նպատակով»։

Հավասարակշռության որոնում

Վերջին տարիներին Մարին Լը Պենը փորձել է ձերբազատվել իր կուսակցության՝ Ռուսաստանի հետ մերձեցած լինելու համբավից։ Այդ ընկալումը մասամբ պայմանավորված էր 2014 թվականին ռուսական կապեր ունեցող բանկից ստացված վարկով, ինչպես նաև 2017 թվականին Լը Պենի և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի միջև կայացած հանդիպմամբ։

Ռուսաստանի վերաբերյալ Մելանշոնի նախկին հայտարարությունները, այդ թվում՝ 2014 թվականին Ղրիմի բռնակցման պատասխանատվության մի մասը ՆԱՏՕ-ի՝ դեպի արևելք ընդլայնման վրա բարդելը, կասկածներ են հարուցել Կիևի հանդեպ նրա հանձնառության վերաբերյալ։

Եվրախորհրդարանում «Ազգային միավորում» (National Rally) և «Անհնազանդ Ֆրանսիա» (France Unbowed) կուսակցությունների քվեարկությունները վկայում են Ուկրաինային ցուցաբերվող աջակցության ավելի սահմանափակ մակարդակի մասին՝ ի տարբերություն նրանց քաղաքական հակառակորդների մեծ մասի։

Այս շաբաթ Լը Պենի և Մելանշոնի ընդդիմախոսներն ավելի կոշտացրել են քննադատությունը՝ ուղղված Ուկրաինայի վերաբերյալ վերջիններիս որդեգրած քաղաքականությանը։ Ֆրանսիացի կենտրոնամետ-աջ քաղաքական գործիչ, նախագահի հավանական թեկնածու Էդուար Ֆիլիպը, ով հարցումներում զիջում է Մելանշոնին, մեղադրել է իր մրցակիցներին Պուտինի հանդեպ «անառողջ հիացմունք» տածելու մեջ։ Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարար Ժան-Նոել Բարոն էլ հայտարարել է, թե այդ երկուսը տարածում են «ռուսական քարոզչություն»։

Սակայն երկու թեկնածուներն էլ հերքում են այն մեղադրանքները, թե իրենք կրկնում են Կրեմլի թեզերը, և փորձում են հարթել Կիևի հետ առկա տարաձայնությունները։

Լը Պենն ու Զելենսկին միմյանց հանդիպման հրավերներ են ուղարկել։ Թեև Կիևն ի սկզբանե խիստ քննադատել էր Դոնբասում հանրաքվե անցկացնելու վերաբերյալ Մելանշոնի արտահայտած մտքերը, ուկրաինացի պաշտոնյաները դրականորեն արձագանքեցին նրա՝ իր հայտարարությունները պարզաբանելու փորձին։

«Մենք նաև շատ հավասարակշռված և չափավոր արձագանք տեսանք… պարոն Մելանշոնի և նրա թիմի կողմից», — նշել է Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Տիխին։ Նա նաև, կարծես, պաշտպանել է Մելանշոնի այն փաստարկը, թե ֆրանսիական լրատվամիջոցները խեղաթյուրել են նրա խոսքերը։

«Մեր միակ խնդրանքն է՝ չքաղաքականացնել Ուկրաինային աջակցելու հարցը», — ասել է Տիխին։

Այնուամենայնիվ, ոչ բոլորն են այդքան լավատես։ Ֆրանսիացի մի նախկին պաշտոնյա, ով այժմ աշխատում է ԵՄ-ում, նշել է, որ ուկրաինացիները առաջնորդվում են «ցանկալին իրականության տեղ ընդունելու» (wishful thinking) մոտեցմամբ՝ ճիշտ այնպես, ինչպես վարվում էին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ երկրորդ ժամկետով պաշտոնը ստանձնելուց առաջ։

«Դիվանագիտական ​​շրջանակներում կա մի հատված, որը դեռ հավատում է, թե իրավիճակն այդքան էլ կտրուկ չի փոխ «Դժվար չէ հասկանալ, թե ուր կգնաք՝ էժան վառելիք ձեռք բերելու համար», — ասաց դիվանագետը։