Ծանր կացության մեջ հայտնված կանցլերի գլխավորած պահպանողական կուսակցությունը գրանցեց հետպատերազմյան Գերմանիայի պատմության մեջ իր ամենավատ արդյունքը, մինչդեռ ծայրահեղ աջ «Այլընտրանք Գերմանիայի համար» (AfD) կուսակցությունը երկու շաբաթվա ընթացքում երկրորդ անգամ հաղթանակ տարավ տարածաշրջանային ընտրություններում։
ԲԵՐԼԻՆ — Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը և նրա գլխավորած պահպանողականները կիրակի օրը կայացած տարածաշրջանային ընտրություններում երկրորդ խոշոր պարտությունը կրեցին ծայրահեղ աջ «Այլընտրանք Գերմանիայի համար» (AfD) կուսակցությունից. արդյունք, որը Մերցն ինքն էլ որակեց որպես «աղետ»։
Սակայն կանցլերն արագորեն փորձեց հանդարտեցնել ենթադրությունների ալիքը, թե պարտությունից հետո նա կարող է հրաժարական տալ (հատկապես որ սա տեղի է ունենում AfD-ից կրած մեկ այլ պատմական պարտությունից ընդամենը երկու շաբաթ անց)։ Կիրակի օրը՝ քվեարկության ավարտից ընդամենը րոպեներ անց, նա հանդես եկավ հայտարարությամբ՝ նշելով, որ շարունակելու է առաջ մղել իր բարեփոխումների օրակարգը և հանդես գալ որպես կայունության երաշխավոր այս բարդ ժամանակաշրջանում։
«Այս բարեփոխումները հակաթույն են ավտորիտարիզմի թույնի դեմ», — ասաց նա։ — «Այն, ինչ պետք է արվի հիմա, պահանջում է սկզբունքայնություն, հաստատակամություն և համբերություն։ Ես կդրսևորեմ այդ հատկանիշները՝ որպես ՔԴՄ-ի (CDU) նախագահ և, ամենից առաջ, որպես մեր երկրի կանցլեր»։
Նախնական արդյունքների համաձայն՝ AfD-ն (Գերմանիայի համար այլընտրանք) հյուսիսարևելյան Մեկլենբուրգ-Արևմտյան Պոմերանիա նահանգում ստացել է ձայների մոտ 38%-ը՝ գրանցելով իր պատմության մեջ երկրորդ լավագույն արդյունքը և փոքր-ինչ առաջ անցնելով կենտրոնաձախ Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունից (SPD), որը հավաքել է 35%։
Մերցի գլխավորած պահպանողական Քրիստոնեա-դեմոկրատական միությունը (CDU) գրանցել է իր պատմության ամենավատ արդյունքը նահանգային կամ համազգային ընտրություններում՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից ի վեր. նախնական հաշվարկներով՝ ընտրական գիշերվա դրությամբ կուսակցությունը ստացել է ձայների 4,9%-ը՝ չհասնելով նահանգային խորհրդարան անցնելու համար անհրաժեշտ շեմին։
Այդ շեմը չհաղթահարելը է՛լ ավելի ցավոտ հարված է կանցլերի համար, ով առանց այդ էլ դժվարությամբ է պահպանում իր կուսակցության շարքային անդամների աջակցությունը։
AfD-ի առաջնորդները ողջունել են իրենց հաղթանակը (կուսակցության համանախագահ Տինո Խրուպալլան Մեկլենբուրգ-Արևմտյան Պոմերանիայի արդյունքը որակել է որպես «սենսացիա»)՝ միաժամանակ ճնշում գործադրելով խիստ թուլացած դիրքերում հայտնված Մերցի վրա, որպեսզի նա հեռանա և հրաժարվի ծայրահեղ աջերի շուրջ «պաշտպանիչ պատնեշ» պահպանելու կուսակցության քաղաքականությունից։
«Ֆրիդրիխ Մերցը CDU-ի համար սխալ կանցլեր է և իր հետ դեպի վայրէջք է տանում կուսակցությանը,- գերմանական հանրային հեռուստատեսության եթերում հայտարարել է կուսակցության համանախագահ Ալիս Վայդելը։- Ուստի CDU-ն պետք է առաջին հերթին ինքն իրեն հարց տա՝ արդյոք ցանկանո՞ւմ է շարունակել գործունեությունը այս կանցլերի և ձախակողմյան այս քաղաքականության հետ»։
Կիրակի երեկոյան Մերցը դիմեց անսովոր քայլի՝ հրավիրելով ՔԴՄ-ի (CDU) ղեկավարներին կուսակցության՝ Բեռլինում գտնվող կենտրոնակայան՝ փորձելով ապահովել նրանց աջակցությունը նախքան ընտրություններում սպասվող հերթական նվաստացուցիչ պարտությունը։ Մերցի վարկանիշը ամենացածրերից մեկն է, որ երբևէ գրանցվել է Գերմանիայի կանցլերի համար պաշտոնավարման այս փուլում, ինչը հանգեցրել է ՔԴՄ-ի ներսում ղեկավարության հնարավոր փոփոխության՝ «կանցլերի փոխարինման» (Kanzlertausch) շուրջ քննարկումների։
«Իհարկե, տրամադրությունը բնավ ուրախալի չէ», – ARD-ին ասել է ՔԴՄ-ի քաղաքական գործիչ Ինես Կլաուսը, ով մասնակցել է ղեկավարության հանդիպմանը։ «Եթե հիմա ինձ հարցնեք՝ արդյոք ավելի լավ չէ՞ր լինի պարզապես վերմակը քաշել գլխին ու թաքնվել, ապա, գուցե, այդպես էլ կա։ Բայց պատասխանատվությունը դա չի ենթադրում. հիմա կայունություն է պահանջվում»։
Ընտրություններից առաջ ՔԴՄ-ի մի պաշտոնյա ասել էր, որ կուսակցությունում «իսկական քաոս կսկսվի», եթե պահպանողականներին չհաջողվի անցնել Մեկլենբուրգ-Արևմտյան Պոմերանիայի երկրամասային խորհրդարան. սցենար, որը միանգամայն հավանական էր մնում ընտրությունների օրը՝ ժամը 22:00-ի դրությամբ։
Հանրային հեռարձակող ZDF-ի հարցման համաձայն՝ ընտրողների ընդամենը 1%-ը (և ՔԴՄ-ի կողմնակիցների 1%-ը) կարծում է, որ կանցլեր Մերցը նպաստել է Մեկլենբուրգ-Արևմտյան Պոմերանիայում իր կուսակցության ընտրական արդյունքներին։
«Մենք չենք կարող գեղեցկացնել Մեկլենբուրգ-Արևմտյան Պոմերանիայի արդյունքները», – ասել է Մերցը կիրակի օրը՝ քվեարկության ավարտից հետո։ «Սա աղետ է»։
ՔԴՄ-ն աջակցության անկում գրանցեց նաև Բեռլինում անցկացված մեկ այլ՝ տարածաշրջանային ընտրության ժամանակ. նախնական տվյալներով՝ կուսակցությունը զբաղեցրեց երկրորդ տեղը՝ ստանալով ձայների մոտ 19%-ը և զիջելով «Ձախեր» (Die Linke) կուսակցությանը։ Վերջինս ծայրահեղ ձախ քաղաքական ուժ է, որը հավաքել է ձայների 25,5%-ը և այժմ պատրաստվում է կենտրոնամետ ձախ ուժերի հետ կոալիցիա կազմելով՝ մայրաքաղաքի քաղաքապետի պաշտոնը խլել Մերցի պահպանողականներից։
«Բարեփոխումների կանցլեր»
Մերցն իր կանցլեր դառնալու հեռանկարը կապել է բարեփոխումների օրակարգի հետ՝ պնդելով, որ դրանք կբարձրացնեն Գերմանիայի մրցունակությունը և կվերականգնեն ԵՄ խոշորագույն տնտեսության աճը, միաժամանակ ընտրողներին կոչ անելով համբերատար լինել, մինչ բարեփոխումները կսկսեն գործել։
Սակայն, մինչ Գերմանիայի՝ արտահանման վրա կողմնորոշված աճի մոդելը տուժում է Չինաստանի կողմից աճող մրցակցության և ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի սկսած մաքսային պատերազմների հետևանքով, գերմանացի ընտրողները, կարծես, հակված չեն վստահության քվե տալ նրան։
Կանցլերի օրակարգը ներառում է կենսաթոշակային տարիքի բարձրացում՝ կենսաթոշակային համակարգն ամրապնդելու նպատակով, առողջապահական ապահովագրության որոշ արտոնությունների կրճատում՝ ապահովագրավճարների աճը զսպելու համար, ինչպես նաև աշխատողների համար հիվանդության պատճառով արձակուրդ վերցնելու գործընթացի բարդացում՝ տնտեսական աճը խթանելու նպատակով։
Այդ բարեփոխումներից շատերը հստակ ծախսեր են պարտադրում շարքային ընտրողներին՝ ծայրահեղ աջ և ծայրահեղ ձախ ուժերին լայն հնարավորություն տալով շահարկել հանրային դժգոհությունը։
Չնայած Մեկլենբուրգ-Արևմտյան Պոմերանիայում AfD-ի (Գերմանիայի այլընտրանք) տարած հաղթանակին՝ կուսակցությունը տվյալ նահանգում իշխելու որևէ հնարավորություն չունի. դա մասամբ պայմանավորված է SPD-ի (Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն)՝ ընտրությունների վերջին փուլում գրանցած կտրուկ վերելքով՝ նահանգի վարչապետ Մանուելա Շվեզիգի գլխավորությամբ։ Վերջինս ընտրարշավի ընթացքում իրեն ներկայացնում էր որպես ծայրահեղ աջերի դեմ պայքարի հենասյուն՝ օգտագործելով «Frau gegen Blau» («Կինն ընդդեմ կապույտի») կարգախոսը, որը հղում էր կատարում AfD-ի կուսակցական գույնին։
Այժմ հավանական է, որ Շվեզիգը կգլխավորի նահանգի նոր կոալիցիոն կառավարությունը՝ ձևավորված ձախակողմյան կուսակցությունների մասնակցությամբ։
CDU-ի ղեկավարները Շվեզիգի մոտեցումը մեղադրեցին նրանում, որ այն փաստացի իրենց նահանգում ընտրությունները վերածեց երկկուսակցական պայքարի՝ զգալիորեն թուլացնելով Մերցի գլխավորած պահպանողականներին։ «CDU-ն համառ պայքար մղեց, սակայն ի վերջո ջախջախվեց SPD-ի և AfD-ի միջև սրվող առճակատման արդյունքում», — ասաց Մերցը։
Մինչդեռ Շվեզիգը մեղադրեց Մերցին և CDU-ին ընտրողների հետ կապ հաստատելու հարցում ձախողվելու համար։ Նա կարողացավ ընտրարշավի վերջնամասում դիրքերը բարելավել AfD-ի նկատմամբ՝ մեծ մասամբ շնորհիվ այն բանի, որ քննադատում էր Մերցին՝ պնդելով, թե վերջինս կտրված է շարքային քաղաքացիներից, իսկ նրա բարեփոխումների նախաձեռնությունը հարվածում է ամենախոցելի խմբերին։
«Կյանքի թանկացման խնդիրը չափազանց կարևոր է, և դաշնային կառավարությունը պետք է հանդես գա հօգուտ տնտեսական ավելի մեծ զարգացման՝ ոչ միայն աշխատատեղեր ստեղծելու, այլև բնակչության բեռը թեթևացնելու նպատակով», — քվեարկությունից հետո հայտարարեց նա հանրային հեռուստաընկերության եթերում։
Այնուամենայնիվ, իրավիճակը կայունացնելու նպատակով Մեկլենբուրգ-Արևմտյան Պոմերանիայից CDU-ի քաղաքական գործիչ և կանցլերի գրասենյակում դաշնային և նահանգային հարցերով պատասխանատու Ֆիլիպ Ամթորը հայտարարեց, որ ժամանակն է դադարեցնել կանցլերի փոփոխության վերաբերյալ քննարկումները։
«Մենք տեսանք, որ Սաքսոնիա-Անհալթում տեղի ունեցած նահանգային ընտրություններից հետո անցած երկու շաբաթվա ընթացքում տեղի ունեցածը ավելի շատ վնաս հասցրեց, քան օգուտ. խոսքը կադրային հարցերի շուրջ չդադարող քննարկումների մասին է, որոնք ամբողջությամբ ստվերեցին բուն խնդիրների քննարկումը», — ասաց նա։
«Այդ առումով ճիշտ կլինի հիմա վերջ դնել կադրային քննարկումներին և կրկին կենտրոնանալ բուն խնդիրների վրա»։
Բաց մի թողեք
Իտալացի Սալվինին սկսում է պայքարը՝ ղեկավարի պաշտոնը պահպանելու համար
ԵՄ-ն ցանկանում է Կանադայի հետ ունենալ «հնարավորինս սերտ» հարաբերություններ. Կոշտա. Լուսանկար
ԵՄ բյուջեն կարիք ունի հարկերի, որոնք կառավարությունները դեռ չեն հավաքում, ասում է Կոստան