Հունաստանի միգրացիայի հարցերով նախարարը հայտնել է, որ մինչև հաջորդ տարվա սկիզբը կգործարկվի փորձնական ծրագիր՝ ուղղված ԵՄ-ում մնալու իրավունք չստացած միգրանտներին հատուկ նշանակված «վերադարձի» երկրներ ուղարկելուն։
ԱԹԵՆՔ — Հունաստանը գլխավորում է ԵՄ հինգ երկրներից բաղկացած խումբ, որը պնդում է, որ միությունում մնալու իրավունք չստացած միգրանտները հաջորդ տարվանից սկսած ուղարկվեն այնպիսի երկրներ, ինչպիսին Ռուանդան է։
Հունաստանի միգրացիայի հարցերով նախարար Թանոս Պլևրիսը հարցազրույցում նշել է, որ մինչև 2027 թվականի առաջին կիսամյակը պետությունների այսպես կոչված «Հիմնական խումբը» (Դանիա, Ավստրիա, Հունաստան, Գերմանիա և Նիդերլանդներ) նպատակ ունի գործարկել փորձնական ծրագիր՝ ապաստանի մերժված հայցվորներին միությունից դուրս գտնվող հատուկ նշանակված երկրներ ուղարկելու համար։
Նա հավելել է, որ ծրագիրը պետք է լիարժեք գործի տարվա երկրորդ կիսամյակում, ինչը համընկնում է հուլիսին ԵՄ խորհրդի նախագահությունը Հունաստանի կողմից ստանձնելու ժամկետի հետ։ Այս նախաձեռնությունը հանդես է գալիս այն ժամանակ, երբ Եվրոպան շարունակում է պայքարել տասնամյա վաղեմություն ունեցող միգրացիոն ճգնաժամի դեմ, որը խթանել է ողջ մայրցամաքում պոպուլիստական-ազգայնական կուսակցությունների աջակցության աճը։
Պլևրիսն ընդգծեց, որ ծրագիրը չի նախատեսում վերադարձի համար նախատեսված հատուկ հաստատությունների ստեղծում, այլ սահմանում է այն երկրները, ուր պետք է իրականացվի վերադարձը։ «Խոսքը կենտրոնների մասին չէ՝ այն իմաստով, որ ապաստանի հայցի մերժում ստացած անձին ուղարկեն երրորդ երկրում գտնվող փակ հաստատություն», – ասաց նա։ «Եթե ձեր ապաստանի հայցը մերժվել է, դուք կամ կվերադառնաք ձեր ծագման երկիր, կամ էլ՝ ԵՄ-ից դուրս գտնվող որևէ երրորդ երկիր»։
Խնդրին քաջատեղյակ ԵՄ երկու դիվանագետների տվյալներով (որոնք ցանկացել են անանուն մնալ՝ հարցն ազատորեն քննարկելու համար), առաջին համաձայնագիրը կնքվելու է Ռուանդայի հետ։ Որպես վերադարձի հնարավոր երկրներ՝ քննարկվում են նաև Ուգանդան և Ուզբեկստանը։
Պլևրիսը նշեց, որ դիտարկվող երկրներն արդեն իսկ ունեն միգրանտների մեծ թվաքանակ և նրանց տեղավորելու համար նախատեսված ճամբարներ։ Նա հավելեց, որ «Հիմնական խմբի» (Core Group) երկրները «պատրաստ են ընդունել ցանկացած ձևաչափ, որը կնախընտրեն տվյալ երկրները՝ լինի դա ճամբարների հարցը, թե ինտեգրման ավելի լայն ծրագրերը»։
Ռուանդան բազմիցս հայտնվել է միգրացիոն տարբեր «օֆշորային» ծրագրերի կենտրոնում։ 2022 թվականին Մեծ Բրիտանիան հայտարարեց Կիգալիի հետ կնքված բազմամիլիոնանոց վիճահարույց գործարքի մասին, որի համաձայն՝ ապաստան հայցողները պետք է արտաքսվեին այդ երկիր՝ իրենց հայցերի քննության համար։ Տարիներ տևած դատական վեճերից հետո այդ ծրագրից հրաժարվեցին։
Պլևրիսի առաջարկած ժամանակացույցը կարող է չափազանց հավակնոտ թվալ՝ հաշվի առնելով, որ համաձայնագրի մի շարք կարևորագույն տարրեր դեռևս հստակեցված չեն։ Նախարարը հայտնեց, որ «Հիմնական խմբի» անդամները ներկայումս բանակցություններ են վարում միջազգային կազմակերպությունների հետ՝ մշակելու մշտադիտարկման մեխանիզմներ, որոնք կերաշխավորեն մարդու իրավունքների պահպանումը այն երրորդ երկրներում, ուր արտաքսվելու են միգրանտները։
«Ակնհայտ է, որ մենք չենք պատրաստվում այս լիազորությունը փոխանցել այլ կողմի», – հավելեց նա։ «Մենք ցանկանում ենք օգտվել միջազգային կազմակերպությունների փորձառությունից և ունենալ նրանց ներկայությունը, սակայն պատասխանատվությունը համատեղ կրում են հինգ երկրները»։
Ծրագրի ֆինանսավորումը, որը կարող է վիճահարույց հարց դառնալ ընտրողների համար, նույնպես պետք է իրականացվի «Հիմնական խմբի» կողմից։ «Մենք ցանկանում ենք ունենալ ֆինանսապես իրատեսական նախագիծ», – ասաց Պլևրիսը՝ հավելելով, որ խմբի անդամները ցանկանում են, որպեսզի Հանձնաժողովը ժամանակի ընթացքում ակտիվ դերակատարում ունենա գործընթացում։
Նախարարը խոստովանեց, որ ծրագիրը չի հանգեցնի մեծ թվով միգրանտների՝ երրորդ երկրներ տեղափոխմանը։ «Իրականում սա ճնշում գործադրելու ևս մեկ միջոց է, որը կարող է խթանել կամավոր վերադարձը», – ասաց նա։ «Սա աննախադեպ նախաձեռնություն է։ Թեև անցյալում այլ երկրներ փորձել են նմանատիպ քայլեր ձեռնարկել, սա առաջին դեպքն է, երբ նման փորձ է արվում ԵՄ համապատասխան կանոնակարգի ընդունումից ի վեր»։
Հինգշաբթի օրը՝ ԵՄ ներքին գործերի նախարարների հանդիպմանը, Պլևրիսը կներկայացնի նաև միգրացիոն արտակարգ ճնշմանը դիմակայելու՝ Հունաստանի ծրագիրը, որը նախատեսում է ժամանակավորապես կասեցնել նոր ժամանած անձանց ապաստանի հայցերի ընդունումը։ Հունաստանի վարչապետ Կիրիակոս Միցոտակիսն առաջին անգամ ներկայացրել էր այս գաղափարը մեզանում հրապարակված հոդվածում՝ այն բանից հետո, երբ տասնյակ հազարավոր միգրանտներ հատել էին սահմանը՝ մուտք գործելով Իսպանիայի հյուսիսաֆրիկյան տարածք՝ Սեուտա։
«ԵՄ-ում միգրացիոն համակարգը կգործի միայն այն դեպքում, երբ Եվրոպայի միգրացիոն հոսքերը կառավարվեն», – ասել է Պլևրիսը՝ հավելելով, որ միությանը անհրաժեշտ է արտակարգ իրավիճակների դեպքում գործող մեխանիզմ։
Հունաստանը բազմիցս մեղադրվել է ԵՄ կանոնակարգերը խախտելու մեջ՝ միգրանտների ենթադրյալ ապօրինի հետ մղման (pushback) գործողությունների պատճառով։ «Հունաստանը պաշտպանում է իր սահմանները միջազգային իրավունքին համապատասխան և բացահայտ հայտարարում է, որ ոչ ոքից ներողություն չի խնդրի սահմանները պաշտպանելու համար», – հավելել է նախարարը։
Պլևրիսը, ով միգրացիայի հարցում կոշտ դիրքորոշում է որդեգրել, հայտնել է իր աջակցությունն ու հիացմունքը ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ այս խնդրի վերաբերյալ ունեցած մոտեցման կապակցությամբ։ «Նա տվեց այն խթանը, որը հանգեցրեց միգրացիոն քաղաքականության փոփոխության, և, ըստ էության, օգնեց բազմաթիվ խմբերի՝ այդ թվում մեզ, ովքեր կողմնակից էին ներգաղթի ավելի խիստ քաղաքականությանը, տեսնել դրա իրականացումը», – ասել է Պլևրիսը։
Նա նաև հաստատել է, որ եվրոպացի դատախազները հետաքննում են, թե ինչպես է Հունաստանն օգտագործել ԵՄ միջոցները միգրանտների համար ճամբարներ կառուցելու նպատակով։ «Մեզանից պահանջել են աուդիտին առնչվող տվյալներ և տեղեկություններ, և մենք դրանք տրամադրել ենք, սակայն որևէ հետագա զարգացում չի եղել», – հավելել է նա։
Բաց մի թողեք
Եվրոպական բիզնեսը վճարում է Ռուսաստանի հիբրիդային պատերազմի գինը
Բրիտանացիները ցանկանում են մերձենալ ԵՄ-ի հետ. դրա հետ համաձայն են նույնիսկ Ֆարաժի ընտրողները
Հնարավոր են խորհրդարանի արտահերթ ընտրություններ