Կրեմլի նորագույն նորամուծությունը լուրջ խնդիրներ է ստեղծում Կիևի հակաօդային պաշտպանության համակարգերի համար։
ԿԻԵՎ — Ռուսաստանը արդիականացնում է իր հարվածային անօդաչու թռչող սարքերը՝ դրանք համալրելով արագընթաց տուրբոռեակտիվ շարժիչներով։ Սա դժվարացնում է դրանց որսումը և ստիպում Ուկրաինային մշակել դրանք խոցելու տեխնոլոգիաներ։
Այս փոփոխությունը լրացուցիչ ծանրաբեռնվածություն է ստեղծում մի երկրի համար, որն արդեն իսկ սովոր է օդային տագնապի պայմաններում անցկացվող գիշերներին. ավելի արագընթաց անօդաչուները հակաօդային պաշտպանության անձնակազմերին ավելի քիչ ժամանակ են տալիս արձագանքելու համար, կարող են գերազանցել այն պաշտպանական միջոցները, որոնք օգնում էին դիմակայել նախկին «Շահեդ»-ներին, ինչպես նաև սպառնալիք են ստեղծում Ուկրաինայի տարածքում բնակելի տների, տրանսպորտի և կենսական նշանակության ենթակառուցվածքների համար։
«Ուկրաինական տասնյակ ընկերությունների հետ համատեղ մենք արդեն իսկ փնտրում ենք էժան և զանգվածային արտադրության ենթակա լուծումներ՝ մասնավորապես ռեակտիվ շարժիչով անօդաչուների որսման համար։ Որոշ որսիչ սարքեր արդեն իսկ անցնում են մարտական փորձարկումներ», — անցյալ շաբաթ Ուկրաինայի դաշնակիցների հանդիպման ժամանակ հայտարարել է Ուկրաինայի պաշտպանության նախարար Եվգենի Խմարան։
«Մենք չենք կարող պարզապես սպասել, մինչ Ռուսաստանը կատարելագործում է իր սպանության միջոցների զինանոցը։ Հենց հիմա մենք պետք է հնարավորինս մեծ ուշադրություն դարձնենք երկնքի անվտանգության ապահովմանը, մարդկանց պաշտպանելու ուղիների որոնմանը և ռուսական անօդաչուներին հակազդելու կարողությունների ընդլայնմանը», — անցյալ ուրբաթ ասել է Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին։
Ռեակտիվ շարժիչով անօդաչու թռչող սարքերի (ԱԹՍ) հայտնվելը մեծացնում է ձմռան ընթացքում Ուկրաինայի գոյատևման համար առկա վտանգները։ Եթե Ուկրաինան չկարողանա մեծ քանակությամբ մատչելի գնով ձեռք բերվող կամ արտադրվող որսիչ-սարքեր կիրառել ռուսական ռեակտիվ ԱԹՍ-ները խոցելու համար, ապա ստիպված կլինի օգտագործել այնպիսի ինքնաթիռներ և հրթիռներ, որոնք շատ ավելի թանկ արժեն, քան իրենց կողմից ոչնչացվող ԱԹՍ-ները։ Սա կսպառի պաշտպանական այն ռեսուրսները, որոնք անհրաժեշտ է պահպանել Ռուսաստանի բալիստիկ և թևավոր հրթիռների դեմ պայքարի համար, քանի որ վերջիններս կարող են շատ ավելի մեծ ավերածություններ պատճառել։
Ավելի քան 60 տեղական պաշտպանական արտադրողներ այժմ շտապում են ստեղծել որսիչ-սարքեր՝ օգնելու կասեցնել այն, ինչ Զելենսկին բնութագրել է որպես «սարսափ երկնքում»։
«Կան երեքից հինգ ընկերություններ, որոնք արդեն որոշակի արդյունքներ են ցույց տվել», – ասել է Զելենսկին ամսվա սկզբին՝ հավելելով, որ հաջորդ քայլը զանգվածային արտադրության մեկնարկն է։
Ավելի արագ թիրախ
Պատերազմում, որն աչքի է ընկնում երկու կողմերում էլ տեխնոլոգիական ապշեցուցիչ առաջընթացով, Ռուսաստանը արդիականացրել է իր պտուտակավոր «Գերան» (Geran) ԱԹՍ-ները (որոնք սկզբնապես ստեղծվել էին իրանական «Շահեդ»-ների հիման վրա) և գործարկել դրանց նոր տարբերակը՝ հագեցած տուրբոռեակտիվ շարժիչներով։
Մինչ հին «Գերան-2» մոդելները թռչում են ժամում մոտ 200 կմ արագությամբ, ամենավերջին «Գերան-5»-ները կարող են զարգացնել մինչև 600 կմ/ժ արագություն։ Նորագույն ԱԹՍ-ները նաև ավելի մեծ բարձրության վրա են թռչում, իսկ դրանց շարժիչներն ունեն ջերմային ավելի ցածր հետք։
Մինչդեռ Ուկրաինայի որսիչ-ԱԹՍ-ներից շատերը թռչում են ժամում մոտ 300 կմ արագությամբ, ուստի չեն կարողանում հասնել նորագույն «Գերան»-ներին։ Սա ստիպում է Ուկրաինային կիրառել իր կործանիչ ինքնաթիռները՝ դրանք որսալու փորձ կատարելու համար։
Ուկրաինական ռազմական հետախուզությունը հայտնել է, որ Ռուսաստանը կարող է ամսական արտադրել մոտ 3000 նորագույն անօդաչու թռչող սարքեր։
Ռուսաստանը նաև փոխել է իր տեղակայման մարտավարությունը, հայտարարել է Brave1-ը՝ Ուկրաինայի կառավարության հարթակը, որը նպատակ ունի խթանել զենքի ոլորտի նորարարությունները։
Նոր ռեակտիվ շարժիչով անօդաչու թռչող սարքերը թիրախավորում են ուղևորատար գնացքները, պահեստները, լոգիստիկ երթուղիները, քաղաքացիական բնակարանները և առևտրի կենտրոնները։ Վլադիմիր Պուտինը «ահաբեկում է ցերեկ ու գիշեր», կիրակի օրը ասել է Զելենսկին։
«Ուկրաինան ամեն ինչ անում էր՝ սովորական Շահեդների որսը տիրապետելու համար, մինչդեռ ռեակտիվ շարժիչով անօդաչու թռչող սարքերն ավելի արագ են և թռչում են ավելի բարձր։ Եվ բավարար քանակությամբ որսորդական հրթիռներ չկան այն բոլոր ռեակտիվ շարժիչով անօդաչու թռչող սարքերի համար, որոնք Ռուսաստանը ուղարկում է Ուկրաինայի դեմ», – ասել է Անդրեյ Զագորոդնյուկը, նախկին պաշտպանության նախարարը, որն այժմ ղեկավարում է «Պաշտպանական ռազմավարությունների կենտրոն» վերլուծական կենտրոնը։
Նոր անօդաչու թռչող սարքերի որսորդներ
Ուկրաինան մշակել է բարձր արագությամբ քվադրոկոպտերներ, որոնք կարող են աշխատել ռուսական հին ռեակտիվ շարժիչով անօդաչու թռչող սարքերի դեմ։ Brave1-ը նշել է, որ որոշները կարող են թռչել մինչև 550 կմ/ժ արագությամբ, բավականաչափ արագ՝ «Գերան-3» անօդաչու թռչող սարքերը որսալու համար՝ մոտ 500 կմ/ժ առավելագույն արագությամբ։
Սակայն ռուսական անօդաչու թռչող սարքերի նորագույն տեսակների համար «անհրաժեշտ են այլ միջոցներ», – ասաց ուկրաինական «Վիրիյ Ինդասթրիզ» պաշտպանական ընկերության գործադիր տնօրեն Ալեքսեյ Բաբենկոն: Այդ արագությունների դեպքում Ուկրաինային անհրաժեշտ են տուրբոռեակտիվ կամ հրթիռային շարժիչով որսորդական սարքեր, քանի որ պտուտակավոր անօդաչու թռչող սարքերը չեն կարող հասնել դրանց, ասաց նա:
Բաբենկոյի խոսքով՝ հունիսին պաշտպանական ոլորտի Noctis և Vyriy ընկերությունները ներկայացրել են իրենց արագընթաց որսիչ-անօդաչուն, որը լավ արդյունքներ է ցուցադրել ռեակտիվ շարժիչով անօդաչուների դեմ պայքարում։
«Մենք աշխատում ենք անօդաչուների որսիչների ստեղծման չորս ուղղությամբ՝ տուրբոռեակտիվ շարժիչով անօդաչուներ, էլեկտրական շարժիչով և իմպելերային համակարգով որսիչներ, արագընթաց էլեկտրական մրցարշավային կոպտերներ, ինչպես նաև «Շահեդ»-ները (Shahed) դիմահար ընթացքի ժամանակ խոցելու տեխնոլոգիաներ», — հայտնել են Brave1-ից։
Brave1-ը նաև աշխատում է փոքր չափսի զենիթային հրթիռների վրա, սակայն նշում է, որ դրանց նախագծումն ավելի բարդ է, քան հին մոդելի «Շահեդ»-ների դեմ կիրառվող ավելի պարզ հակաանօդաչու միջոցներինը։
«Լոգիստիկան, գնումներն ու արտադրությունը նույնպես որոշակի ժամանակ կպահանջեն։ Սակայն այս խնդիրն անպայման կլուծվի։ Պարզապես, ցավոք, մեկ-երկու ամիս ստիպված կլինենք դրանք խոցել ավելի թանկարժեք միջոցներով՝ օրինակ՝ կործանիչներից արձակվող հրթիռներով կամ հրետանային կայանքներով՝ թիրախին մոտենալու պահին», — հավելել է Բաբենկոն։
Անօդաչուների և դրանց դեմ պայքարի միջոցների մրցավազքը տեխնոլոգիական ավելի լայն գործընթացի մաս է կազմում, որը ներառում է արհեստական բանականությունը, արբանյակային կապը, հրթիռային համակարգերն ու ռադիոէլեկտրոնային պայքարի միջոցները. այս ոլորտում երկու երկրներն էլ մշտապես նորարարական լուծումներ են կիրառում՝ արձագանքելով միմյանց ձեռքբերումներին։
Բաբենկոյի խոսքով՝ Ռուսաստանի նոր անօդաչուները, որոնք ստեղծվել էին ի պատասխան Ուկրաինայի կողմից հին մոդելի «Գերան» (Geran) անօդաչուների խոցման հաջող փորձերի, անակնկալ չեն եղել։
«Պաշտպանության նախարարությունը զգուշացրել էր մեզ, որ այս խնդիրը սպասվում է, և մենք պետք է պատրաստ լինենք։ Ցավոք, պաշտպանական արտադրողները պատրաստ չէին։ Կասեի՝ աշխարհում ոչ մի պաշտպանական արդյունաբերություն պատրաստ չէր սրան», — ասել է Բաբենկոն։
Պաշտպանական ոլորտի արտադրողներին պակասում էին ինժեներներն ու ֆինանսական միջոցները՝ պատրաստվելու համար։
«Մենք նրանց բավարար քանակ չունենք, մյուս արտադրողները՝ նույնպես, և ահա հետևանքները։ Արդյոք կկարողանա՞նք կանխել նմանատիպ խնդիրները ապագայում։ Մենք միանշանակ նախատեսում ենք դա անել, սակայն այս պատերազմը միշտ չէ, որ բոլորին ժամանակ է տալիս», — նշել է Բաբենկոն։
Սակայն Ուկրաինան վստահ է, որ կտիրապետի նոր սպառնալիքին հակազդելու տեխնոլոգիային։
«Ռեակտիվ շարժիչով «Շահեդ»-ները լուրջ մարտահրավեր են, բայց մենք կհաղթահարենք այն և, իր հերթին, ռուսներին բազմաթիվ տհաճ անակնկալներ կմատուցենք», — հայտնել են Brave1-ից։
Բաց մի թողեք
«Եվրամիության վիճակի մասին» ելույթի անորոշությունները. ի՞նչ կասի Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը
Խորվաթիան խոչընդոտում է Չեռնոգորիայի՝ ԵՄ-ին անդամակցելու գործընթացը
ԵՄ-ն բացում է շուկան, բայց այնտեղ հաստատվելու գործը Հայաստանինն է