Արդյունքների ամփոփում՝ մեկ տարի անց

Խոսքերն էժան են, իսկ խոստումների կատարումը քաղաքական գին ունի

Անցյալ տարի Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը «Եվրոպական միության վիճակի մասին» (SOTEU) իր ելույթը սկսեց նախազգուշացմամբ։ Նա նշեց, որ Եվրոպան պայքարում է իր անվտանգության, արժեքների, ժողովրդավարական կարգի և սեփական ճակատագիրը որոշելու ունակության համար։

Ամեն տարի սեպտեմբերին Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահը մեկնում է Ստրասբուրգ՝ Եվրախորհրդարանի պատգամավորներին ներկայացնելու ԵՄ գործադիր մարմնի առաջիկա տարվա առաջնահերթությունները, համախմբելու նրանց իր օրակարգի շուրջ և ամփոփելու արդեն իսկ ձեռք բերված արդյունքները։

Նրա՝ 2025 թվականի SOTEU ելույթը տեղի է ունենում անվտանգության հետ կապված աճող մտահոգությունների ֆոնին՝ Լեհաստանի օդային տարածքում «թշնամական օբյեկտ» խոցելուց և Բալթյան երկրներում ու Ռումինիայում ռուսական անօդաչու թռչող սարքերի (ԱԹՍ) կողմից իրականացված նմանատիպ խախտումներից ընդամենը ժամեր անց։

Մեկ տարի անց Ռուսաստանի կողմից սպառնալիքն ավելի է սրվել։ Նրա ելույթին կնախորդեն Լայպցիգում տեղի ունեցած ԱԹՍ-ի միջադեպի վերաբերյալ բացահայտումները։ Գերմանիան փակել է Բոննում գտնվող ռուսական հյուպատոսությունը և ծրագրում է ստեղծել պաշտպանիչ «ԱԹՍ-ների վահան»՝ ապագա ներխուժումները կանխելու նպատակով։

Ակնկալվում է, որ ֆոն դեր Լայենը Եվրախորհրդարանի պատգամավորներին ուղղված իր ելույթում կանդրադառնա կլիմայական խնդիրներին, արհեստական ​​բանականությանը, երեխաների համար սոցիալական ցանցերի արգելքին և միգրացիային։ Ակնկալվում է նաև, որ նա կներկայացնի երկար սպասված «ԵՄ անվտանգության ռազմավարությունը», որի մասին հայտարարվել էր դեռ հունվարին և որը մշակվել է վերջին մի քանի ամիսների ընթացքում։

Ռուսաստանի սառեցված ակտիվների վերաբերյալ խոստումը

Անցյալ տարի Եվրախորհրդարանի պատգամավորներին ուղղված ելույթի ընթացքում քաղաքական առումով ամենաաղմկ Ֆոն դեր Լայենի խոստումները պաշտպանության ոլորտում

Պաշտպանությունը Եվրախորհրդարանի պատգամավորներին ուղղված՝ նրա՝ 2025 թվականի ծրագրային ելույթի առանցքային թեման էր։

Անցյալ տարի ֆոն դեր Լայենը կոչ արեց իրականացնել պաշտպանական նախաձեռնությունների ավելի լայն շրջանակ, այդ թվում՝ ստեղծել եվրոպական «անօդաչուների պատ» (drone wall), որը կձգվի Բալթիկ ծովից մինչև Սև ծով՝ ռուսական անօդաչուների ցանկացած ներխուժում կանխելու նպատակով։

Այս նախաձեռնությունը, որն ոլորտի ներկայացուցчиների կողմից որոշակի քննադատության արժանացավ իրագործելիության տեսանկյունից, հետագայում վերափոխվեց «անօդաչուների դեմ պաշտպանության եվրոպական նախաձեռնության»՝ դառնալով Հանձնաժողովի «Պաշտպանական պատրաստվածության ճանապարհային քարտեզի» չորս խոշորածավալ պաշտպանական նախագծերից մեկը։

Մեկ տարի անց նախաձեռնությունը դեռևս չի հաստատվել ԵՄ-ի կողմից։

ԵՄ երկրները մեծ մասամբ արձագանքել են ԵՄ համատեղ պաշտպանական նախագծեր ստեղծելու կոչին (որոնք անվանվել են «Ընդհանուր հետաքրքրություն ներկայացնող եվրոպական պաշտպանական նախագծեր»), ինչը ԵՄ երկու դիվանագետներ որակել են որպես դրական ձեռքբերում։

Դրանցից մեկը՝ «Արևելյան թևի հսկողություն» (Eastern Flank Watch) նախագիծը, նույնպես անցյալ տարի ներկայացվել էր ֆոն դեր Լայենի կողմից՝ որպես տարածաշրջանը ներխուժումներից պաշտպանելու միջոց։

Անօդաչուները Բրյուսելի պաշտպանական նոր առաջնահերթությունն են

««Անօդաչուների պատի» և «Բալթյան պաշտպանական գծի» հայեցակարգերը ԵՄ մակարդակով վերաճել են ավելի ընդգրկուն «Արևելյան թևի հսկողություն» նախաձեռնության, որն ընդգրկում է օդային, ցամաքային և ծովային սպառնալիքները», – նշել է արևելյան թևի երկրներից մեկի դիվանագետը։

Նախագիծը, որը դիտարկվում է որպես ԵՄ-ի ապագա «առանցքային» (flagship) նախաձեռնություններից մեկը՝ ուղղված մինչև 2030 թվականը մայրցամաքի պաշտպանունակության ապահովմանը, ստացել է անդամ երկրների աջակցությունը. 13 երկիր ԵՄ-ից Նա հայտարարեց, որ հանձնաժողովը կդադարեցնի Իսրայելին ցուցաբերվող երկկողմանի աջակցությունը որոշակի ոլորտներում և առաջարկեց պատժամիջոցներ կիրառել ծայրահեղական նախարարների և բռնի բնակիչների նկատմամբ, ինչպես նաև առաջարկեց մասնակիորեն կասեցնել ԵՄ-Իսրայել ասոցացման համաձայնագիրը առևտրային հարցերով։

Պատժամիջոցները պահանջում են ԵՄ բոլոր 27 մայրաքաղաքների աջակցությունը, մինչդեռ ԵՄ-Իսրայել ասոցացման համաձայնագրի մասնակի կասեցումը կարող է հաստատվել որակյալ մեծամասնությամբ։

Երկու ուղղություններով էլ ֆոն դեր Լայենը բախվեց մի շարք մայրաքաղաքների, այդ թվում՝ Գերմանիայի և Իտալիայի դիմադրությանը և չկարողացավ ապահովել Խորհրդի աջակցությունը։

Քանի որ Իսրայելում հոկտեմբերի 27-ին ընտրություններ են սպասվում, ԵՄ-ի կողմից հետագա գործողությունների համար նախատեսված քաղաքական ժամանակահատվածը սեղմվում է։ Մի շարք դիվանագետներ հայտնել են, որ անդամ երկրների շրջանում քվեարկությունից առաջ Իսրայելի դեմ նոր լուրջ միջոցներ ձեռնարկելու մեծ ցանկություն չեն նկատում։