Կարո՞ղ է արդյոք «Բեռլինի Մամդանին» համոզել բեռլինցի հրեաներին վստահել «Ձախերին»

Հակասեմիտիզմի հետ կապված մտահոգությունները դարձել են կոալիցիոն բանակցությունների խնդրահարույց կետերից մեկը. բանակցություններ, որոնց արդյունքում Էլիֆ Էրալփը կարող է դառնալ Բեռլինի հաջորդ քաղաքապետը։

Գիդեոն Յոֆեի աշխատասենյակ հասնելը հեշտ գործ չէ։ Բեռլինի սրտում գտնվող պատմական շենքի վերևում վեր է խոյանում 19-րդ դարում կառուցված Նոր սինագոգի ոսկեզօծ գմբեթը։ Մուտքի մոտ ոստիկանները հարցնում են՝ ով եք դուք և ուր եք գնում։ Անվտանգության առաջին դուռն անցնելուց հետո պայուսակը ստուգվում է սկաների միջոցով։ Այնուհետև հաջորդում են այլ դռներ, որոնք բոլորն էլ առանձնահատուկ հաստ են։

Սա պարանոյա չէ։ Ըստ Թել Ավիվի համալսարանի ուսումնասիրության՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 7-ին «Համաս»-ի կողմից Իսրայելի վրա իրականացված հարձակումից և Գազայում պատերազմի բռնկումից հետո ամբողջ արևմտյան աշխարհում հակասեմիտիզմի ալիք է բարձրացել։ Բեռլինը, որտեղ 1942 թվականին նացիստական ​​բարձրաստիճան պաշտոնյաները հավաքվել էին լճափնյա առանձնատանը՝ համակարգելու Եվրոպայի հրեաների ոչնչացումը, բացառություն չէ։

54-ամյա Յոֆեն, ով գլխավորում է Բեռլինի հրեական համայնքը (Գերմանիայի ամենախոշորներից մեկը), արդեն սովորել է պաշտպանության ներքո անցնող կյանքին։ Տասնամյակներ շարունակ նման անվտանգության միջոցառումները հրեական կյանքի անբաժանելի մասն են եղել Եվրոպայում. սինագոգներն ու դպրոցները ամրացված են, իսկ շատ քաղաքներում դրանք հսկվում են զինված ոստիկանների կողմից։ Սակայն, ինչպես նա է նշում, իրավիճակը հազվադեպ է եղել այնքան վատ, որքան հիմա։

Թել Ավիվում ծնված նախկին գործարարը ամենևին էլ երկչոտ մարդու տպավորություն չի թողնում. ամուր ձեռքսեղմում, կարերի վրա լարվածություն առաջացնող վերնաշապիկ և խոր ու թափանցող ձայն։ Այնուամենայնիվ, խորհրդակցությունների սեղանի շուրջ, որտեղ նստած են նաև համայնքի գլխավոր քարտուղարն ու մամուլի խոսնակը, տիրում է խիստ մտահոգության մթնոլորտ։

Այդ մտահոգության առարկան Բեռլինում վերջերս կայացած ընտրությունների արդյունքն է, որոնցում «Ձախերի կուսակցությունը» (Die Linke)՝ Արևելյան Գերմանիան մինչև 1989 թվականը ղեկավարած կոմունիստական ​​կուսակցության իրավահաջորդը, զբաղեցրեց առաջին տեղը՝ ստանալով ձայների 26%-ը։ Սա կուսակցության համար ռեկորդային ցուցանիշ է մայրաքաղաքում և ավելի քան կրկնակի գերազանցում է նրա նախորդ արդյունքը։ Դրանից ի վեր Գերմանիայում բուռն քննարկումներ են ընթանում դրա հետևանքների շուրջ։

Սեղանի շուրջ նստած երեք ուժերի շարքում «Ձախերի կուսակցության» բեռլինյան մասնաճյուղը դիտարկվում է ոչ միայն որպես արմատական ​​ձախակողմյան ուժ, այլև որպես հակասեմիտիզմի օջախ։ Կուսակցությունը Գազայում Իսրայելի մղած պատերազմի դեմ հանդես գալը դարձրել էր իր նախընտրական քարոզարշավի առանցքային կետերից մեկը։ Թեև որոշ հրեաներ հայտնել են «Ձախերին» իրենց աջակցության մասին, հրեական առաջատար կառույցները քննադատության են ենթարկել կուսակցությանը։

Բանավեճի կենտրոնում Էլիֆ Էրալփն է՝ Բեռլինի ընտրություններում «Ձախերի» (Die Linke) առաջատար թեկնածուն, ով դարձել է կուսակցության վերափոխման դեմքը։ Էրալփի և ակտիվիստների երիտասարդ սերնդի (որոնցից շատերն ունեն մահմեդական աշխարհից սերող ներգաղթյալների ծագում) ղեկավարությամբ կուսակցությունը դուրս է եկել Արևելյան Գերմանիայում իր արմատների սահմաններից և ձևավորել քաղաքային նոր դաշինք՝ կենտրոնանալով բնակարանային խնդիրների, անհավասարության և Գազայի պատերազմի դեմ պայքարի վրա։

Էրալփը և «Ձախերի» այլ ազդեցիկ գործիչներ ընդունում են, որ իրենց կողմնակիցների շրջանում մտահոգիչ միջադեպեր են տեղի ունեցել, և դատապարտել են դրանք։ Ընտրություններից կարճ ժամանակ անց կայացած կուսակցական համաժողովում Էրալփը խոստացել է «ամրապնդել Բեռլինում հրեական բազմազան կյանքը և պայքարել հակասեմականության դեմ»։

Սա այն խնդրի ընդունումն էր, որն առանցքային նշանակություն է ունեցել քաղաքապետ դառնալու նրա ջանքերում։ Գերմանիայում մեկ կուսակցությունը հազվադեպ է լինում բավականաչափ ուժեղ՝ միանձնյա կառավարելու համար. կառավարության ձևավորումը ենթադրում է շաբաթներ տևող բանակցություններ այնպիսի կուսակցությունների միջև, որոնք տարբեր աստիճանի փոխադարձ հակակրանք ունեն։ Եթե Էրալփը ստանձնի կառավարումը, նա ստիպված կլինի կոալիցիա կազմել կենտրոնամետ ձախ Սոցիալ-դեմոկրատների (SPD) և «Կանաչների» հետ։ Երկու կուսակցությունների համատեղ հայտարարության համաձայն՝ նրանց պահանջների թվում են «հակասեմականության դեմ պայքարը և հրեական կյանքի պաշտպանությունը»։

«Անհրաժեշտ է պարտադիր ուժ ունեցող համաձայնագիր, որը ոչ միայն կդատապարտի հակասեմականությունը և կհաստատի Իսրայելի՝ գոյության իրավունքը, այլև հստակ հետևանքներ կսահմանի հակասեմական միջադեպերի համար», – գերմանական dpa լրատվական գործակալությանը հայտնել է SPD-ի՝ նահանգային մակարդակի նախագահ Շտեֆեն Կրախը։

Ձախերի նոր դեմքը

«Էլի՛ֆ, Էլի՛ֆ, Էլի՛ֆ»․ երբ սև «բոմբեր» բաճկոնով փոքրամարմին կինը մտնում է դահլիճ, նրա համախոհները ոտքի են կանգնում և ռիթմիկ վանկարկում նրա անունը։ «Էլի՛ֆը՝ Բեռլինի համար»․ այսպես էր գրված պաստառների վրա՝ խոշոր, վառ կարմիր տառերով։ Սեպտեմբերի 20-ի ընտրություններից հետո սա նրա առաջին խոշոր հանրային ելույթն է, որն անցկացվում է «Neues Deutschland»-ի՝ Արևելյան Գերմանիայի կոմունիստական ​​բռնապետության նախկին պաշտոնական խոսափողը հանդիսացող թերթի խմբագրության փոքր դահլիճում։

Էրալփը՝ 45-ամյա իրավաբան, երկու երեխաների մայր և թուրք սոցիալիստների դուստր (նրա ծնողները Գերմանիա էին փախել 1980 թվականին՝ Թուրքիայում տեղի ունեցած ռազմական հեղաշրջման տարում), Գերմանիայի ծայրահեղ ձախ թևի նոր աստղն է։ Նա մեծ ոգևորություն է առաջացրել երիտասարդ կանանց և մահմեդական ընտրողների շրջանում։ Նրա կողմնակիցների խոսքով՝ ընտրություններում հաղթանակն ապահովել է տնտեսական արդարության վերաբերյալ նրա կոչը, հատկապես՝ Բեռլինի՝ բնակարանների պակասուրդ ունեցող շուկայի համատեքստում։ Մինչդեռ քննադատները պնդում են, որ նրա հաջողությունը հիմնականում պայմանավորված է եղել պաղեստինամետ ակտիվիստների, այդ թվում՝ Իսրայելի հանդեպ խիստ թշնամական տրամադրված անձանց մոբիլիզացմամբ։

Մամուլը Էրալփին անվանել է «Բեռլինի Մամդանի», և այդ համեմատությունը զուտ արտաքին նմանությունից ավելին է։ Բեռլինի ձախ թևը որդեգրել է Նյու Յորքի քաղաքապետ Զոհրան Մամդանիի գործելաոճը՝ ընդհուպ մինչև այն քաղաքական ռազմավարը, ով նպաստել է նրա հաջողությանը․ խոսքը Մորիս Կացի մասին է՝ 27-ամյա խորհրդատուի, որն օգնել է Մամդանիին հասնել հաղթանակի, իսկ այս գարնանը մեկնել է Բեռլին՝ Էրալփին խորհրդատվություն տրամադրելու։

«Եթե ձախակողմյան թեկնածուն կարող է հաղթել Նյու Յորքում, ապա նույնքան հաջողությամբ կարելի է հաղթել նաև Բեռլինում», — ասել է Էրալփը Մամդանիի՝ 2025 թվականի ընտրություններում տարած հաղթանակից հետո։

Մինչ Նյու Յորքի առաջին մահմեդական քաղաքապետ Մամդանին խոստանում էր քաղաքային սեփականություն հանդիսացող մթերային խանութներ, Էրալփը խոստանում է թաղամասային ճաշարաններ, որտեղ սննդի արժեքը սկսվում է 3 եվրոյից։ Նա պահանջում է սահմանափակել բեռլինյան պետական ​​(հանրային) բնակֆոնդի վարձավճարները և իրականացնել խոշոր կորպորատիվ սեփականատերերի տնօրինության տակ գտնվող բնակարանների «սոցիալականացում»՝ հանրային վերահսկողության տակ վերցնելով ավելի քան 200 000 բնակարան․ քայլ, որին 2021 թվականի հանրաքվեի ժամանակ աջակցել էր բեռլինցիների մեծամասնությունը։ Եթե Մամդանիի դեպքում խնդիրը ճանապարհների փոսերն էին, ապա Էրալփի դեպքում դա Բեռլինի «աղբահանության քաոսն» է։ Երկուսն էլ ապացուցել են, որ բնակարանի վարձավճարի հարցերն ու աղբամանները կարող են վճռորոշ դեր խաղալ մեգապոլիսի ընտրություններում։ Եվ երկուսն էլ ստիպված են եղել հերքել հակասեմականության մեղադրանքները՝ ուղղված կա՛մ իրենց անձամբ, կա՛մ իրենց քաղաքական թիմին։

Մամդանին՝ Իսրայելի կոշտ քննադատը, ով կոչ է արել ձերբակալել այդ երկրի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուին, նախընտրական արշավի ընթացքում հրաժարվում էր դատապարտել «գլոբալացնել ինթիֆադան» կարգախոսը՝ միաժամանակ նշելով, որ ինքը չի օգտագործում այն, և որ իրեն ցավ է պատճառում հակասեմական որակվելը։ Ի վերջո, նա հայտարարեց, որ խորհուրդ չի տա օգտագործել այդ արտահայտությունը։

Պաշտոնը ստանձնելուց ի վեր՝ Մամդանին նաև ձգտել է արձագանքել նյույորքցի հրեաների մտահոգություններին։ Սեպտեմբերի վերջին նա հայտարարեց հակասեմականության դեմ պայքարի՝ քաղաքի առաջին մունիցիպալ ռազմավարության մասին՝ խոստանալով, որ քաղաքի հրեաները կլինեն «ապահով և հարգված»։

Էրալփը, ով Մամդանիի նման իրեն համարում է «դեմոկրատական ​​սոցիալիստ», նույնպես բախվում է իր քաղաքի հրեական համայնքի զգալի մասի թերահավատությանը։ Մինչ երկրում հակասեմականության շուրջ միջազգային քննարկումները կենտրոնացած էին ծայրահեղ աջ «Այլընտրանք Գերմանիայի համար» կուսակցության ազդեցության աճի վրա, Բեռլինի ընտրություններից հետո վեճերի կենտրոնում հայտնվեց «Ձախերի» կուսակցությունը։

Կուսակցության՝ Բեռլինի համար նախատեսված ծրագիրը հստակորեն դեմ է արտահայտվում հակասեմականությանը, սակայն Էրալփի քննադատներին չի հետաքրքրում թղթի վրա գրվածը։ Փոխարենը՝ նրանք մատնանշում են բազմաթիվ օրինակներից կազմված մի ոչ պաշտոնական պատկեր․ նախընտրական պաստառ, որը պահանջում է «Ազատություն Պաղեստինին»․ կուսակցության բեռլինյան երիտասարդական թևը, որը «իսրայելական պետական ​​նախագծին» վերագրում է «գաղութատիրական և ռասիստական ​​բնույթ»․ ռեփեր, ով նախընտրական միջոցառման ժամանակ վանկարկել է «Yalla yalla intifada» (Առա՛ջ, առա՛ջ՝ ինթիֆադա) և «Մահ, մահ IDF-ին» (Իսրայելի բանակին)․ և «Պաղեստինի ազատագրման ժողովրդական ճակատի» (PFLP)՝ ԵՄ-ի և ԱՄՆ-ի կողմից ահաբեկչական կազմակերպություն ճանաչված խմբավորման առաջատար աջակցի ներկայությունը Բեռլինում «Ձախերի» հաղթանակի տոնակատարությանը։

Գազայում Իսրայելի քաղաքականությանը դեմ լինելը նույնը չէ, ինչ հակասեմականությունը, և Էրալփը դատապարտել է ռեփերի ու PFLP-ի աջակցի ներկայությունը՝ մեղքը բարդելով կուսակցության տեղական պաշտոնյաների վրա։ Սակայն դա չի համոզել նրա քննադատներին։ Գերմանիայի հրեաների կենտրոնական խորհրդի նախագահ Յոզեֆ Շուստերը հակասեմականության վերաբերյալ նրա մտահոգությունները որակել է որպես «ձևական հայտարարություններ»։

Նուրբ հավասարակշռություն

Բեռլինի ոչ մի հատվածում «Ձախ» կուսակցությունը (Die Linke) այնքան փոփոխությունների չի ենթարկվել, որքան Ֆրիդրիխսհայն-Կրոյցբերգում՝ մոտ 267 000 բնակիչ ունեցող վարչական շրջանում։ Տասնամյակներ շարունակ այն «Կանաչների» կուսակցության հենակետն էր։ Այս անգամ «Ձախերը» այստեղ ստացան ձայների 44%-ը՝ ավելին, քան կրկնակի գերազանցելով իրենց նախկին արդյունքը։ Նախկինում տեղական կուսակցությունը ղեկավարում էին «հին դպրոցի» սոցիալիստները, որոնցից շատերը Սոցիալիստական ​​միասնության կուսակցության (SED) վետերաններ էին. վերջինս ղեկավարում էր Արևելյան Գերմանիան որպես միակուսակցական բռնապետություն մինչև 1989 թվականին Բեռլինի պատի անկումը։

Այսօր կուսակցությունը առաջ են մղում երիտասարդ ակտիվիստները, ովքեր ընդլայնել են կուսակցության աջակիցների շրջանակը՝ ներառելով ներգաղթյալների համայնքները, հատկապես՝ երիտասարդ մահմեդականներին։ Նրանցից շատերի համար այն սկզբունքները, որոնք ուղղորդել են գերմանական քաղաքականությունը Հոլոքոստից ի վեր (հրեաների կյանքը պաշտպանելու պարտավորությունը և Իսրայելի հետ համերաշխությունը), մեծ նշանակություն չունեն, իսկ ոմանք էլ դրանք կտրականապես մերժում են։

Այս իրավիճակը Էրալպի առջև դնում է նուրբ հավասարակշռություն պահպանելու խնդիր. մի կողմից՝ հանգստացնել Բեռլինի այն հրեա բնակիչներին, ովքեր մտահոգված են իր կուսակցության որոշակի դրսևորումներով, մյուս կողմից՝ պահպանել այն կոալիցիան, որն օգնեց կուսակցությանը հասնել հաղթանակի։ Ընտրություններից հետո իր առաջին կարևոր ելույթում նա փորձեց լուծել երկու խնդիրն էլ։

«Ձախերի»՝ մատչելի և բարեկեցիկ կյանքի տեսլականը, ասաց նա՝ արժանանալով ծափահարությունների, ավելի ուժեղ էր, քան «բոլոր հարձակումներն ու ատելությունը»։ Նա թույլ չի տա, որ իրեն վիրավորանքների տարափի տակ առնեն «բոլոր ժամանակների ամենաանվարկանիշ կանցլերը» (ակնարկ Մերցի մասին) և դաշնային կառավարության այլ քաղաքական գործիչներ։

Այս կենտրոնամետ քաղաքական գործիչները, շարունակեց Էրալփը, պառակտում են երկիրը, կրճատում աշխատանքային իրավունքներն ու կենսաթոշակները և որդեգրում «Այլընտրանք Գերմանիայի համար» (AfD) կուսակցության՝ ներգաղթյալների նկատմամբ թշնամական դիրքորոշումը. սա ծայրահեղ աջ կուսակցություն է, որը պատրաստվում է ձևավորել իր առաջին նահանգային կառավարությունը՝ անցյալ ամիս տեղի ունեցած հաջողակ ընտրություններից հետո։ «Մինչ Սաքսոնիա-Անհալթում ֆաշիստական ​​կուսակցությունը իշխանության է գալիս, այս մարդիկ լրջորեն կարծում են, թե կարող են վարկաբեկիչ արշավի միջոցով կասեցնել մի ժողովրդավարական կուսակցության, որը պաշտպանում է սոցիալական արդարությունը, բազմազանությունն ու ժողովրդավարությունը», – ասաց նա։

Այնուհետև Էրալփը հաշտեցման առաջարկ ներկայացրեց. նպատակն էր «կամուրջներ կառուցել և մարդկանց կրկին միավորել»։ Դրանից հետո նա հանդես եկավ ինքնաքննադատությամբ՝ առանց կոնկրետ մանրամասների։ Նա նշեց, որ «Ձախերը» նույնպես պետք է հստակ դիրքորոշում ունենան. «երբեք չպետք է լինեն բռնության կոչեր, և մեր հարթակներից երբեք չպետք է հնչեն հայտարարություններ, որոնք վախեցնում են հրեաներին»։

Այստեղ ևս հնչեցին ծափահարություններ։ Սակայն ունկնդիրներից շատերը կանգնած էին՝ ձեռքերը կրծքավանդակին խաչած։ Ոմանց պարանոցին պաղեստինյան շարֆեր էին՝ քեֆիաներ։

Կուսակցական ժողովից հետո Էրալփը հասանելի չէր, իսկ կուսակցության համանախագահ Ինես Շվերդթները հրաժարվեց հարցազրույց տալ։

«Հեռացեք այս երկրից»

Միխայել Վոլֆսոնը մռայլ խորհուրդ ունի Բեռլինի հրեա բնակիչների համար։ Այս ականավոր պատմաբանն ու պահպանողական մեկնաբանը ծնվել է Թել Ավիվում՝ Բեռլինից գաղթած հրեա վաճառականների ընտանիքում, որոնք 1939 թվականին նացիստներից փախել էին Պաղեստին։ Դեռ մանուկ հասակում նա ծնողների հետ վերադարձել էր Արևմտյան Բեռլին։

«Cicero» ամսագրում 79-ամյա Վոլֆսոնը պատմել է, թե ինչ կասեր բեռլինցի մի երիտասարդ հրեայի, ով կհարցներ՝ արդյոք արժե մնալ քաղաքում. ծանր սրտով նա կասեր՝ «Հեռացի՛ր այս քաղաքից և այս երկրից»։ Նա հավելել է, որ ինքն արդեն չափազանց տարեց է՝ նման արմատական ​​փոփոխության դիմելու համար, սակայն ավելի երիտասարդ լինելու դեպքում ինքը ևս կհեռանար։

Դժվար չէ հասկանալ, թե ինչու են Բեռլինի հրեաները (որոնց թիվը գնահատվում է 20 000-ից 40 000) անհանգիստ վիճակում։ Մինչև 2023 թվականին Իսրայելի վրա «Համաս»-ի հարձակումը և դրան հաջորդած Գազայի պատերազմը, RIAS Berlin-ը՝ քաղաքում հակասեմական միջադեպերը (անկախ նրանից՝ դրանք հանցագործություն են, թե ոչ) վերահսկող կազմակերպությունը, տարեկան գրանցում էր 1000-ից պակաս դեպք։ Անցյալ տարի այդ թիվը կազմել է 2197։ Ոստիկանությունն արձանագրել է հակասեմական որակվող հանցագործությունների էլ ավելի կտրուկ աճ՝ 2022 թվականի 381-ից հասնելով 2268-ի։

RIAS-ը առաջնորդվում է Հոլոքոստի հիշատակի պահպանման միջազգային դաշինքի (IHRA) կողմից սահմանված հակասեմականության սահմանմամբ՝ հաշվառելով վարքագծի տարբեր դրսևորումներ՝ սկսած վիրավորանքներից ու պատերին արված գրություններից մինչև ցույցերի ժամանակ հնչեցված հայտարարություններ։ Կազմակերպությունը նշում է, որ հակասեմականություն չի համարում Գազայում Իսրայելի գործողությունների կամ իսրայելական բանակի քննադատությունը, սակայն այդպիսին է որակում դեպքերը, երբ Գազայում տիրող իրավիճակն օգտագործվում է հրեաներին որպես խումբ վարկաբեկելու, նրանց դեմ բռնությունը արդարացնելու կամ Հոլոքոստի նշանակությունը նսեմացնելու նպատակով։

Որոշ միջադեպեր ուղեկցվել են բռնությամբ։ Անցյալ տարի RIAS-ը Բեռլինում գրանցել է ֆիզիկական հարձակման 39 դեպք, որոնցից 16-ը տեղի են ունեցել Ֆրիդրիխսհայն-Կրոյցբերգ շրջանում։ Կազմակերպության տվյալներով՝ հակասեմական միջադեպերի մասին հաղորդած բազմաթիվ մարդիկ նշել են, որ առօրյա կյանքում ավելի զգուշավոր են դարձել, այդ թվում՝ հրաժարվել են հրեական խորհրդանիշներ բացահայտ կրելուց՝ պարբերական ոտնձգությունների պատճառով։

Հեռախոսազրույցում Վոլֆսոնը մանրամասնում է իր մտահոգությունները. «Էլիֆ Էրալպը կուսակցության աստղն է։ Սակայն կա նաև լայն հենք, և հենց դա է կարևոր»։

Արդյոք «Ձախերը» (Die Linke) ունա՞կ են կառավարելու մայրաքաղաքը։ Նրա պատասխանը կտրուկ է. «Արդյոք նման կուսակցությունը ի վիճակի՞ է կատարել պետության տարրական խնդիրը՝ պաշտպանել իր քաղաքացիներին (և ոչ միայն հրեաներին) թե՛ երկրի ներսում, թե՛ արտերկրում։ Իմ պատասխանն է՝ ոչ, բացարձակապես ոչ։ «Ձախերը» իրենց վարկաբեկում են ոչ թե կարծիքների, այլ իրենց իսկ գործողությունների միջոցով»։

Վոլֆսոնն ասում է, որ կոալիցիոն պայմանագիրը կամ հակասեմիտիզմի դեմ պայքարելու վերաբերյալ գործընկերների ստանձնած պարտավորությունները չէր ընդունի որպես անվերապահ երաշխիք։ «Թուղթը համբերատար է», — ասում է նա՝ մեջբերելով գերմանական ասացվածքը, որը նշանակում է, թե թղթի վրա կարելի է գրել ամեն ինչ։

Այս պահին անգամ թղթի վրա ամրագրված պայմանավորվածություն չկա։ Բեռլինում «Ձախերի», Սոցիալ-դեմոկրատների և «Կանաչների» ղեկավարները վերջին մեկ շաբաթվա ընթացքում «կառուցողական» նախնական բանակցություններ են վարել։ Չորեքշաբթի նրանք կհանդիպեն երրորդ փուլի շրջանակում, սակայն դեռևս համաձայնության չեն եկել հակասեմիտիզմի հարցում որդեգրելիք ընդհանուր դիրքորոշման շուրջ։

Վստահության փորձություն

Բեռլինի հրեական համայնքի նախագահ Յոֆեն հակասեմիտիզմի աճի համար մեղադրում է Գերմանիայի հիմնական քաղաքական ուժերին՝ նշելով, որ նրանք ձախողել են խնդրի լուծումը։ «Ես չգիտեմ հրեական համայնքի որևէ անդամի, ով վստահ կլինի, որ իր երեխաներն ու թոռները շարունակելու են ապրել Գերմանիայում»։ Գերմանիայում բնակվող ավելի քան 2500 հրեաների շրջանում 2024 թվականին անցկացված հարցումը ցույց է տվել, որ նրանցից ավելի քան կեսը իրենց քաղաքում որպես հրեա բացահայտ կերպով ապրելը վտանգավոր է համարում, իսկ երեք քառորդը նշել է, որ 2023 թվականի հոկտեմբերի 7-ից ի վեր իրենց ավելի քիչ պաշտպանված են զգում։

Խիստ հսկվող իր գրասենյակում Յոֆեն ասում է, որ հասկանում է՝ ինչու են շատերը համակրում Էրալփին։ «Նա ամենևին էլ միամիտ չէ և գիտի՝ ինչպես արտահայտել իր մտքերը,- ասում է նա ինձ։ – Սակայն նրա կուսակցության ներսում առկա հակասեմական տրամադրությունները… հավանաբար, նա չի կարողանա դրանք կրկին վերահսկողության տակ առնել»։

Յոֆեն հաճախ է դադար տալիս՝ բառերն ուշադիր ընտրելու համար։ «Ձախերի կուսակցության կողմից բազմաթիվ հայտարարություններ են հնչել, որոնք անհանգստացրել են հրեական համայնքին,- ասում է նա։ – Բայց ես չեմ ցանկանում, որ միայն հակասեմականության խնդիրը որոշի՝ արդյոք Բեռլինում կոալիցիա կձևավորվի, թե ոչ։ Հակառակ դեպքում կրկին ի հայտ կգան դավադրության տեսություններն այն մասին, թե մենք՝ հրեաներս, այնքան հզոր ենք, որ կարող ենք նույնիսկ որոշել, թե ով է կառավարելու այս քաղաքը»։

Էրալփի կուսակցության համար նրա սահմանած չափանիշը կապված է ոչ այնքան «Ձախերի» խոստումների, որքան առաջիկա տարիներին մայրաքաղաքում՝ հատկապես դպրոցներում և մանկապարտեզներում տեղի ունենալիք իրադարձությունների հետ։

«Ձախերի»՝ Բեռլինի համար նախատեսված ծրագիրը խոստանում է «արդյունավետորեն» պայքարել հակասեմականության դեմ, սակայն միաժամանակ զգուշացնում է հակասեմականության վերաբերյալ մեղադրանքների «շահարկումից»։ Յոֆեն մտահոգված է, որ կուսակցության՝ օրինականության և կարգուկանոնի ապահովմանն ուղղված ավելի լայն օրակարգը (ներառյալ ոստիկանության անձնակազմի կրճատման, ռեսուրսների սահմանափակման և դիմակավոր ցուցարարների նկատմամբ սահմանափակումների թուլացման վերաբերյալ առաջարկները) կդժվարացնի հակասեմական ահաբեկման և բռնության զսպումը։

Անցյալ տարի RIAS-ը հակասեմական միջադեպեր է արձանագրել ռեկորդային թվով՝ 239 հանրահավաքի և երթի ընթացքում։ Սա շաբաթական չորս կամ հինգ դեպք է նշանակում։ 2025 թ. սեպտեմբերի 27-ին «Ձախերը» այն խմբերի թվում էին, որոնք կոչ էին անում անցկացնել Գազային նվիրված երթ. այն համախմբել էր մինչև 100 000 մարդու։ RIAS-ը փաստագրել է հակասեմական միջադեպեր ինչպես երթի, այնպես էլ դրան հաջորդած հանրահավաքի ընթացքում, այդ թվում՝ պաստառներ, որոնք Իսրայելի պատերազմը նույնացնում էին Հոլոքոստի հետ, և վանկարկումներ՝ «երեխաներ սպանողներ». արտահայ «Մեր հրեական հաստատությունները ֆիզիկապես պաշտպանված են, սակայն հակասեմիտիզմից պաշտպանված չեն», — ասաց նա ինձ մեր զրույցի ավարտին։ — «Ի՞նչ նկատի ունեմ։ Մեր մանկապարտեզների, դպրոցների և սինագոգների շուրջ մի տեսակ «բոժոժ» է ստեղծվել, բայց սոցիալական առումով ոչինչ պաշտպանված չէր»։

Էրալփը խոստացել է ավելի անվտանգ դարձնել հրեական կյանքը։ Թե արդյոք նա կկարողանա համոզել Ջոֆեի նման մարդկանց, որ իր խոսքերն անկեղծ են և ինքն ի վիճակի է դրանք իրականացնել, արդեն այլ հարց է։