Նոյեմբերի 21-ի ուշ երեկոյան ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղար Գուտերեշը կրկին այցելել է Բաքու: Նրա հանդիպումների մասին պաշտոնական տեղեկատվություն առ այս պահը չի տարածվել:
«Թուրան» գործակալությունը հայտնում է, որ Գուտերեշը հաջորդ օրը մամուլի ասուլիս է հրավիրել և հրապարակայնացրել, որ խորհրդաժողովի հիմնական նպատակը՝ մթնոլորտային աղտոտումների դեմ պայքարի հիմնադրամի ստեղծումը, հեռու է իրականություն դառնալուց:
«Ես բանակցությունների կողմ չեմ, բայց խորհրդաժողովի մասնակիցներին կոչ եմ անում հասնել վերջնական համաձայնության» ասել է ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարը: Նախապես հաշվարկված էր, որ մթնոլորտի աղտոտման դեմ արդյունավետ պայքարի համար եկող տարի հարկ կլինի ծախսել մեկ տրիլիոն երկու հարյուր միլիարդ դոլար, ապա սահմանվել է «օպտիմալ ծախսերի նոր շեմ»՝ մեկ տրիլիոն դոլար:
Ըստ տեղեկությունների՝ նավթի և գազի արդյունահանման ծավալների կրճատման դիմաց միայն Պարսից ծոցի արաբական երկրները պահանջում են չորս հարյուր միլիարդ դոլարի փոխհատուցում: Հակառակ դեպքում նրանք էներգակիրների արդյունահանումը չեն սահմանափակի:
Նավթագազային երկրները, ընդ որում, պնդում են, որ փոխհատուցման գումարների մեծ մասը պետք է հատկացնեն զարգացած երկրները, հատկապես Եվրամիությունը, քանի որ հենց նրանք են «կանաչ» կամ վերարտադրվող էներգիայի անցնելու լոբբիստները: Բաքվի խորհրդաժողովին Եվրահանձնաժողովի նախագահի, ԵՄ մի շարք առաջատար երկրների, Չինաստանի, Ռուսաստանի և Հնդկաստանի ղեկավարների բացակայությունը, հավանաբար, պայմանավորված էր նաև մթնոլորտի աղտոտման դեմ պայքարի հիմնադրամին խոշոր մուծումներ չկատարելու նրանց մտադրությամբ:
Որոշ աղբյուրների տեղեկացվածությամբ՝ COP 29-ի աշխատանքները կարող են ևս երկու-երեք օր տևել, որպեսզի գոնե ընդհանուր գծերով համաձայնեցվեն հիմնադրամ ձևավորելու սկզբունքները: Տեսակետ կա, որ մուծումներ պետք է կատարվեն մթնորտն աղտոտելու չափերի համամասնությամբ: Այդ դեպքում հիմնադրամի դոնոր պետք է լինի նաև Ադրբեջանը: Դիվանագիտական պատշաճությունը պահանջում է, որ Բաքուն առաջինը հայտարարագրի, թե ինչքան գումար է հատկացնում հիմնադրամին: Ադրբեջանի կառավարությունը դեռևս նման հայտարարություն չի արել:
Բարդ է նաև խորհրդաժողովից Բաքվի քաղաքական դիվիդենտների հարցը: Մի շարք անոնսավորված բանակցություններ չեն կայացել, ինչպես օրինակ՝ Թուրքիայի և Իրանի նախագահների, Հնդկաստանի և Պակիստանի վարչապետների հանդիպումները: Սկանդալային էր Թուրքիայի նախագահի բացահայտումը, որ անձամբ է խոչընդոտել Ադրբեջանի և Իսրայելի նախագահների բանակցություններին:
Միակ կարևոր իրադարձություն, թերևս, կարելի է համարել Մեծ Բրիտանիայի վարչապետի կարճատև այցը, բանակցությունները Թուրքիայի և Ադրբեջանի նախագահների հետ: Այս դեպքում էլ, սակայն, իրազեկ աղբյուրները հայտնում են, որ Էրդողանին այդպես էլ չի հաջողվել եվրոպական չորրորդ սերնդի կործանիչների ձեռքբերման հարցում հասնել Մեծ Բրիտանիայի վարչապետի համաձայնությանը:
COP 29-ին ընդառաջ Բաքվում բացվել է «Ուկրաինայի կենտրոնը»: Այդուհանդերձ, Ուկրաինայի նախագահ Զելենսկին խորհրդաժողովին չի մասնակցել: Բաց աղբյուրներից հայտնի չէ, թե Կիևն ինչ մակարդակով է ներկայացված եղել:
Մինչ այդ ուկրաինական կողմը հերքել է ռուսական եւ ադրբեջանական մամուլի տեղեկությունը, որ Ուկրաինան և Եվրամիությունը համաձայն են, որպեսզի Ադրբեջանն Ռուսաստանի տարածքում գազ գնի և այն «սեփական ապրանքանիշով» առաքի ԵՄ երկրներ:
Էներգետիկ հարցերում Բաքվի ձեռքբերում է Ջեբրայիլում BP-ի ներդրումներով արևային էլեկտրակայանի հիմնարկեքը: Բայց դա ավելի վաղ երկկողմ ձևաչափով ձեռք բերված համաձայնության արդյունք է:
Կլիմայի հարցերով ՄԱԿ-ի միջազգային խորհրդաժողովի տնտեսական և քաղաքական շատ համեստ արդյունքները, իհարկե, պայմանավորված են նաև Ադրբեջանի իշխանությունների ավտորիտար կեցվածքով:
Հարցն այն է, թե COP 29-ի գործնական անհաջողություններից ի՞նչ հետևություններ է անելու Իլհամ Ալիևը: Բացառված չէ, որ ձախողումները նրան ավելի ագրեսիվ քայլերի մղեն:
Բաց մի թողեք
Արդյունքների ամփոփում՝ մեկ տարի անց
Եվրախորհրդարանում ֆոն դեր Լայենի՝ միմյանց հետ հակասության մեջ գտնվող դաշնակիցները պահանջում են, որ նա կողմ ընտրի
Ինչպե՞ս իրականացվեց ֆոն դեր Լայենի հռչակած «անկախության պահը» անցած 12 ամիսների ընթացքում