Արա Վահունին ոչ միայն ֆիլմեր է թողել, այլ նաև մի ամբողջ քաղաքային զգացողություն․ Երվանդ Քոչարի մասին նրա ֆիլմը․ Լուսանկարներ

Փետրվարի 24-ը Երևանում միշտ մի քիչ այլ կերպ է լուսանում․ ասես քաղաքը հիշում է իր ամենակոլորիտային անցորդներից մեկին՝ Արա Վահունուն։

Նա պարզապես կինոռեժիսոր չէր․ նա Երևանի շարժվող դիմանկարն էր՝ գլխարկով, թեթև հեգնանքով, ներսից լույս արձակող հայացքով։ Նրա արտաքին կոլորիտը՝ այդ անբաժանելի գլխարկով, չէր ավարտվում հագուստով. այն շարունակվում էր խոսքում, քայլվածքում, սրճարանի սեղանի շուրջ լռելու ձևում։

Թվում էր՝ նա չի քայլում, այլ սահում է Երևանի փողոցներով, նստում է սրճարաններում, դառնում քաղաքի զարկերակի մի մասը։ «Կազիրոկ»-ի սեղանների շուրջ նրա ներկայությունը հաճախ լրանում էր մեկ այլ երևելիի՝ Կամերային նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր Արամ Ղարաբեկյանի ներկայությամբ։ Այդ հանդիպումները պարզապես սուրճի պահեր չէին․ դրանք մշակութային շնչառություն էին, մտքերի փոխանակում, արվեստի ներքին ջերմաստիճանի չափում։

Բայց Վահունու ուժը միայն կերպարի մեջ չէր։ Նրա ներսում ապրում էր արվեստագետին բնորոշ խոր հոգեբանություն՝ կյանքից եկող, կյանքի միջով անցնող ու էկրանին վերածնվող։ Նրա կինոն երբեք զուտ պատմություն չէր․ այն դիտարկում էր մարդուն, ժամանակը, քաղաքը։ Տարիներ անց վերադառնում ես նրա ֆիլմերին ու զգում՝ ասելիքը բազմաշերտ է, շերտ առ շերտ բացվող։ Վավերագրականի ու խաղարկայինի միահյուսված, կուռ ոճը նրա ձեռագրի առանցքն էր՝ ճշգրիտ, բայց երբեք չոր, մտավոր, բայց միշտ կենդանի։

Հատկապես ուշագրավ է նրա ֆիլմը քանդակագործության վարպետի՝ Երվանդ Քոչարի մասին, տես՝ այստեղ։

Այնտեղ Վահունին ոչ թե պարզապես ներկայացնում է արվեստագետին, այլ փորձում է ներթափանցել ստեղծագործական լռության մեջ, որսալ այն պահը, երբ քարը դառնում է կերպար, իսկ կերպարը՝ ժամանակից դուրս մնացող ներկայություն։ Նա տեսախցիկով մոտենում է Քոչարին այնպես, ինչպես մոտենում էր Երևանին՝ սիրով, հետաքրքրությամբ և ներքին ազնվությամբ։

Այսօր, նրա ծննդյան օրը, Երևանը կարծես մի պահ կրկին տեսնում է այդ գլխարկը փողոցի անկյունում։ Եվ մենք հասկանում ենք՝ Արա Վահունին ոչ միայն ֆիլմեր է թողել, այլ նաև մի ամբողջ քաղաքային զգացողություն, որ շարունակում է ապրել մեր հիշողության ու էկրանների մեջ։

Սիմոն Սարգսյան