Ինչպե՞ս են իրանցի կանայք հաղթահարում հակամարտությունը: Արդյո՞ք ԵՄ-ն բավարար միջոցներ է ձեռնարկում գենդերային հավասարության համար:
Մինչ Եվրոպայում մարդիկ պատրաստվում են նշելու Կանանց միջազգային օրը՝ կիրակի, մարտի 8-ին, աշխարհի այլ երկրներում կանայք բախվում են աճող անորոշության:
Իրանական պատերազմը և Իրանի այաթոլլա Ալի Խամենեիի մահը շաբաթ օրը Թեհրանի վրա ԱՄՆ-Իսրայելի հարվածների ժամանակ հրատապ հարցեր են առաջացրել այն մասին, թե ինչ է սպասվում երկրի կանանց:
Այս հարցին պատասխանելու և գնահատելու համար, թե որտեղ է Եվրոպական Միությունը (ԵՄ) գտնվում գենդերային հավասարության առումով, «Բրյուսել, իմ սեր» կազմակերպությունը զրուցել է չորս փորձագետների հետ՝ Եվրոպական կանանց լոբբիի գլխավոր քարտուղար Մերի Քոլինզի, րագրող Էվելին Դոմի, Ամստերդամի համալսարանի սոցիոլոգիայի դոցենտ Լադան Ռահբարիի և ALDE-ի գլխավոր քարտուղար Դիդրիկ դե Շացենի հետ:
Կանայք Իրանում
Իրանական պատերազմի յոթերորդ օրը մերձավորարևելյան երկրից տեղեկատվության հասանելիությունը շարունակում է բարդանալ ինտերնետի անջատման պատճառով:
Սակայն հաստատ է, որ իրավիճակը մտահոգիչ է երկրի ներսում և դրսում ապրող իրանցիների համար։
«Սա շատ դժվար երկու ամիս էր բոլորի համար», – Euronews-ին ասել է իրանցի ակադեմիկոս Ռահբարին՝ անդրադառնալով 2025 թվականի վերջին ծանր տնտեսական իրավիճակի, նրանց կողմից կիրառված բռնաճնշումների և վերջին հակամարտության պատճառով բռնկված բողոքի ցույցերին։
Ռահբարիի խոսքով՝ այս խառնաշփոթի մեջ կանայք են ավելի բարձր գինը վճարում։ «Հաճախ կանայք են, ովքեր ստիպված են կրել երեխաների, տարեցների խնամքի պատասխանատվությունը, և սա, իհարկե, տարբեր կերպ է ազդում կանանց վրա՝ կախված նրանց սեփական ծագումից և տարբերություններից», – ասել է Ռահբարին։
Այս մտահոգություններից անկախ՝ Ռահբարին Euronews-ին ասել է, որ փորձում է «հույս ներշնչել» իրանցի կանանց ապագայի համար։
«Միակ բանը, որին ես կառչած եմ, կանանց կյանքի ազատության շարժումն է Իրանում», – ասել է նա՝ հիշատակելով 2022 թվականին իրանական «բարոյականության ոստիկանության» կողմից կալանքի տակ գտնվող Մահսա Ամինիի մահից հետո սկսված ֆեմինիստական ակտիվիզմը։
Շարժումը, որն ունի նաև մասնաճյուղեր եվրոպական երկրներում, բախվել է Խամենեիի ռեժիմի ճնշմանը։
«Չնայած դրան և այս ամենի մեջ, իրանցի կանայք շարունակում են մնալ անհնազանդ», – ասել է Ռահբարին Euronews-ին։
Կանայք Եվրոպայում
Այս տարի Եվրոպայում Կանանց միջազգային օրը նշվում է Եվրահանձնաժողովի այն հայտարարությունից մեկ շաբաթ անց, որ անդամ պետությունները կարող են օգտագործել Եվրոպական սոցիալական հիմնադրամ Plus (ESF+)-ը՝ անվտանգ և օրինական աբորտի հասանելիություն ապահովելու այն կանանց համար, որոնց արգելվում է դա անել իրենց հայրենիքում։
Որոշումը Եվրոպական գործադիր մարմնի կողմից որակվել է որպես պատմական, սակայն բազմաթիվ բանավեճերի առիթ է դարձել։
Քոլինսի խոսքով՝ այս որոշմամբ «բացվել է դուռ» դեպի անվտանգ և հասանելի աբորտ ԵՄ-ում, բայց սա միայն առաջին քայլն է։ «Այն, ինչ մեզ անհրաժեշտ է, աբորտի իրավունքն է Հիմնարար իրավունքների Եվրոպական խարտիայում», – ասել է նա Euronews-ին։
Դոմը, որը լուսաբանել է այս թեման, բացատրել է, որ հանձնաժողովի որոշումը կայացվել է ի պատասխան «Իմ ձայնը, իմ ընտրությունը» քաղաքացիական նախաձեռնության։
Համակարգողի հետ խոսելուց հետո Դոմը նշեց, որ չնայած սա 100%-ով այն չէ, ինչ նախաձեռնությունն ուզում էր, «Իմ ձայնը, իմ ընտրությունը» դեռևս կարևոր է համարում սա, քանի որ այն ցույց է տալիս, որ ԵՄ-ն ունի սեռական և վերարտադրողական իրավունքների վերաբերյալ գործելու իրավասություններ։
Դե Շացենը նաև կիսվեց «Իմ ձայնը, իմ ընտրությունը» նախաձեռնության ճանապարհորդության վերաբերյալ իր ոգևորությամբ. «Սա քաղաքական ընտանիքից կամ Եվրոպական հանձնաժողովից նախաձեռնություն չէ. այն քաղաքացիներից է։ Ես ուրախ եմ, որ սա հաջողված օրինակ է»։
Լսեք փոդքասթը վերևում գտնվող նվագարկիչում կամ որտեղից էլ որ լսեք ձեր փոդքասթերը։
Բաց մի թողեք
ԵՄ վերազինումը փորձարկում է կայունությունն ու վստահությունը Արևմտյան Բալկաններում
Պուտինը կանգ առնելու ծրագրեր չունի։ Ուկրաինան Ռուսաստանի սառեցված ակտիվների կարիքն ունի ավելի քան երբևէ
Հունգարիայի ընդդիմության առաջնորդ Պետեր Մագյարը կոչ է անում Ռուսաստանին զերծ մնալ ընտրություններին միջամտելուց