Անցյալ շաբաթ Եվրոպայի միջազգային օդանավակայանների խորհուրդը նամակ է հղել Եվրոպական հանձնաժողովին, որում ասվում է, որ եթե տանկերները չսկսեն անցնել Հորմուզի նեղուցով, Եվրոպան կարող է «մոտ վեց շաբաթ ռեակտիվ վառելիք» ունենալ, հինգշաբթի օրը հայտարարել է Միջազգային էներգետիկ գործակալության (ՄԷԳ) ղեկավարը՝ զգուշացնելով «շուտով» չվերթների հնարավոր չեղարկման մասին, եթե նավթի մատակարարումները շարունակեն արգելափակվել Իրանի պատերազմի պատճառով։
ՄԷԳ-ի գործադիր տնօրեն Ֆաթիհ Բիրոլը սթափեցնող պատկեր է ներկայացրել այն բանի գլոբալ հետևանքների մասին, որը նա անվանել է «մեզ մոտ երբևէ բախված ամենամեծ էներգետիկ ճգնաժամը», որը բխում է Հորմուզի նեղուցով նավթի, գազի և այլ կենսականորեն կարևոր մատակարարումների դադարեցումից։
«Անցյալում կար մի (երաժշտական) խումբ՝ «Ծանր նեղուց» անվամբ։ Այժմ դա ծանր նեղուց է, և այն մեծ հետևանքներ է ունենալու համաշխարհային տնտեսության համար։ Եվ որքան երկար է այն ընթանում, այնքան ավելի վատ կլինի տնտեսական աճի և գնաճի համար ամբողջ աշխարհում», – ասել է նա։
Հետևանքը կլինի «(բենզինի) ավելի բարձր գներ, գազի ավելի բարձր գներ, էլեկտրաէներգիայի բարձր գներ», – ասաց Բիրոլը։
Տնտեսական ցավը կզգացվի անհավասարաչափ, որոշ երկրներ «ավելի շատ կտուժեն, քան մյուսները», – ասաց նա՝ էներգետիկ ճգնաժամի առաջնագծում Ճապոնիան, Կորեան, Հնդկաստանը, Չինաստանը, Պակիստանը և Բանգլադեշը անվանելով։
«Ամենաշատը կտուժեն ոչ թե նրանք, որոնց ձայնը շատ լսելի կլինի։ Դրանք հիմնականում զարգացող երկրները կլինեն։ Ասիայի, Աֆրիկայի և Լատինական Ամերիկայի ավելի աղքատ երկրները», – ասաց նա։
«Այնուհետև դա կհասնի Եվրոպային և Ամերիկային», – ավելացրեց նա՝ ելույթ ունենալով Փարիզի իր գրասենյակից։
Եթե Հորմուզի նեղուցը չվերաբացվի, նա ասաց, որ Եվրոպայի համար. «Շուտով կարող եմ ասել, որ մենք կլսենք այն լուրերը, որ A քաղաքից B քաղաք չվերթների մի մասը կարող է չեղարկվել ավիացիոն վառելիքի պակասի պատճառով»։
Բիրոլը խոսեց այսպես կոչված «վճարովի խցիկների» համակարգի դեմ, որը, ըստ որոշ տեղեկությունների, Թեհրանը ստեղծել է որոշ նավերի համար, թույլ տալով նրանց որոշակի վճարի դիմաց անցնել նեղուցով։ Նա ասաց, որ այն ավելի մշտական կանոնի վերածելը կհանգեցնի նախադեպի ստեղծման, որը կարող է կիրառվել այլ ջրային ուղիների վրա։
«Եթե մենք այն մեկ անգամ փոխենք, դժվար կլինի այն վերականգնել», – ասաց նա։ «Դժվար կլինի այստեղ վճարովի համակարգ ունենալ, որը կկիրառվի այստեղ, բայց ոչ այնտեղ»։
«Ես կցանկանայի տեսնել, որ նավթը անվերապահորեն հոսի A կետից B կետ», – ասաց նա։
Մայիսյան կամ հունիսյան պակասորդներ
Անցյալ շաբաթ Եվրոպայի միջազգային օդանավակայանների խորհուրդը նամակ գրեց Եվրոպական հանձնաժողովին, որ ավիացիոն վառելիքի պակասը կարող է սկսվել մայիսի սկզբին, եթե տանկերները չսկսեն նավարկել Հորմուզով։
Ջրային ճանապարհով երթևեկությունը, որի միջով անցնում էր պատերազմից առաջ աշխարհի հում նավթի և հեղուկ բնական գազի մատակարարումների մեկ հինգերորդը, գրեթե ամբողջությամբ արգելափակվել է փետրվարի 28-ին ԱՄՆ-Իսրայել ավիահարվածներով Իրանի դեմ պատերազմի սկսվելուց ի վեր։
Բիրոլը զգուշացրել է, որ Եվրոպան կարող է բախվել ավիացիոն վառելիքի պակասի «գուցե մայիսի սկզբին», սակայն իրավիճակը զգալիորեն տարբերվում է մայրցամաքում։
Ավստրիան, Բուլղարիան և Լեհաստանը ունեն բավարար պաշարներ։ Մեծ Բրիտանիայի, Իսլանդիայի և Նիդեռլանդների համար հակառակն է։ Ֆրանսիան գտնվում է մեջտեղում։ Եվ ազդեցությունը նույնը չի լինի բոլոր օդանավակայանների և ավիաընկերությունների համար։
«Փոքր, ցամաքային օդանավակայանները ավելի թույլ դիրքում կլինեն, քան հիմնական հանգույցները», – ասել է ING բանկի տնտեսագետ Ռիկո Լումանը։
«Խոսքը չի լինի լրիվ դադարեցման, այլ որոշ ավիաընկերությունների և օդանավակայանների մասնակի չեղարկման մասին», – հավելել է նա։
«Մատակարարման լուրջ խնդիրներ»
Ավիաընկերությունները քիչ տեսանելիություն ունեն իրենց թռիչքների ժամանակացույցը պլանավորելու համար։
«Ավիաընկերություններ Եվրոպայի համար» (A4E) առևտրային ասոցիացիան, որը ներառում է Air France-KLM-ը, Lufthansa-ն և Ryanair-ը, կոչ է անում Եվրամիությանը սկսել օդանավակայաններում ռեակտիվ վառելիքի պաշարների վերաբերյալ իրական ժամանակի տեղեկատվություն տրամադրել։
Տվյալները պետք է ստանան վառելիքի մատակարարներից, որոնք ոգևորված չեն իրենց խոշոր հաճախորդներին զգայուն առևտրային տվյալները փոխանցելու հարցում։
TotalEnergies-ը զգուշացրել է, որ եթե Պարսից ծոցից նավթի մատակարարումները հունիսին մնան արգելափակված, այն չի կարողանա մատակարարել իր բոլոր հաճախորդներին։
«Եթե այս պատերազմը և այս շրջափակումը տևեն ավելի քան երեք ամիս, մենք կսկսենք բախվել որոշ ապրանքների, ինչպիսին է ռեակտիվ վառելիքը, մատակարարման լուրջ խնդիրների», – երկուշաբթի օրը ասել է ընկերության գլխավոր գործադիր տնօրեն Պատրիկ Պույանեն։
«Եվրոպայի ավիաընկերություններ» (A4E) կազմակերպությունը նաև առաջարկել է, որ Եվրոպական հանձնաժողովը բացառիկ կարգով թույլատրի ԱՄՆ-ում ռեակտիվ վառելիքի ներմուծումը, որը արտադրվում է աշխարհի մնացած մասից մի փոքր այլ չափանիշներով։
Կարգավորող, քաղաքական և լոգիստիկ խնդիրները նշանակում են, որ մոտ ապագայում դա տեղի ունենալու հավանականությունը քիչ է։
Բաց մի թողեք
Կիպրոսը հույս ունի, որ ԵՄ գագաթնաժողովը կարող է անել այն, ինչ ճանապարհորդական գովազդները չեն կարող. վերադարձնել զբոսաշրջիկներին
Եվրոպային տնտեսական դժվարություններ են սպասվում․ Քրիստին Լագարդ. Լուսանկար
Ադրբեջանը սկսել է ապրանքներ ներմուծել Հայաստանից