Վիեննական մելանժ. պաշտպանության հարցում Ավստրիան ուրվագծում է չեզոքության և եվրոպական անվտանգության միջև ընկած ճանապարհը

Պաշտպանության նախարար Թանները նշում է, որ Վիեննան կարող է լինել հուսալի պաշտպանական գործընկեր՝ առանց հրաժարվելու ռազմական չեզոքության իր սահմանադրական պարտավորությունից։

«Արևմտյան Բալկանների հետ անդամակցության բանակցությունների արագացումը ինձ համար հստակ առաջնահերթություն է, նախքան այլ հնարավոր անդամակցությունների մասին խոսելը», – Բոսնիա և Հերցեգովինա կատարած այցի ժամանակ Ավստրիայի պաշտպանության նախարար Կլաուդիա Թանները հայտարարել է.

Ավստրիան տարիներ շարունակ ապացուցել է, որ իր ռազմական չեզոքությունը և որպես եվրոպական անվտանգության գործընկեր պարտավորությունները չեն չեզոքացնում միմյանց։ Սակայն այդ հավասարակշռման գործողությունը գնալով ավելի լարված է դառնում Ուկրաինայում պատերազմի և Ատլանտյան դաշինքի քայքայման ֆոնին։

«Հակամարտության դեպքում մենք նույնպես թիրախ կդառնայինք», – շաբաթավերջին թերթին տված հարցազրույցում խոստովանել է կանցլեր Քրիստիան Շտոքերը՝ նշելով, որ ո՛չ չեզոքությունը, ո՛չ էլ ՆԱՏՕ-ի հարևանների վրա հույսը չեն կարող պաշտպանել Ավստրիային անօդաչու թռչող սարքերի աճող սպառնալիքից։

Գործնականում, այդ գիտակցման հետևանքներն այն են, որ Վիեննան, որը վերջին տարիներին պաշտպանության վրա ծախսել է ՀՆԱ-ի ընդամենը մոտ 1%-ը, պարտավորվում է կրկնապատկել իր անվտանգության պարտավորությունները եվրոպական մակարդակով։

Նպատակը, ինչպես Euractiv-ին տված հարցազրույցում ասել է պաշտպանության նախարար Կլաուդիա Թանները, «մի կողմից ռազմական առումով չեզոք լինելն է, միաժամանակ մնալով հավաստի գործընկեր Համատեղ անվտանգության և պաշտպանության քաղաքականության շրջանակներում»։

Նա պնդել է, որ Ավստրիան տասնամյակներ շարունակ ցույց է տվել, որ երկուսն էլ համատեղելի են՝ որպես ապացույց մատնանշելով երկրի մասնակցությունը ՄԱԿ-ի հրամանատարության ներքո և ՆԱՏՕ-ի գլխավորած գործողություններին։

«Մենք կշարունակենք ամրապնդել այս ջանքերը, մասնավորապես՝ Արևմտյան Բալկաններում», – ասել է նա։ Ավստրիան պատրաստվում է հաջորդ տարի ստանձնել Բոսնիա և Հերցեգովինայում EUFOR/ALTHEA առաքելության հրամանատարությունը։

Թանները զգույշ էր Ավստրիայի արձագանքը տեղավորելու սահմանադրական սահմանափակումների շրջանակներում։

«Մենք ունենք մեր սեփական սահմանադրական շրջանակը, որը հիմնված է ռազմական չեզոքության վրա», – ընդգծել է նա։ Սակայն այդ սահմանափակումների շրջանակներում Վիեննան որոշակի շտապողականությամբ է գործել։ Ավստրիան ֆինանսական օգնություն է ցուցաբերել Ուկրաինային 2022 թվականին Ռուսաստանի լայնածավալ ներխուժումից հետո, ինչպես նաև անձնական պաշտպանիչ միջոցներ և բժշկական աջակցություն։

Անօդաչու թռչող սարքերի վերաբերյալ Թանները պնդել է, որ Ավստրիան ավելի լավ վիճակում է, քան կարող է ենթադրել նրա բացակայությունը ուկրաինական անօդաչու թռչող սարքերի դեմ պայքարի ուսումնական ծրագրերից։ Նա նշել է, որ ավստրիացի գնդապետ Մարկուս Ռեյսները անօդաչու թռչող սարքերի պատերազմի կարևորությունը նշել է դեռևս 2020 թվականի ադրբեջանա-հայաստանյան հակամարտությունից, և այդ հեռատեսությունը ներառվել է զինված ուժերի զարգացման ծրագրում։ Ավստրիան արդեն ձեռք է բերել իր առաջին հարյուր հետախուզական անօդաչու թռչող սարքերը։

Ավելի լայն արդիականացման ջանքերը՝ «Առաքելություն առաջ» անվամբ տասնամյա ծրագիրը, որը տևում է մինչև 2032 թվականը, ընդգրկում է լայն շրջանակի հնարավորություններ՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով օդային պաշտպանությանը։

Երկու տարի առաջ Ավստրիան միացել է Եվրոպական երկնային վահանի նախաձեռնությանը, և Թանները նշել է, որ մինչև տարեվերջ սպասվում է որոշում կայացնել ավելի մեծ հեռահարության բալիստիկ հրթիռներից պաշտպանության համակարգի վերաբերյալ։ Թեկնածուների թվում են ամերիկյան արտադրության Patriot-ը և Իսրայելի Arrow համակարգը, որը արդյունավետորեն գործել է Իրանի հետ վերջին հակամարտության ժամանակ և անցյալ տարի ծառայության է մտել Գերմանիայում։

Ավստրիան նաև երկկողմ համաձայնագրեր է կնքել Գերմանիայի և Շվեյցարիայի հետ՝ ճանաչված օդային լուսանկարների փոխանակման վերաբերյալ, որոնք Թանները բնութագրել է որպես «չափազանց լավ աշխատող» պայմանավորվածություններ, և նա աջակցություն է հայտնել համատեղ գնումներին՝ որպես ավելի արդյունավետ և ավելի ծախսարդյունավետ։

Տիեզերքը լրացրեց օրակարգը։ Ավստրիան մեկնարկել է ազգային արբանյակային ծրագիր և նախատեսում է հաջորդ տարի ուղեծիր դուրս բերել չորս արբանյակ, որտեղ Գերմանիան կխաղա համակարգող դեր, իսկ Լյուքսեմբուրգը՝ սերտ գործընկեր։ «Այսօրվա քննարկումները նաև հստակեցրին, որ մենք պետք է ներգրավվենք տիեզերական ոլորտում», – ասաց Թանները։