Պատերազմի երկրորդ փո՞ւլ․ ԱՄՆ-ն և Իրանը կրկին հարվածել են միմյանց․ խաղաղություն չի՞ լինելու

Իրանի գերագույն առաջնորդի ռազմական խորհրդական Մոհսեն Ռեզային գրել է․ «Մենք թույլ չենք տա Ամերիկային չափերն անցնել ո՛չ բանակցություններում, ո՛չ էլ հրադադարի ընթացքում։ Յուրաքանչյուր կրակոց և ագրեսիա պատասխան կստանա հրթիռների և անօդաչու թռչող սարքերի հեղեղով։ Պատմությունը հետ չի շրջվի, և ագրեսորն արագ կպատժվի»։

ԱՄՆ-ն և Իրանը միմյանց նորից հարվածել են։

ԱՄՆ զինված ուժերի կենտրոնական հրամանատարությունը (CENTCOM) հայտարարել է, որ ինքնապաշտպանական հարվածներ է հասցրել Իրանին և խոցել բալիստիկ հրթիռներ ու անօդաչու թռչող սարքեր, որոնք արձակվել էին նավերի և Պարսից ծոցի երկրների դեմ։

ԻՀՊԿ-ն իր հերթին հայտնել է, որ Քուվեյթում տեղակայված ԱՄՆ ռազմակայանները հարձակման են ենթարկվել՝ ի պատասխան Քեշմ կղզում Իրանի ազգային ինքնիշխանության դեմ ուղղված ագրեսիայի:

Մասնավորապես, հաղորդագրություններ էին ստացվել Քուվեյթում գտնվող ամերիկյան ավիաբազայի և ուղղաթիռային բազայի, ինչպես նաև Բահրեյնում գտնվող ԱՄՆ Հինգերորդ նավատորմի շտաբ-բնակարանի վրա հարվածների մասին։ Նշվում է, որ Իրանը հարձակվել է ամերիկյան խոշորագույն Առիֆջան բազայի և Ալի ալ Սալեմ ավիաբազայի վրա:

Հունիսի 3-ի գիշերն ավելի վաղ CENTCOM-ը հայտարարել էր, որ հարվածել և շարքից հանել է չբեռնված նավթատար լցանավ, որը նավարկում էր դեպի Իրան՝ Վաշինգտոնի կողմից իրանական նավահանգիստների ծովային շրջափակման շրջանակներում, որը սկսվել է ապրիլի 13-ին։

Ի՞նչ է տեղի ունենու երկու երկրների միջև, արդյո՞ք սրացում կլինի, ի՞նչ ռիսկեր է ներկայացնում ներկայիս իրավիճակը տարածաշրջանային կայունության համար․ MediaHub-ը զրուցել է Թեհրանի ATU (Allameh Tabataba) համալսարանի դասախոս, միջազգայնագետ Էհսան Մովահեդիանիի հետ։

«Երեկ երեկոյան Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի կողմից իրականացված հարձակումներով այն փաստացիորեն դադարեցրեց երկու երկրների միջև հրադադարը: Այս գործողությունները նշանակում են Ամերիկայի փորձը՝ պահպանելու Իրանի հետ կառավարվող լարվածությունը մինչև Թրամփը կարողանա վերականգնել ԱՄՆ զինված ուժերի ռազմական կարողությունները, ապա վերսկսել Իսրայելի հետ համատեղ հարձակումները Իրանի դեմ։ Միացյալ Նահանգները նպատակ ունի օգտագործել Իրանի ծովային շրջափակումը և տնտեսական ճնշումը՝ Իրանում նոր լարվածություն և փողոցային անկարգություններ առաջացնելու համար, ապա կրկին հարձակվել Իրանի վրա նման մթնոլորտում»,- նշեց Մովահեդիանին։

Նա հավելեց՝ այս ծրագիրը պահանջում է մի քանի ամիս, որի ընթացքում Միացյալ Նահանգները կվերականգնի իր ռազմական զինանոցը, ինչպես նաև կանցկացնի Աշխարհի առաջնությունը, և տեղի կունենան ԱՄՆ Կոնգրեսի միջանկյալ ընտրությունները, եղանակը կսառչի, և այդպիսով աշնան կեսերին պայմանները կհասունանան Իրանի և Միացյալ Նահանգների միջև լայնածավալ պատերազմի համար:

«Սա հատկապես ճիշտ է, քանի որ այդ ժամանակ աշխարհի շատ մասերում ռազմավարական էներգետիկ պաշարները կսպառվեն, և Հորմուզի նեղուցում իրավիճակը նորմալ վիճակի բերելու ճնշումը կուժեղանա։ Սակայն, պետք է նշել, որ Միացյալ Նահանգներն է ստեղծված իրավիճակի պատճառը և պետք է պատասխանատվություն կրի իր ագրեսիվ վարքագծի պատճառով համաշխարհային տնտեսական, անվտանգության և քաղաքական կարգի խաթարման համար։ Առայժմ Միացյալ Նահանգները մտադիր է անկայունացնել հարավային Իրանը և Պարսից ծոցի ափերը՝ ստեղծելով հարավային Լիբանանում ստեղծված իրավիճակին նման պայմաններ։ Սակայն, երեկ երեկոյան իր վճռական և ուժային արձագանքով Իրանը զգուշացրեց Միացյալ Նահանգներին, որ թույլ չի տա նման վարքագիծ, և եթե Իրանի շահերի դեմ ամերիկյան ագրեսիան և ծովային շրջափակում պարտադրելու փորձերը շարունակվեն, Իրանը վճռականորեն կարձագանքի և, ավելին, վճռականորեն կպաշտպանի իր դաշնակիցներին»,- պատասխանեց միջազգայնագետը։

Նա պնդեց, Թեհրանի տեսանկյունից, ԱՄՆ հարձակումներն իրականացվում են Իրանի վրա ճնշումը մեծացնելու և Իրանին Ամերիկայի պայմանները ընդունելու ստիպելու նպատակով, այսինքն՝ հարստացված ուրանի Իրանից դուրսբերումը, Հորմուզի նեղուցի վերաբացումը, տարածաշրջանային և հրթիռային քաղաքականության փոփոխությունները և նմանատիպ հարցեր։ Ըստ Մովահեդիանի՝ հակամարտության բոլոր դեպքերում Միացյալ Նահանգներն է առաջինը հարձակումը սկսել, և ամերիկյան պնդումը, որ այդ հարձակումները կատարվել են ինքնապաշտպանության նպատակով, կեղծ է և ծիծաղելի։ Երեկ երեկոյան Միացյալ Նահանգները նույնպես հարձակվեց Խարգ կղզու մոտ գտնվող նավթատար նավի վրա, որից հետո Իրանը պատասխանեց։ Ամերիկան ​​չի կարող թաքցնել իր ագրեսիվ բնույթը այս կեղծ պնդումներով։

«Ամերիկայի գործողությունները ոչնչացրել են Պարսից ծոցի տարածաշրջանի կայունությունը, ամբողջ աշխարհում առաջացրել են էներգիայի, պարարտանյութերի, հելիումի և շատ այլ կենսականորեն կարևոր արդյունաբերական և գյուղատնտեսական նյութերի պակաս, վտանգել են համաշխարհային պարենային անվտանգությունը և աշխարհը մղել են խառնաշփոթի և լարվածության անկման պարույրի մեջ։ Այս պայմաններում, խնդիրները լուծելու և Իրանի հետ ողջամիտ համաձայնության հասնելու փորձի փոխարեն, Միացյալ Նահանգները մերժում է Իրանի բոլոր տրամաբանական առաջարկները և երկու անգամ ռազմական ագրեսիա է իրականացրել իրանական հողի դեմ՝ Իրանի հետ բանակցությունների ընթացքում սպանելով տասնյակ բարձրաստիճան իրանցի քաղաքական և ռազմական պաշտոնյաների, սպանելով հազարավոր քաղաքացիական անձանց և վնասելով տասնյակ հազարավոր տներ, դպրոցներ, հիվանդանոցներ և այլն»,- նշեց նա։

Հարցին, թե ի՞նչ իրավիճակ է Իրանում, միջազգայնագետը նշեց․ «Իրանի ներսում իրավիճակը հանգիստ է, և բնականոն կյանքը շարունակվում է։ Ժողովուրդը նույնպես կտրականապես դեմ է ամերիկյան ագրեսիայի առջև ցանկացած մեղմության կամ անփութության և պահանջում է վճռական արձագանք այս երկրին։ Սակայն, պատերազմական պայմանների պատճառով գոյություն ունեն որոշ խնդիրներ, ինչպիսիք են ապրանքների բարձր գները և գնաճը։ Վնասված տնտեսական ենթակառուցվածքների վերականգնման պլանավորումը նույնպես իրականացվել է, և առայժմ, հաշվի առնելով Ամերիկայի կողմից համաձայնագրերի բազմիցս խախտումները, Իրանը որևէ ծրագիր չունի բանակցելու այս երկրի հետ»։