12/06/2026

EU – Armenia

Թուրքիան փորձում է վերականգնել «օսմանյան կայրությունը», իսկ հայերս ․․․

Թուրքիան ծրագրում է վերականգնել «Հիջազի ճանապարհը»։ Այդ մասին հայտնել է ֆեյսբուքյան Turan Union-ը՝ հղելով թուրքական լրատվամիջոցներին։

Խոսքը Ստամբուլ-Մեքքա երկաթուղային ուղիղ հաղորդակցության մասին է, որ մասամբ իրականացվել է դեռևս օսմանյան շրջանում՝ սուլթան Աբդուլ Համիդի նախաձեռնությամբ։

Ավելի քան հարյուր տարի առաջ այդ երկաթուղու կառուցումը հիմնավորվել է «ուխտագնացության համար բարենպաստ պայմաններ ստեղծելու անհրաժեշտությամբ», բայց բուն նպատակը կայսրության արաբաբնակ տարածքներում կենտրոնական իշխանության ազդեցության ուժեղացումը և անկախական շարժումների զսպումն էր։

Այսօր նախկին օսմանյան տիրույթները բաժանված են մի քանի անկախ պետությունների միջև։ Ըստ տեղեկությունների, Թուրքիան «արդեն սկզբունքային պայմանավորվածության է հասել Սաուդյան Արաբիայի և Հորդանանի հետ»։ Մամուլի տեղեկություններով, նախագիծը ենթադրում է կառուցել ոչ միայն երկաթգիծ, այլև ավտոմայրուղի, ինչպես նաև անցկացնել նավթա-գազատար խողովակաշարեր։

Դիտորդները համարում են, որ Թուրքիայի նախաձեռնությունը «կարող է միջազգային աջակցություն գտնել»՝ կապված «Հորմուզի նեղուցի շուրջ անորոշության հետ»։ Ավելի վաղ տեղեկություն է տարածվել, որ Թուրքիան ունի «Զարգացման ճանապարհ» անվանումով «տրանսպորտային միջանցք ստեղծելու նախագիծ», բայց՝ իրաքյան Բասրայից մինչև Ջեյհան նավահանգիստ։

Բաքվի իշխանական haqqin.az-ի գնահատմամբ, «Հիջազի ճանապարհ» նախագիծը կարող է ներառնել նաև Կենտրոնակա Ասիա-Թուրքիա հաղորդակցությունը, որ «կիրականացվի Ադրբեջանով և Հայաստանով»։

Որքանո՞վ է թուրքական նախագիծը իրատեսական, չափազանց բարդ է ասել։ Հորմուզի նեղուցի շուրջ իրավիճակը իրանա-ամերիկյան բանակցությունների առարկա է։ Կարելի է վստահաբար ասել, որ «Հիջազի ճանապարհ» նախագծին Իսրայելը դեմ է և ձգտելու է, որ այն իրականություն չդառնա։

Մանավանդ որ Իսրայելը և Հնդկաստանը իրենց հերթին քննարկում են Պարսից ծոցից մինչեւ Միջերկրական ծովի իսրայելական նավահանգիստներ տրանսպորտային միջանցք ստեղծելու նախագիծը։

Կարելի է արձանագրել, որ հաղորդուղիների եւ բեռնափոխադրումների անընդմեջ շղթաների ստեղծման շուրջ մրցակցությունը Մերձավոր Արևելքում մոտալուտ կարգավորման հեռանկարը դարձնում են ավելի անորոշ։

Այս համատեքստում TRIPP նախագծի իրականացումը ամեն ինչից զատ Հայաստանի համար ստանում է անվտանգային երաշխիքի նշանակություն` մինչև նոր ցեղասպաբնություն։ Դավին անտեղյակ, ցավին անտարբեր հայ ժողովուրդը չի էլ գիտակցում, որ խափված է։