Կայա Կալլաս՝ ԵՄ արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության հարցերով բարձր ներկայացուցիչ և Եվրոպական հանձնաժողովի փոխնախագահ։
Չնայած բյուջետային սահմանափակումներին՝ քիչ հավանական է, որ ԵՄ-ն կկրճատի իր դիվանագիտական ներկայացուցչությունները։ Այս ցանցը, որն արդեն իսկ վերակառուցման փուլում է, կենսական նշանակություն ունի փոքր անդամ պետությունների և եվրոպական ընկերությունների համար։
Բյուջեի շուրջ ընթացող զգայուն բանակցություններում ԵՄ վարչական ապարատը և գլոբալ ֆինանսավորումը դիտարկվում են որպես խոշոր կրճատումների հավանական թիրախներ։ Սակայն ներկայացուցչությունների ցանցն արդեն իսկ վերակազմակերպվում է, և փոքր եվրոպական երկրներն ու ընկերությունները մեծապես ապավինում են դրան։
Եվրոպական կառավարությունները լարված բանակցություններ են վարում միության հաջորդ երկարաժամկետ բյուջեի շուրջ, ընդ որում՝ ԵՄ հաստատությունների արտերկրյա վարչական ծախսերը և գլոբալ ծրագիրը, ամենայն հավանականությամբ, կրճատումների հիմնական զոհը կդառնան։ Մինչդեռ փոքր երկրները մեծ կորուստներ կունենան, եթե ԵՄ գլոբալ դիվանագիտական ցանցը կրճատվի։
Այսպես կոչված «խնայող» երկրների կոալիցիան, որի կազմում են Գերմանիան, Նիդերլանդները և Շվեդիան, ձգտում է մի քանի հարյուր միլիարդ եվրոյով կրճատել ԵՄ 2028-2034 թվականների բյուջեի՝ Բազմամյա ֆինանսական շրջանակի առաջարկվող ծավալը։
Ըստ ընթացիկ քննարկումների՝ անդամ պետությունների միջև լայն կոնսենսուս կա ԵՄ հաստատություններին ուղղված ծախսերի կրճատման հարցում, մինչդեռ «Գլոբալ Եվրոպա» հիմնադրամը նույնպես կբախվի զգալի կրճատումների՝ համեմատած Եվրոպական հանձնաժողովի առաջարկած ծավալների հետ։
Այս կրճատումները մեծացնում են ամբողջ աշխարհում ԵՄ ներկայացուցչությունների ցանցի կրճատման հավանականությունը, ինչը խիստ խնդրահարույց կլինի ԵՄ փոքր երկրների համար. այս մասին հայտնել են ԵՄ չորս պաշտոնյաներ՝ անանուն մնալու պայմանով։
«Փոքր անդամ պետությունները, որոնք սակավաթիվ դեսպանատներ ունեն, մեծապես ապավինում են ԵՄ ներկայացուցչությունների ցանցին», – նշել է շահագրգիռ փոքր անդամ պետություններից մեկի ԵՄ Պատվիրակությունների անձնակազմը չի ձևավորվում բացառապես Եվրոպական արտաքին գործողությունների ծառայության (EEAS) կողմից. դրանք համագործակցում են նաև Հանձնաժողովի՝ միջազգային գործընկերության, ինչպես նաև քաղաքացիական պաշտպանության և մարդասիրական օգնության հարցերով զբաղվող ստորաբաժանումների հետ՝ միաժամանակ ընդունելով ազգային նախարարություններից գործուղված դիվանագետների և աշխատանքի ընդունելով տեղացի աշխատակիցների։
Ցանցի կողմնակիցները նշում են, որ դրա արժեքը համեմատաբար համեստ է՝ հաշվի առնելով այն գլոբալ ներկայացվածությունը, որն այն ապահովում է ԵՄ փոքր անդամ պետությունների համար, որոնք շատ երկրներում սեփական դիվանագիտական ներկայացուցչություն չունեն։
«Պատվիրակությունների հետ կապված ծախսերի մեծ մասը բաժին է ընկնում ոչ թե անձնակազմին, այլ անվտանգությանն ու ենթակառուցվածքներին. սա նույն պատճառն է, թե ինչու որոշ անդամ պետություններ ի վիճակի չեն այնտեղ դիվանագիտական ներկայացուցչություն պահել», – հայտնել է ԵՄ մեկ այլ պաշտոնյա։
Այս պաշտոնյայի խոսքով՝ այն միտքը, թե հաջորդ բյուջեով կարող են կրճատվել պատվիրակությունները (ինչը քաղաքական տեսանկյունից քիչ հավանական է), բխում է Հանձնաժողովի կողմից ԵՄ դիվանագիտական ծառայության նկատմամբ լիակատար վերահսկողություն հաստատելու շարունակական ձգտումից։
Մանավանդ որ պատվիրակություններն արդեն իսկ անցնում են «արդիականացման» գործընթացի միջով։
Ընթացիկ արդիականացում
Սեպտեմբերի 1-ից ի վեր պատվիրակությունները ենթարկվում են արդիականացման բարեփոխման, որն արդեն իսկ հանգեցրել է վարչական անձնակազմի զգալի կրճատումների, ինչը առաջացրել է ԵՄ մի շարք քաղաքացիական ծառայողների միությունների դիմադրությունը։
Ծրագիրը կենտրոնացնում է վարչական առաջադրանքները, ֆինանսական կառավարումը և պայմանագրերը գլխավոր գրասենյակում և երկրների կլաստերները վերահսկող տարածաշրջանային կենտրոններում։ Օրինակ՝ Հարավային Աֆրիկայի կենտրոնը ներառում է նաև Բոտսվանան, Մավրիկիոսը, Մադագասկարը և Կոմորոսը։
Մինչդեռ, տեղական պատվիրակությունները մնացել են ավելի փոքր, երբեմն նվազագույն, դիվանագիտական ներկայացուցչությամբ՝ տեղական իշխանությունների, ընկերությունների և շահագրգիռ կողմերի հետ քաղաքական երկխոսություն պահպանելու համար։
«Արդյունքը եղել է իշխանության կենտրոնացում, որը թուլացրել է պատվիրակությունները, որոնք անցյալում, հատկապես, երբ գլխավորում էր խոշոր անդամ պետության դիվանագետ, կարող էին գործել Բրյուսելից շատ ավելի անկախ», – ասել է ԵՄ երրորդ պաշտոնյան։
Միևնույն ժամանակ, պաշտոնյաները նշում են, որ ԵՄ երկրները, որոնք ունեն իրենց սեփական դիվանագիտական ներկայությունը, հաճախ կրկնօրինակում են պատվիրակությունների աշխատանքը և միշտ չէ, որ համահունչ են այն բանին, թե ինչպես է Բրյուսելն այժմ համագործակցում երրորդ երկրների հետ։
Զարգացումից՝ դեպի գործընկերություն
Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենի պաշտոնավարման առաջին ժամկետի ընթացքում Եվրահանձնաժողովը վերանվանեց Միջազգային համագործակցության և զարգացման գլխավոր տնօրինությունը (DG DEVCO)՝ դարձնելով այն Միջազգային գործընկերության գլխավոր տնօրինություն (DG INTPA):
Այս փոփոխությունը պարզապես անվանափոխություն չէր. այն նշանավորեց երրորդ երկրների հետ միության փոխգործակցության արմատական վերափոխում՝ զարգացմանն ուղղված օգնությունից անցում կատարելով դեպի եվրոպական ընկերություններին աջակցություն խոշոր ենթակառուցվածքային նախագծերում այնպիսի ռազմավարական ոլորտներում, ինչպիսիք են կրիտիկական նշանակության հումքը, կապակցվածությունը և էներգետիկան:
Օրինակ՝ ավստրալական հանքարդյունաբերական Viridis ընկերությունը մտադրությունների մասին համաձայնագիր է ստորագրել բելգիական քիմիական Solvay ընկերության հետ՝ Ֆրանսիայում գտնվող Solvay-ի գործարանում վերամշակման նպատակով բրազիլական հազվագյուտ հողային մետաղներ մատակարարելու վերաբերյալ:
Այլ կերպ ասած՝ հետևելով ֆոն դեր Լայենի «աշխարհաքաղաքական» մոտեցմանը՝ Եվրահանձնաժողովը գրեթե հրաժարվել է զարգացման նախագծերից՝ նախապատվությունը տալով այնպիսի նախաձեռնությունների, որոնք օգնում են եվրոպական ընկերություններին արտերկրում մրցակցել չինացի և ամերիկացի մրցակիցների հետ:
ԵՄ պաշտոնյաների խոսքով՝ հաջողության դեպքում այդ նախագծերը թույլ են տալիս Եվրոպայի մասնավոր հատվածին ձեռք բերել պայմանագրեր, որոնց արժեքը զգալիորեն գերազանցում է ԵՄ-ի կողմից ներդրված միջոցները. արդյունքում՝ մի շարք եվրոպական ընկերություններ սկսել են շատ ավելի սերտ համագործակցել Հանձնաժողովի հետ:
Նոր բյուջեով նախատեսվում է նաև ավելի ճկուն դարձնել գլոբալ ֆինանսավորման բաշխումը՝ միջոցները հատկացնելով ըստ մակրոտարածաշրջանների (օրինակ՝ Լատինական Ամերիկա և Աֆրիկա) և ոչ թե առանձին երկրների, որպեսզի ԵՄ-ն կարողանա ավելի արդյունավետ օգտվել առևտրային պայմանագրերի կամ համաձայնագրերի ընձեռած հնարավորություններից:
«Տեղական գործընկերների հետ նախագծերի կառավարման գործում առանցքային նշանակություն ունեն պատվիրակությունները. կան որոշակի խնդիրներ, որոնք պարզապես հնարավոր չէ փոխանցել կենտրոնակայանին», – նշել է ԵՄ չորրորդ պաշտոնյան:
Բաց մի թողեք
Եվրոպայի պառակտված պահպանողականները ծրագիր են մեկնարկում
Գերմանիայի ներկայացուցիչ Վադեֆուլը հանդիպել է Ռուսաստանի արտգործնախարար Լավրովի հետ՝ «էսկալացիայի» շուրջ առկա լարվածության ֆոնին
Ինչպես են արևմտյան տեխնոլոգիաներն օգնում Ռուսաստանի պատերազմի համար նորակոչիկներ հավաքագրել