ԵՄ-ն մշակում է անդամակցության գործողությունների ծրագրեր՝ ամենահեռանկարային թեկնածուների համար

Բրյուսելն առաջին անգամ դիտարկում է Չեռնոգորիայի, Ուկրաինայի, Մոլդովայի և Ալբանիայի համար թիրախային ժամկետներ սահմանելու հարցը՝ անդամակցության շուրջ բանակցությունների առանցքային փուլերն ավարտելու նպատակով։

ԲՐՅՈՒՍԵԼ — ԵՄ-ն մշակում է առաջարկներ, որոնք միությանը միանալուն ամենամոտ գտնվող չորս երկրներին կապահովեն անդամակցության հստակ և փուլային ճանապարհով՝ այն դեպքում, երբ մյուսները հետ են մնում գործընթացից։

Չեռնոգորիայի, Ուկրաինայի, Մոլդովայի և Ալբանիայի համար դիտարկվում են թիրախային «ճանապարհային քարտեզներ»՝ որպես տասնամյակներ ձգվող գործընթացն արագացնելու ջանքերի մաս. այս մասին հայտնել են Եվրոպական հանձնաժողովի երկու բարձրաստիճան պաշտոնյաներ, որոնք աշխատում են նախագծի վրա։ Նրանք խնդրել են չհրապարակել իրենց անունները՝ զգայուն բնույթի ծրագրերի մասին խոսելիս։

Այս չորս երկրները դիտարկվում են որպես ԵՄ-ին միանալու հիմնական հավակնորդներ, սակայն դեռևս բախվում են առաջընթացի դանդաղ տեմպերի և պաշտոնական ընդունման ժամկետների անորոշության խնդրին։ Թեև Բրյուսելը վաղուց է աջակցում նրանց անդամակցության հայտերին, այս ճանապարհային քարտեզներն առաջին անգամ երաշխիքներ կտան, որ էական բարեփոխումները շարունակելու դեպքում նրանք կընդունվեն միություն, ինչպես նաև կառաջարկվեն բանակցությունների ավարտի մոտավոր ժամկետներ։

Ճանապարհային քարտեզներն ավելի հստակ կդարձնեն, թե կոնկրետ ինչ է ակնկալվում յուրաքանչյուր թեկնածու երկրից, ասել է պաշտոնյաներից մեկը, ինչպես նաև պարտավորություններ կստեղծեն գործող անդամ երկրների համար, որոնք պետք է հավանություն տան գործընթացի առաջխաղացմանը։ Ծրագրերը նաև սահմանում են մոտավոր ժամկետներ բարեփոխումների այն խմբերի (այսպես կոչված՝ բանակցային «կլաստերների») պաշտոնական ավարտի համար, որոնք անդամակցության ճանապարհին կարևորագույն հանգրվաններ են։

Սեպտեմբերի սկզբին «Միության վիճակի մասին» իր ելույթում Հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը խոստացել էր թիրախային աջակցություն ցուցաբերել այն թեկնածու երկրներին, որոնք «ամենամեծ առաջընթացն են գրանցել»։

Սակայն, պաշտոնյաները հաստատեցին, որ գործընթացի ավելի վաղ փուլում գտնվող այլ թեկնածու երկրներին, ինչպիսիք են Կոսովոն, Հյուսիսային Մակեդոնիան և Բոսնիա և Հերցեգովինան, այս փուլում չեն առաջարկվի ճանապարհային քարտեզներ։ Նույնը չի լինի նաև Վրաստանին, Թուրքիային կամ Սերբիային, որոնց դիմումները դադարեցվել են ժողովրդավարական և դատական ​​հետընթացի վերաբերյալ մտահոգությունների պատճառով։

Հանձնաժողովի խոսնակը հաստատեց, որ նոր ճանապարհային քարտեզները «կապահովեն անդամակցության բանակցությունների ավարտի ուղի։ Դրանք կսահմանեն հստակ առաջնահերթությունների ցանկ՝ ժամանակացույցեր և արդյունքներ, որոնք կօգնեն ամենաառաջադեմ թեկնածուներին իրականացնել անհրաժեշտ բարեփոխումները»։

«Աշխարհաքաղաքական հրամայական»

ԵՄ առաջնորդները ավելի ու ավելի են նայում առևտրային այլ ժողովրդավարություններին, մասնավորապես իրենց հարևանության մեջ՝ ԱՄՆ-ի նման գործընկերների հետ լարվածության, Չինաստանի թշնամական գործելակերպի և Ռուսաստանի սպառնալիքների ֆոնին։ Պաշտոնյաները մտահոգված են, որ ԵՄ-ին միանալը չափազանց երկար է տևում, ինչը նոր անդամներին ենթարկում է հիասթափության կամ մրցակիցների ճնշման՝ անդամակցությանը չձգտելու համար։

Քայլը տեղի է ունենում այն ​​ժամանակ, երբ ԵՄ-ի «նախաընդլայնման» քաղաքականությունը ենթարկվում է առանձին վերանայման։ Պաշտոնյաները կարծում են, որ թեկնածու երկրներին պետք է առաջարկվի դաշինքին «աստիճանական ինտեգրման» ավելի լավ ուղի, որը կօգտագործի տնտեսական օգուտները և համատեղ նախագծերին հասանելիությունը՝ առաջընթացի համար խրախուսելու համար: Այդ քաղաքականության վերանայումը, որը գլխավորում է ֆոն դեր Լեյենի մտերիմ խորհրդական Ալեքսանդր Ադամը, պետք է ներկայացվի բարձրաստիճան պաշտոնյաներին հոկտեմբերի 6-ին. այն նախատեսված է նրանց ԵՄ-ին միանալու ճանապարհին պահելու համար՝ մինչ նրանց դիմումների ներկայացման գործընթացը ընթացքի մեջ է:

«Ընդլայնումը… շարունակում է մնալ աշխարհաքաղաքական հրամայական։ Սակայն անդամակցության գործընթացը ժամանակ է պահանջում», — ասվում է ընդլայնման նախապատրաստման վերաբերյալ զեկույցի նախագծում։

«Թեկնածու երկրները պետք է անցնեն խիստ և արժանիքների վրա հիմնված գործընթացով ու իրականացնեն հիմնարար և կայուն բարեփոխումներ։ Այդ ժամանակահատվածը պետք է լիարժեքորեն օգտագործվի ռազմավարական նպատակներով՝ միաժամանակ նախապատրաստելով Միությունը ավելի մեծ թվով անդամների ընդունմանը և խորացնելով աստիճանական ինտեգրումը փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող ոլորտներում»։

Այդ վերանայման շրջանակներում ֆոն դեր Լայենը և ընդլայնման հարցերով հանձնակատար Մարտա Կոսը կառաջարկեն փոփոխություններ կատարել միության ներքին աշխատանքային մեխանիզմներում՝ ապահովելու անհրաժեշտ երաշխիքներ, որոնք թույլ չեն տա նոր անդամներին խաթարել առանցքային քաղաքականությունները կամ հրաժարվել ստանձնած պարտավորություններից։ Վերանայումները կարող են ներառել արտակարգ դրույթներ և անցումային ժամանակահատվածներ՝ նախքան անդամակցության որոշակի իրավունքների լիարժեք տրամադրումը։

«Քաղաքականության վերանայումները ցույց են տալիս, որ Միությունը կարող է ընդունել ավելի մեծ թվով անդամների՝ նպատակային հարմարեցումների միջոցով, որոնք մեծ մասամբ իրականացվում են գործող Պայմանագրի շրջանակներում», — նշվում է նախագծում՝ ընդգծելով, որ ԵՄ հիմնարար օրենքները փոփոխելու կարիք չկա՝ ընդլայնման վերաբերյալ մտահոգությունները փարատելու համար։

ԵՄ անդամ երկրների մայրաքաղաքները զգուշավորություն են ցուցաբերում նոր անդամների ընդունման հարցում (որոնցից ոմանք ընդամենը մի քանի տասնամյակի ժողովրդավարական կառավարման փորձ ունեն)՝ հաշվի առնելով Հունգարիայի պարագայում օրենքի գերակայության սկզբունքների հետընթացը նախկին վարչապետ Վիկտոր Օրբանի օրոք, ինչպես նաև վետոյի իրավունքի կիրառումը՝ արգելափակելու այնպիսի առանցքային քաղաքականություններ, ինչպիսիք են Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցները և Ուկրաինային ցուցաբերվող աջակցությունը։ Թեկնածու երկրների կողմից ԵՄ-ին անդամակցելու գործընթացն առաջ մղելու համար անհրաժեշտ է գործող անդամների միաձայն աջակցությունը։

Հոկտեմբերի 15-ից Բրյուսելում կայանալիք երկօրյա գագաթնաժողովի ընթացքում ազգային առաջնորդները կքննարկեն նոր անդամների ներգրավման եղանակներն ու տեմպերը, իսկ Եվրահանձնաժողովը նրանցից քաղաքական աջակցություն կխնդրի՝ գործընթացն արագացնելու համար։ Օրակարգի նախագծի համաձայն՝ Եվրոպական խորհուրդը «ռազմավարական քննարկում կանցկացնի ընդլայնման և ներքին բարեփոխումների վերաբերյալ»։

Այս ամսվա սկզբին Կոսը հայտնել է, որ հուսով է՝ առաջարկվող փոփոխությունները և առաջնորդների հետ բանակցությունները կհանգեցնեն «ընդլայնման աշնանը»՝ տարիներ տևած դանդաղ առաջընթացից հետո։

Այս շաբաթ ֆոն դեր Լայենը կմեկնի Արևմտյան Բալկաններ՝ բանակցություններ վարելու Չեռնոգորիայի, Ալբանիայի, Հյուսիսային Մակեդոնիայի և Կոսովոյի ղեկավարների հետ։ Սակայն նա չի այցելի Բոսնիա և Հերցեգովինա, ինչպես նաև Սերբիա, քանի որ այդ երկրներում ներկայումս ընթանում են ազգային ընտրություններ։