Զրուցել ենք այն թեկնածուների հետ, ովքեր հույս ունեն փոխարինել Բաս Էյքհաութին։
ԲՐՅՈՒՍԵԼ — Եվրոպական խորհրդարանի «Կանաչների» խմբակցությունը երեքշաբթի օրը կընտրի նոր ղեկավարների. խումբը ձգտում է վերականգնել իր թուլացող ազդեցությունը՝ հաշվի առնելով Եվրոպայում դեպի աջ թեքումը, և նախապատրաստվել 2029 թվականի ԵՄ ընտրություններում դիրքերի վերականգնմանը։
Քվեարկությունն անցկացվում է Խորհրդարանի ղեկավար կազմի՝ պաշտոնավարման կեսին իրականացվող վերադասավորումների շրջանակում, երբ բաշխվում են մի շարք բարձրաստիճան պաշտոններ։ «Կանաչներն» այժմ են քվեարկում, քանի որ մայիսին Բաս Էյքհաութը հրաժարական տվեց խմբակցության ղեկավարի և Եվրախորհրդարանի պատգամավորի պաշտոններից՝ աշխատակիցների հետ չբացահայտված հարաբերությունների մասին տեղեկությունների ի հայտ գալու ֆոնին։ Էյքհաութը ոչ միայն Խորհրդարանում «Կանաչների» դեմքն էր, այլև ամենահայտնի պատգամավորներից մեկը թե՛ Բրյուսելում, թե՛ իր հայրենի Նիդերլանդներում։
Քանի որ ակնկալվում է, որ խմբակցությունների մյուս ղեկավարները կմնան իրենց պաշտոններում (կամ արդեն իսկ պայմանավորվածություններ են ձեռք բերվել փոխարինողների վերաբերյալ), «Կանաչների» քվեարկությունը, ամենայն հավանականությամբ, կլինի ղեկավարության ընտրության միակ բաց մրցակցային գործընթացը վերադասավորումների շարքում. ավանդույթի համաձայն՝ նրանք կընտրեն երկու համանախագահ։ Թեկնածուներն ակտիվորեն զանգահարում և այցելում են գրասենյակներ՝ փորձելով ապահովել խմբակցության 53 օրենսդիրների աջակցությունը («Կանաչները» Խորհրդարանի վեցերորդ ամենամեծ խմբակցությունն են)։
Չորս թեկնածուներն էլ հիմնականում կողմ են խորհրդարանի ներսում պրագմատիկ պայմանավորվածություններ ձեռք բերելուց դեպի ավելի ակտիվ ու նախաձեռնողական մոբիլիզացիա անցմանը՝ նպատակ ունենալով նախապատրաստվել 2029 թվականի ԵՄ ընտրություններին (որոնցում հույս ունեն փոխհատուցել 2024-ին կրած զգալի կորուստները) և օրենսդիրներին խորհրդարանից դուրս բերել դեպի փողոցներ։
Քվեարկությունը տեղի կունենա երեքշաբթի օրը, իսկ հաղթողների անունները հայտարարելու նպատակով նախատեսված մամուլի ասուլիսը կկայանա ժամը 18:15-ին։
Թերի Ռայնտկե՝ գործող քաղաքականության շարունակականությունն ապահովող թեկնածուն
Գերմանիան ներկայացնող Ռայնտկեն 2022 թվականից ի վեր մասնակցել է խմբակցության ղեկավարմանը, և լայնորեն ակնկալվում է, որ նա կզբաղեցնի համանախագահի երկու պաշտոններից մեկը։ «Ես բավականին լավատես եմ և վստահ», – ասել է նա հարցազրույցի ընթացքում։
Ռայնտկեն կարծում է, որ «Կանաչները» կարող են ազդեցություն ունենալ պրագմատիկ պայմանավորվածությունների միջոցով, սակայն միաժամանակ ցանկանում է որդեգրել ավելի վճռական մոտեցում։
Խումբն «իսկապես ձգտում է ավելի շատ կենտրոնանալ արտաքին հաղորդակցության վրա… ավելի բաց խոսել, ավելի մոտ լինել մարդկանց, դուրս գալ Եվրախորհրդարանի պատերից անդին և աշխատել անմիջապես տեղերում», – ասաց նա՝ հավելելով, որ «սա… այնպիսի քաղաքականություն է, որից ես եմ գալիս, և որի պայմաններում մեծացել եմ»։
Նման փոփոխությունը չի նշանակում «Կանաչների» դուրսբերում այն մեծամասնությունից, որն աջակցում է Եվրահանձնաժողովին, պնդեց Ռայնտկեն։ Չնայած աջակողմյան թեքմանն ու բնապահպանական քաղաքականության հետընթացին՝ խումբը դեռ կարող է հաջողությունների հասնել բանակցությունների միջոցով, ասաց նա՝ որպես օրինակ նշելով ԵՄ-ի՝ մինչև 2040 թվականը նախատեսված կլիմայական նպատակը, որը, թեև զիջում է «Կանաչների» հավակնություններին, այնուամենայնիվ, պահպանվում է։
«Կարծում եմ՝ սա կշարունակվի», – ասաց նա պրագմատիկ պայմանավորվածությունների մասին։ Այնուամենայնիվ, որոշ դեպքերում, երբ խումբը համարում է, որ գործարքից ոչինչ չի շահի, «մենք պատրաստ ենք նաև անցնել ընդդիմադիր գործելաոճի»։
Սա արտացոլում է այն լարվածությունը, որը ձևավորում է պայքարի ընթացքը։ «Կանաչների» կազմում գործող որոշ ազգային պատվիրակություններ կողմ են փոխզիջմանը և Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենին շարունակական աջակցություն ցուցաբերելուն, մինչդեռ մյուսները ցանկանում են ավելի կոշտ դիրքորոշում որդեգրել նրա գլխավորած գործադիր մարմնի նկատմամբ, որում գերիշխում է պահպանողական «Եվրոպական ժողովրդական կուսակցությունը»։
Նիկոլաե Շտեֆանուցե՝ նորեկը՝ հիմնված ժողովրդական աջակցության վրա
Շտեֆանուցեն «Կանաչներին» միացավ 2023 թվականին՝ լքելով լիբերալների շարքերը։ Նա որպես անկախ թեկնածու մասնակցեց ԵՄ 2024 թվականի ընտրություններին՝ հավաքելով իր թեկնածությանը սատարող ավելի քան 100 000 ստորագրություն և 300 000 ձայն (ըստ առաջնորդի պաշտոնի համար ներկայացված նրա հայտի)։ Նա իր թեկնածության հիմքում դրել է հենց այդ՝ ժողովրդական լայն աջակցության վրա հիմնված հաջողությունը։
«Ես հատուկ փորձառություն ունեմ հաղթանակներ կերտելու և այնպիսի ժամանակակից քարոզարշավներ իրականացնելու հարցում, որոնք անհրաժեշտ են Եվրոպայում ծայրահեղ աջերի դեմ պայքարելու համար», – ասել է նա։
Նա նաև շեշտը դնում է աշխարհագրական հավասարակշռության գործոնի վրա՝ հաշվի առնելով, որ խմբի արևելյան և հարավային թևերը ձգտում են ավելի բազմազան ղեկավար կազմ ունենալ։ «Ես Արևելքից եմ և աշխատել եմ բոլորի հետ՝ անկախ նրանից, թե որ տարածաշրջանից են նրանք», – նշել է նա։
«Ես վստահություն ունեմ, որ կարող եմ իսկապես կամուրջներ կառուցել խմբի բոլոր անդամների միջև և իրապես միավորող դեր կատարել»։
Ինչպես Ռայնտկեն, այնպես էլ Շտեֆանուցեն կարծում է, որ «Կանաչները» պետք է պայմանավորվածություններ ձեռք բերեն այնտեղ, որտեղ դա հնարավոր է։ «Ես չեմ հավատում ինքնանպատակ ընդդիմադիր կեցվածքին», – ասել է նա։
Նա փորձում է իր կողմը գրավել ավելի փոքր պատվիրակություններին՝ խոստանալով նրանց ավելի մեծ ձայն տալ և թույլ չտալ, որ գերիշխեն ավելի մեծ ազգային խմբերի առաջնահերթությունները։
«Ես նաև դեմ եմ հանդես գալիս ստատուս քվոն պահպանելու գաղափարին։ Մենք միշտ չէ, որ ամեն ինչ ճիշտ ենք արել։ Չպետք է բավարարված լինենք ձեռք բերվածով», – գրել է նա Եվրախորհրդարանի իր գործընկերներին ուղղված նամակում՝ ակնհայտորեն քննադատելով նախկին ղեկավարությանը։
«Մենք միշտ չէ, որ ըմբռնումով ենք մոտեցել բոլորին։ Այս խմբի կազմում գործող՝ մեկ անդամից բաղկացած 13 պատվիրակությունները երբեմն իրենց միայնակ են զգում։ Փոխանակ հարցնենք, թե ինչ արդյունք են նրանք ապահովում, ինչո՞ւ չհարցնենք, թե ինչի կարիք ունեն։ Ինչպե՞ս կարող ենք օգնել ձեզ», – գրել է նա։
Իզաբելլա Լյովին՝ նախկին նախարարը
Լյովինն առաջարկում է իր փորձառությունը, հուսալիությունը և կապերի այն ցանցը, որը, ըստ նրա, կարող է օգնել ձևավորել ԵՄ քաղաքականությունը։
2016-ից 2021 թվականներին նա զբաղեցրել է Շվեդիայի միջազգային զարգացման, շրջակա միջավայրի հարցերով նախարարի և փոխվարչապետի պաշտոնները՝ նախկինում (2009–2014 թթ.) աշխատելով որպես Եվրոպական խորհրդարանի պատգամավոր։
Առաջիկա երկուսուկես տարվա ընթացքում նրա նպատակն է ««Կանաչների» կուսակցությունը դարձնել հնարավորինս ազդեցիկ ու նշանակալի»՝ պայքարելու ծայրահեղ աջերի դեմ և Եվրոպան վերադարձնելու կայունության, անհավասարության կրճատման և հանածո վառելիքից կախվածության նվազեցման ուղղու վրա։
«Մենք երբեք չպետք է հրաժարվենք օրենսդրական գործընթացի վրա ազդելու փորձերից», — ասել է նա՝ հավելելով, որ անհրաժեշտ է նաև «ավելի բարձրաձայն խոսել այն հարցերի մասին, որոնք իսկապես հասկանալի են մեր ընտրողների համար»։
ԵՄ նախարարների շրջանակում ձեռք բերված նրա փորձը «կարող է նաև որոշակի դռներ բացել՝ քննարկումներում մեր դերն ու նշանակությունը մեծացնելու համար», — նշել է նա։ — «Ես ամբողջ Եվրոպայում ունեմ կապերի լայն ցանց՝ բազմաթիվ գործընկերներ (թե՛ «կանաչների» շարքից, թե՛ այլ քաղաքական ուժերից), որոնց հետ կարող եմ փորձել… կողմնորոշվել այս չափազանց բուռն իրավիճակում և դրա միջոցով ապահովել մեր կուսակցության կարևոր դերակատարումը»։
Լյովինը նշեց, որ իր գործունեության բնույթը լրացնում է Ռայնտկեի՝ ակտիվիստական և հիմնականում հանրային շարժումների հետ կապված գործունեությունը, և ակնկալում է, որ Ռայնտկեն կվերընտրվի։ Նրա խոսքով՝ միասին նրանք «կարող են ընդգրկել բազմաթիվ ոլորտներ և դիմել տարբեր լսարանների»։
Նա ընդունեց, որ տարաձայնություններ կան այն հարցի շուրջ, թե որքանով պետք է «Կանաչները» լինեն պրագմատիկ կամ ընդդիմադիր, և հայտարարեց, որ խումբը պետք է թույլ տա յուրաքանչյուր պատվիրակությանը գործել այնպես, ինչպես լավագույնն է տվյալ երկրի համատեքստում։ «Իմ ղեկավարման ոճն է՝ միշտ լսել բոլորին և փորձել գտնել առաջ շարժվելու լավ, ընդհանուր գաղափար», – ասաց նա։
«Մենք պետք է ավելի շատ կենտրոնանանք հաղորդակցության վրա և օգնենք ավելի փոքր պատվիրակություններին՝ արդյունավետ հաղորդակցվել իրենց երկրներում»։
Սառա Մաթյո՝ քաղաքականության գծով մասնագետը
Ֆլամանդացի եվրապատգամավոր Մաթյոն իրեն ներկայացնում է և՛ որպես հանրային շարժումների ակտիվիստ, և՛ որպես պրագմատիկ բանակցող՝ օժտված քաղաքականության ոլորտում մեծ փորձառությամբ. նրա դիրքորոշումը գտնվում է Շտեֆանուցեի և Լյովինի մոտեցումների միջակայքում։
Խորհրդարանում Մաթյոն պնդում է, որ «Կանաչները» պետք է պաշտպանեն իրենց դիրքորոշումը և «չափազանց հստակ» լինեն այնպիսի հարցերում, ինչպիսիք են բնապահպանական չափանիշների հետագա թուլացումը։
«Կարծում եմ՝ մենք պետք է ավելի հստակ լինենք այդ պայքարներից մի քանիսում, երբ պետք է ուղղակի ասենք. «Ժողովո՛ւրդ, թե՛ որպես Հանձնաժողով, թե՛ որպես Խորհրդարան՝ դուք արդեն չափն անցնում եք։ Սա այլևս բացարձակապես անընդունելի է»»։
Միևնույն ժամանակ, «Կանաչները» պետք է շարունակեն արդյունքներ պահանջել Հանձնաժողովից՝ նշելով, որ ֆոն դեր Լայենի՝ շոգի հետ կապված գործողությունների վերջին ծրագիրը խմբի գործադրած «ճնշման» արդյունքն է։
«Մենք պետք է հաղթենք ոչ միայն խորհրդարանի ներսում մղվող պայքարում, այլև դրսում՝ փողոցներում, և մեր ուղերձով նվաճենք մարդկանց սրտերը»։
«Վերջին երկուսուկես տարվա ընթացքում մենք հանդես ենք եկել որպես հասուն ու պատասխանատու ուժ՝ պահպանելով քաղաքական կենտրոնի կայունությունը, մինչդեռ Եվրոպական ժողովրդական կուսակցությունը (ԵԺԿ) առանց վարանելու ապավինում էր ծայրահեղ աջերի մեծամասնության աջակցությանը՝ իր նպատակներին հասնելու համար։ Մենք մեծ ջանքեր գործադրեցինք՝ մեղմելու Հանձնաժողովի՝ կարգավորումների վերացմանն ուղղված անխոհեմ օրակարգի հետևանքները։ Որպես համանախագահ՝ ես կվերանայեմ մեր առաջնահերթությունները»,- գրել է նա օրենսդիր գործընկերներին ուղղված իր ծրագրում։
Մաթյուն ցանկանում է, որ «Կանաչները» ներկա լինեն փողոցներում՝ միանալով ԵՄ-ում քաղաքացիների բողոքի ակցիաներին, ինչպես նաև երկխոսություն ծավալեն «նորարար գործարարների», աշխատողների և արհմիությունների հետ՝ տարածելով իրենց ուղերձը ողջ Եվրոպայում։
Նա նշում է, որ քաղաքականության մշակման ոլորտում իր փորձառությունն ու անցած ուղին առանձնացնում են իրեն մյուսներից։ Նա մասնակցել է խմբի՝ «կանաչ» արդյունաբերական ռազմավարության մշակմանը և առաջատար դեր է ստանձնել խորհրդարանի շրջակա միջավայրի հարցերով հանձնաժողովում (նախկինում աշխատել է զբաղվածության հարցերով հանձնաժողովում)։
Մաթյուն ընդգծել է. ««Կանաչ» քաղաքականության, կլիմայական քաղաքականության և մարդկանց առողջության պաշտպանության վերաբերյալ հարուստ գիտելիքները… հենց դա է ինձ առանձնացնում մյուսներից»։
Բաց մի թողեք
Լատվիայի եվրոպամետ իշխող կուսակցությունը հաղթում է ընտրություններում, մինչ պոպուլիստներն ամրապնդում են դիրքերը
17 երկիր դեմ է ԵՄ բյուջեի կրճատմանը
Զենք արտադրողը կոչ է անում Եվրոպային թույլ տալ պաշտպանական ընկերություններին ոչնչացնել թշնամական անօդաչու թռչող սարքերը