Մայրաքաղաքները վախենում են, որ մայրցամաքի անվտանգության կարգավորումները վերանայելու ԱՄՆ-ի ջանքերը կարող են բացառել դաշնակիցներին և օգտին դնել Ռուսաստանին։
ԲՐՅՈՒՍԵԼ — Եվրոպան կրկին ատամները սեղմած հետևում է Սպիտակ տանը։
Ռուսաստանի հետ նոր եվրոպական անվտանգության համաձայնագրի վերաբերյալ Թրամփի վարչակազմի անթափանց առաջարկը կասկածի տակ է դրել եվրոպական մայրաքաղաքները, որոնք վախենում են, որ այն կարող է մայրցամաքը մի կողմ դնել և համարձակություն առաջացնել Կրեմլի ղեկավար Վլադիմիր Պուտինի մոտ։
«Մենք արդեն ունենք եվրոպական անվտանգության ճարտարապետություն. ՆԱՏՕ-ն և Եվրամիությունը երկուսն էլ ունեն իրենց համապատասխան դերերը», – ուրբաթ օրը ԱՄՆ ծրագրին արձագանքելով ասաց ԵՄ արտաքին քաղաքականության ղեկավար Կայա Կալլասը։ «Մենք պետք է համոզվենք, որ Ուկրաինան ինտեգրված է այս ճարտարապետությանը։ Խնդիրը մնում է այն, որ Ռուսաստանը շարունակում է խախտել դրա հիմքում ընկած պայմանագրերը… Պուտինը վետոյի իրավունք չունի եվրոպական անվտանգության հարցում»։
ԱՄՆ վերջին առաջարկը ընդգծում է Թրամփի և Ռուսաստանի միջև նոր մերձեցման շուրջ աճող անհանգստությունը, քանի որ նա ուժեղացնում է ճնշումը Ուկրաինայի վրա, և նրա վարչակազմը փորձում է վերակենդանացնել երկար ժամանակ ձգձգված բանակցությունները՝ Կիևի դեմ Մոսկվայի լայնածավալ պատերազմը դադարեցնելու համար։
ՆԱՏՕ-ի 12 դիվանագետների, ԵՄ դեսպանների և եվրոպական կառավարության պաշտոնյաները, որոնցից բոլորին թույլատրվել է անանուն մնալ՝ զգայուն հարցի շուրջ ազատորեն խոսելու համար։ ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցները նախապես չեն տեղեկացվել ամերիկյան ծրագրերի մասին, ըստ դաշինքի երեք դիվանագետների, և շատերը շարունակում են կասկածամիտ լինել այդ գաղափարի նկատմամբ։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հինգշաբթի երեկոյան Պուտինի դեսպան Կիրիլ Դմիտրիևի հետ հանդիպումից հետո խոսել է «մեծ, գեղեցիկ համաձայնագրի» մասին՝ հավելելով. «Այն կներառի ոչ միայն Ուկրաինան, և ես նույնիսկ կարող եմ ասել, որ այն կարող է ներառել ամբողջ Եվրոպան»։
«Մեր նպատակն է մշակել գործնական պայմանավորվածություններ, որոնք կլուծեն բոլոր կողմերի անվտանգության հետ կապված մտահոգությունները, կնվազեցնեն ապագա հակամարտության ռիսկը և կստեղծեն ավելի կայուն և կանխատեսելի անվտանգության միջավայր», – շուտով հավելեց Թրամփի փեսան և դեսպան Ջարեդ Քուշները։
Քուշները նշել է, որ պայմանավորվածությունը կունենա հինգ նպատակ՝ «Անվտանգության մշտական խորհրդակցություններ, հուսալի ճգնաժամային հաղորդակցություն, ռազմական թափանցիկության բարձրացում, փոխադարձ միջոցներ՝ սրման ռիսկերը նվազեցնելու համար, և երկարաժամկետ եվրոպական անվտանգության և կայունության համար կայուն շրջանակ»։
«Մի փոքր անհասկանալի է, թե ինչ նկատի ուներ Քուշները», – ասել է ՆԱՏՕ-ի մի դիվանագետ։ «Եվրոպայում ընդհանուր կարծիքն այն է, որ Ռուսաստանի հետ ապագա ճարտարապետության վերաբերյալ ցանկացած քննարկում այս պահին պարզապես կօգտագործվի Մոսկվայի կողմից՝ իրենց փաստարկները օրինականացնելու համար… դա չի համընկնի եվրոպացի դաշնակիցների հետ»։
Եվրոպացի բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկը հավելեց. «Բառացիորեն, քննադատելու ոչինչ չկա, բայց մենք գիտենք, որ այստեղ այլ բան է տեղի ունենում»։
«Ակնհայտ, բայց չքննարկվող խնդիրը»
Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենի գլխավոր խորհրդական Բյորն Զայբերտը ուրբաթ օրը տեղեկացրել է ԵՄ դեսպաններին իրավիճակի մասին։ Ըստ ԵՄ երկու դիվանագետների՝ սա տեղի է ունեցել ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդականների միջև այդ թեմայով քննարկումից հետո։
«Թե՛ Կիևում, թե՛ Եվրոպայի մնացած հատվածում կա ներգրավվելու պատրաստակամություն՝ չնայած ռուսների հանդեպ վստահությունը շատ ցածր է, սակայն ԵՄ-ն չի խոչընդոտում դրան», — հանդիպումից հետո ասաց ԵՄ դիվանագետներից մեկը։ Սակայն «Թրամփի շրջապատը թերագնահատել է, թե որքան կարևոր է այս հակամարտությունը Եվրոպայի համար, և որ Ուկրաինայի համար վատ ելքը չափազանց վտանգավոր է Եվրոպայի համար»։
«Մեր և շատ ուրիշների համար վաղուց ձևավորված դիրքորոշում է, որ եվրոպական անվտանգության ճարտարապետությունը չպետք է քննարկվի պատերազմի ընթացքում, — նշեց եվրոպական անվտանգության ոլորտի բարձրաստիճան պաշտոնյան։ — Եվ, իհարկե, դա չի կարող տեղի ունենալ առանց եվրոպացիների մասնակցության»։
«Եվրոպան պետք է իր տեղն ունենա Ուկրաինայում խաղաղության և եվրոպական անվտանգության ապագա ճարտարապետության շուրջ բանակցություններում», — ուրբաթ օրը հավելեց Լիտվայի նախագահ Գիտանաս Նաուսեդան՝ հյուսիսային և բալթյան ութ երկրների հանդիպումից հետո։
Այս շաբաթ Բրյուսելում տեղի ունեցան աշխատանքային մակարդակի երկու հանդիպում՝ նվիրված Ուկրաինայի խաղաղ համաձայնագրին։ Սա նախորդում է նոյեմբերի 10-11-ին Աբու Դաբիում կայանալիք բանակցություններին, որոնք անցկացվելու են ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ՝ Ուկրաինայի և Ռուսաստանի մասնակցությամբ։
«Մենք պետք է իրատես լինենք խաղաղ բանակցությունների հարցում և շատ զգույշ լինենք, երբ խոսքը վերաբերում է Ռուսաստանի իրական մտադրություններին», — շաբաթվա սկզբին լրագրողների մի խմբին ասել է Լեհաստանի վարչապետ Դոնալդ Տուսկը։ «Ձմռանը Պուտինը կարող է ավելի քիչ շահագրգռվածություն ունենալ՝ համաձայնության գալու համար»։
Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցի (ով հինգշաբթի երեկոյան զրուցել է Թրամփի հետ) խոսնակ Շտեֆան Կոռնելիուսը նշել է, որ ԱՄՆ-ում այս շաբաթ կայացած միջանկյալ ընտրություններից հետո բանակցությունների հարցում «հրատապության նոր զգացում է ի հայտ եկել»։ Նա հավելել է, որ այս թեման կրկին կքննարկվի հաջորդ շաբաթ Դուբլինում՝ ԵՄ առաջնորդների ոչ պաշտոնական հանդիպման ժամանակ։
ԵՄ-ից մեկ այլ դիվանագետ հայտնել է, որ հանդիպումը նախատեսված էր նվիրել արհեստական բանականությանը, սակայն Ուկրաինայում տեղի ունեցող զարգացումները կարող են ստվերել այդ քննարկումները։ «Իրադարձությունները բավականին արագ են զարգանում», — ասել է նա։
Այնուամենայնիվ, որոշ դաշնակիցներ մտավախություն ունեն, որ ԱՄՆ-ը կարող է իր նոր նախաձեռնությունը կապել Եվրոպայում ամերիկյան զորքերի ներկայության՝ դեկտեմբերին սպասվող վերանայման գործընթացի հետ։
«Սա այն խնդիրն է, որի մասին բոլորը գիտեն, բայց որից խուսափում են բարձրաձայն խոսել», — ասել է ՆԱՏՕ-ի մեկ այլ դիվանագետ։ «Մի բան է խոսել եվրոպական անվտանգության ճարտարապետության մասին՝ ԱՄՆ-ի «սովորական» դիրքորոշման պայմաններում, և բոլորովին այլ բան՝ խոսել այդ ճարտարապետության մասին՝ հաշվի առնելով, թե «ինչպիսին կլինի իրավիճակը» (ապագայում), իսկ թե կոնկրետ ինչպիսին կլինի այն՝ ոչ ոք չգիտի»։
Բաց մի թողեք
Ֆոն դեր Լեյենը կայցելի Սև ծով՝ մահացու անօդաչու թռչող սարքերի հարձակումների ֆոնին
ԵՄ-ն թիրախավորում է խոշոր ընկերություններին՝ բյուջետային համաձայնության հասնելու համար
ԵՄ բյուջեի շուրջ պայքարը կաթվածահար է անում Բրյուսելին՝ արհեստական ինտելեկտի չիպերի, Արկտիկայի և գյուղատնտեսության շուրջ